Galerij van Frans I in Fontainebleau | La galerie François Ier | Renaissance boiserie met houtsnijwerk

 

Zo zag La galerie François Ier (Galerij van Frans I) eruit
in het kasteel van Fontainebleau toen we het bezochten.

Galerij van Frans I in Fontainebleau 

  Renaissance boiserie met houtsnijwerk

Ja, ongelofelijk de afbeelding van zonet...maar zo zag La galerie François Ier (Galerij van Frans I) eruit in het kasteel van Fontainebleau toen we het bezochten. Massatoerisme is hier onbekend. (Augustus 2019)

Met de RER vanuit Parijs ( Station Gare de Lyon ) duurt ongeveer 40 minuten. Bijzonder goed bereikbaar dus. Het is niet de eerste keer dat we vanuit het centrum van Parijs een trein namen, dit deden we reeds een aantal maal en dit voor een bezoek aan de kasteel van Chantilly en meermaals richting Versailles.

Maar het blijft steeds een beetje zoeken met al die automaten waar je zelf je treinticket moet aanmaken, je weet niet echt hoe deze apparaten werken, maar van de steeds langer worden rij Fransozen achter ons kregen we al snel hulp, altijd fijn die vriendelijkheid en hulpvaardigheid van de plaatselijke bevolking, het blijft me telkens weer verbazen deze hulpvaardigheid als ik Parijs bezoek.

Ook belangrijk vergeet niet de ticket te valideren voordat je het perron opgaat en de trein opstapt. Het zou wel eens een heel duur ticket kunnen worden.

Vanaf het station Fontainebleau-Avon om een bus te nemen ( 12 min. tot aan het kasteel)  of je maakt een mooie wandeling door het park tot aan het kasteel ( Duur is ongeveer 40 minuten)

Fontainebleau is het enige kasteel dat van de 12e tot de 19e eeuw door alle vorsten werd bewoond, en het best ingerichte van de Franse koninklijke kastelen. Met meer dan 1.500 kamers herbergt het meesterwerken uit de renaissance in opdracht van Frans I, de weelderig versierde interieurs van Marie Antoinette, de staatsappartementen van Napoleon I en de favoriete stijlen van Napoleon III en Eugénie… Als koninklijke residentie voor de jacht en om even aan alles te ontsnappen, vertelt het ons alles over het officiële en intieme hofleven van de vorsten. Het bezoek zonder gids aan het kasteel omvat het Napoleon I-museum en de Grands Appartements.

Het Keizerlijk Theater, de Petits Appartements, de appartementen van Madame de Maintenon en het Turkse Boudoir zijn alleen te bezichtigen tijdens rondleidingen met gids. 

Reken op ongeveer 2 uur voor een bezoek aan het kasteel.

Salamander omringd met vuur, het persoonlijke logo van Frans I

Galerij van Frans I (François Ier) in Fontainebleau

De galerij werd gebouwd tussen 1528 en 1530, is ongeveer 64 meter lang en 6 meter breed, Koning Frans I liet het bouwen en versieren om zijn vertrekken met de Drievuldigheidskapel te verbinden.

De galerij werd toevertrouwd aan de Italianen Rosso Fiorentino en Le Primatice, die haar op originele wijze versierden met schilderijen, lambrisering, fresco's en stucwerk. De werkzaamheden vonden plaats van maart 1535 tot mei 1537 voor het stucwerk, vanaf 1536 voor de fresco's, en werden net voor het bezoek van Karel V met Kerstmis 1539 voltooid.

Het gebeeldhouwde notenhouten lambrisering is het werk van de Italiaanse beeldhouwer Francesco Scibec uit Carpi, die het vanaf 1535 vervaardigde met zeldzame houtsoorten, maar zich vanaf 1539 bijna uitsluitend op notenhout richtte; in dat jaar legde hij de parketvloer van de galerij en de lambrisering aan.

Galerij van Frans I in Fontainebleau
Centrale beeld is borstbeeld van Frans I

Het kasteel is elke dag geopend, behalve op dinsdag, 1 januari, 1 mei en 25 december.

Van oktober tot maart: van 9.30 tot 17.00 uur (laatste toegang om 16.15 uur).

Van april tot september: van 9.30 tot 18.00 uur (laatste toegang om 17.15 uur).

Het park en de tuinen zijn onder de gebruikelijke voorwaarden gratis toegankelijk.

Dit zijn een aantal detail opnames van het houtsnijwerk, decoratie en interieur.

https://www.patrickdamiaens.info

Gebedsnoten in buxushout | Adam Dirckx | Laatgotische gebedsnoten

Gebedsnoot uit de collectie van het Rijksmuseum

Een blogonderwerp van oud cursist houtsnijden Willem Van Dort. 

Gebedsnoten

Tot een jaar of zes geleden  ( 2020) had ik er nooit van gehoord. Per toeval zag ik een kleine uit buxushout gesneden bol ter grootte van een golfbal dat aan de buitenkant versierd was met geometrische figuren. De bol kon in 2 delen opengeklapt worden en aan de binnenkant waren in het deksel en de bodem voorstellingen gesculpteerd. Ongelofelijk gedetailleerd. Ik was verbaasd en nieuwsgierig tegelijkertijd. Hoe kon men zoiets maken. Waar mijn nieuwsgierigheid toe leidde komt verder op aan bod. Eerst wat achtergrond informatie.

Een gebedsnoot is een klein bolvormig voorwerp dat iemand bij zich droeg als ondersteuning bij diens dagelijkse gebeden. Het voorwerp, meestal gemaakt van buxushout ter grootte van een golfbal, kon aan de gordel worden gedragen of aan een rozenkrans. De taferelen in de gebedsnoot waren gebaseerd op christelijke gebeurtenissen zoals de aanbidding door de wijzen uit het oosten (aanbidding der magis), de kruisiging van Jezus en de aankondiging van de geboorte van Jezus (annunciation).

Het hoogtepunt van de gebedsnoten, althans de productie ervan, ligt rond 1600. In de late Gotiek. In dit verband wordt Adam Dirckx als houtsnijder van gebedsnoten genoemd. Over hem is niets bekend evenmin als waar zijn atelier was gevestigd. Het is aannemelijk dat het atelier was gevestigd bij een (haven)plaats waar men met de Levant handelde omdat buxushout moest worden geïmporteerd uit Zuidoost-Europa en de Kaukasus.

 

De keuze voor buxushout is vermoedelijk ingegeven door 3 factoren. De eerste is dat buxushout zeer hard is en daardoor slijtvast. De tweede is dat door het voortdurend in de handen nemen het hout een mooie satijnen glans krijgt en de derde factor is dat buxushout mooi verkleurt tot geelachtig bruin.

 

Uit onderzoeken waarbij CT-scanning werd gebruikt is gebleken dat de voorstelling werd opgebouwd in lagen. Te beginnen met de bovenste tevens belangrijkste en daar onder weer een laag figuren, enzovoort. Op deze manier kon elke figuur naar behoefte rondom gesneden worden en op de juiste plaats worden gezet. Deze gelaagde structuur  is vergelijkbaar met de manier hoe een retabel werd opgebouwd.

 

Bij het zoeken naar informatie kwam ik een enkele maal de bewering tegen dat een draaibank werd gebruikt om de bollen te maken. Inderdaad, een houtbewerker slaagde er enkele jaren geleden in een bol voor een gebedsnoot te draaien. Aan een poging om een voorstelling te sculpteren waagde de man zich niet en gebruikte hij een gescande en 3D-geprinte voorstelling.  Ik geloofde niet in het verhaal van een draaibank. De draaibanken en de draaitechniek in die tijd waren daarvoor onvoldoende ontwikkeld.

Ik wilde de uitdaging aangaan om bollen handmatig te maken. Nadat ik zonder voorafgaand plan  een bol volledig met de hand gemaakt had was het als vanzelf om een versiering op de bol te snijden. Vervolgens besloot ik om 2 voorstellingen te sculpteren. Ik was tenslotte een leek en moest het eenvoudig houden. Daarom voor iedere bolhelft een eenvoudige voorstelling. Ik koos voor een voorstelling met de Annunciatie (de aankondiging door de engel aan Maria van de komende geboorte van Jezus,  en als tweede voorstelling Maria met haar pasgeboren zoon en haar gekruisigde zoon. Maria is weliswaar in het middelpunt maar zij is ondergeschikt aan het belang van de gebeurtenissen Geboorte en Kruisiging.

Deze thema’s komen bij de laatgotische gebedsnoten vaak voor.

 

Met een sprong in de tijd ga ik naar hetgeen tot nu is bereikt.

Onderstaande foto’s geven een impressie daarvan.

Inderdaad, handmatig kan een perfekte bol voor een gebedsnoot gemaakt worden. Zoals ik al verwachtte moet ik nog veel leren. De belangrijkste les is om te beginnen met een ontwerp. Daarmee kunnen de figuren op hun plaats gezet worden waarmee de constructie van de gebedsnoot kan worden vastgesteld.

 

Ik heb heel veel respect gekregen voor de laatgotische houtsnijder(s) die niet alleen een grote handvaardigheid had(den), maar die vooral een goed inzicht hadden in de methoden om dergelijke gebedsnoten te ontwerpen.

Voor mij stopt het voorlopig hierbij. Dit was een groot leerproces. Als gebedsnoot is het resultaat voor mij enigszins teleurstellend. Daar staat tegenover dat deze exercitie mijn inzicht in deze materie enorm vergroot heeft.  

Ik wil de uitdaging om nog eens een gebedsnoot te snijden aangaan, maar eerst moet ik mij verder bekwamen; in meerdere opzichten.

De gebedsnoot. Inlands buxushout; diameter 6,5 cm

Boven: Annunciation
Onder: Maria als verbinding tussen geboorte en kruisiging

Echt, 09-04-2026 W.J. van Dort

Literatuur

 Small Wonders: Late-Gothic Boxwood Micro-Carvings From The Low Countries

Ed. Frits Scholten, Rijksmuseum Amsterdam

 Dit boek is te zien op onderstaande website.

https://boxwood.ago.ca/publication/small-wonders-late-gothic-boxwood-micro-carvings-low-countries

Het zal u niet verbazen, op internet kan veel informatie over gebedsnoten gevonden worden.

 Zoektermen voor internet:

Gebedsnoot, prayer nut, micro-carving, miniature (boxwood) carving, micro sculptures.

TEFAF Maastricht 2026 | Art & Antiques Fair in Maastricht | MECC

 

TEFAF Maastricht 2026 | 
Art & Antiques Fair in Maastricht 

TEFAF Maastricht 2026   

Art & Antiques Fair in Maastricht

Het bezoek aan Musea, kastelen en antiekbeurzen zijn belangrijke bronnen van inspiratie voor de houtornamentsnijder.

Het zijn plaatsen waar de vakman zijn ideeën haalt, plaatsen waar hij op zoek gaat naar nieuwe uitdagingen, er voor nieuwe verrassingen komt te staan en steeds het gevoel heeft, iets nieuws bij te leren.

Gaan kijken hoe je collega houtsnijders 100-200-300 jaar geleden hun technische problemen oploste bij de creatie van hun kunstwerk, kennis nemen van de smaakvolle verhoudingen die ze toegepaste in tijdloze interieurs en  decoratie.

In de 40 jaar dat ik met ornamentiek bezig ben, weet je inmiddels waar en in welke Museum of kasteel , welk soort van ornament, stijl, karakter, kwaliteit er te vinden zijn. Of in welk kasteel de mogelijk bestaat er foto’s te nemen of…. er nota’s te maken als dat nodig mocht zijn.

Op een antiekbeurs vraag je het gewoon even aan de standhouder of je foto's mag maken, hij zal je meestal wel toestaan deze te nemen, want hij kent je niet en misschien, héééél misschien ben je wel een mogelijke klant voor hem.

 

The European Fine Art Fair , The TEFAF 2026

In dit Blog onderwerp bezoeken we de TEFAF in Maastricht , laten we gerust zeggen het jaarlijkse wederkerend evenement  waar wereldwijd reikhalzend  naar uitgekeken word. 

Op de TEFAF worden 's werelds mooiste en duurste schilderijen, beelden en juwelen tentoongesteld aan potentiële kopers. De beurs is onderverdeeld in negen secties: Paintings, Antiques, Modern, Design, Paper, Classical Antiquities, Manuscripts,.....

Er nemen 277 kunst-, antiek- en designhandelaren  aan deel, vertegenwoordigd zijn  Argentinië, België, Canada, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Korea, Monaco, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigde Staten, Uruguay en Zwitserland...

De organisatoren verzekeren zich van de kwaliteit, conditie en de authenticiteit  van de geëxposeerde kunstwerken door alle werken vóór de beursopening te laten keuren door een team van plusminus 170 experts, onderverdeeld in circa 28 commissies, waarbij ook het Art Loss Register betrokken wordt.

Niet goedkoop de inkom ( 85 Euro )  en de parking 21 Euro.  Ik ben ongeveer een 5-tal uurtjes zoet om de meest belangrijkste onderdelen van de beurs te bezoeken, dan is mijn harde schijf vol, dan loop je langs schilderijen van Rembrandt, Picasso, Rubens,.... voorbij, zonder het te kunnen  waarnemen.  Hedendaagse kunst ( De nieuwe kleren van de Keizer) laat ik zoals gewoonlijk links liggen.

Een aantal impressies van TEFAF 2026

https://www.patrickdamiaens.info