WELKOM OP MIJN BLOG

Deze blog heeft als doel houtsnijwerk en ornamentiek in de kijker te plaatsen. Een bezoek aan een museum of een kasteel zijn onderwerpen die aan bod komen. Maar deze blog laat jullie ook kennis maken met mijn eigen vakmanschap. Veel leesplezier.

zondag 1 februari 2026

Gebeeldhouwde preekstoel in St-Michiel en St-Goedele Brussel | Beeldhouwer H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen
St-Michiel en St-Goedele Brussel 


Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel   
Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Na de overbrenging van de relikwieën van Sint-Goedele kreeg deze kathedraal de dubbele naam “collegiale kerk van Sint-Michiel en Sint-Goedele”. In februari 1962 kreeg ze de rang van kathedraal en sindsdien is ze samen met de Sint-Romboutskathedraal te Mechelen de zetel van de aartsbisschop van Mechelen-Brussel.

Bouw

In 1226 werd begonnen met de bouw van het gotische koor. De bouw van de kathedraal werd in het begin van de 13e eeuw aangevat onder de leiding van hertog Hendrik I van Brabant. 

De kathedraal werd gebouwd met gobertangesteen uit de steengroeven van Dilbeek. De gewelfhoogte van het schip is 26,5 meter en in de vloer is een meridiaanlijn ingewerkt.

In de kapel van het Sacrament van Mirakel wordt een belangrijke hoeveelheid edelsmeedwerk, borduurwerk en religieuze kunst bewaard. Verschillende relieken en kostbaar textiel zijn tentoongesteld, waaronder gewaden in zijde en gouddraad geborduurd geschonken door verschillende koningen en ook een kelk, gift van Leopold I. Beroemd is het reliek van het ware kruis, daterend uit de 14e eeuw. Bijzonder is ook de marmeren beeldengroep van Onze-Lieve-Vrouw met Kind, gemaakt door Conrad Meit.

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen
Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel | 
Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen


Preekstoel

De naturalistische preekstoel van Hendrik Frans Verbruggen is in 1696-1699 gemaakt voor de Sint-Michielskerk van de Leuvense jezuïeten en in 1776 naar Brussel gebracht, na een ruiloperatie waarin keizerin Maria Theresia persoonlijk tussenkwam. 

Het is een overdonderend totaalkunstwerk, een synthese van de zondeval en de verlossing door de kerk. Onderaan verdrijft een aartsengel Adam en Eva uit het aards paradijs. Eva beschermt zich verschrikt met de arm terwijl ze in de andere hand nog de appel heeft. 

Adam verbergt angstig het hoofd. Uit de boom van de kennis van goed en kwaad kruipt een reusachtige slang die zich tot boven het klankbord kronkelt. 

Daar wordt ze verpletterd door de triomferende Maagd en haar Kind. Typisch voor Verbruggen zijn de twee fladderende engelen die het klankbord 'optillen'. Jan Baptist van der Haeghen voegde aan weerszijden van de trap nog een haag met dierenfiguren toe.

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen
Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel | 
 Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen



Het is moeilijk om onverschillig te blijven bij dit werk van de Antwerpse beeldhouwer Hendrik Frans Verbrugghen (1654-1725). De preekstoel verraste ook Victor Hugo (1802-1885), die, na een bezoek aan de Brusselse kathedraal, het meubel beschreef in een brief aan zijn vrouw

Meesterwerk van de Belgische baroksculptuur.

De preekstoel werd tussen 1695 en 1699 vervaardigd voor de kerk van de Jezuïeten in Leuven, de huidige Sint-Michielskerk. Na de opheffing van de jezuïetenorde werd het meubelstuk in 1776 ingeruild voor dat van de collegiale kerk van de heiligen Michiel en Goedele, nu de kathedraal. De stabiliteit van dit zeer bijzondere meubelstuk was een uitdaging, gezien de afmetingen, bijna zeven meter hoog, en het feit dat het vrij stond en niet werd ondersteund door een pijler of een muurvlak, zoals gewoonlijk het geval is.

 Vandaag wordt een preekstoel nog zelden gebruikt. Maar tot aan de hervormingen van de katholieke eredienst in de jaren zestig van voorgaande eeuw had dit meubel een belangrijke functie tijdens de eucharistieviering. Het is vanop de preekstoel dat een priester of een diaken de homilie of 'preek' voordroeg. Hierin werden de lezingen uit de Bijbel, eerder tijdens de misviering, toegelicht. Dit was het enige onderdeel van de viering die in de volkstaal gebeurde


Een aantal detailopnames uit 2022 van de preekstoel.

Voorzijde:

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen





Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Achterzijde:

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen

Gebeeldhouwde preekstoel  in St-Michiel en St-Goedele Brussel |  Beeldhouwer  H.F. Verbruggen uit Mechelen
https://www.patrickdamiaens.info