Hôtel de Brienne | Officiële residentie van de minister van Defensie | 18e-eeuws herenhuis in Parijs

 

Hôtel de Brienne Parijs, zicht tuinzijde.

Hôtel de Brienne 

 Officiële residentie van de minister van Defensie

September 2025, open monumenten weekend in Frankrijk (Journées Européennes du Patrimoine), sinds een aantal jaren onze vaste afspraak in Parijs, het perfecte moment om een aantal historische locaties te bezoeken die normaal voor het grote publiek gesloten zijn. 

In dit blog onderwerp het 18e-eeuws herenhuis *Hôtel de Brienne, ook wel de officiële residentie van de minister van Defensie. Net als iedereen die dag was ons bezoek enkel mogelijk op reservatie met tijd slot.

*Hôtel (vaak aangeduid als Hôtel particulier) uit de 18e eeuw betekent een groot, luxueus stadspaleis of vrijstaand herenhuis van de rijke adel of hoge staatsburgers, en dus geen commercieel logiesbedrijf zoals een modern hotel.

Hôtel de Brienne, een beetje geschiedenis.

Het Hôtel de Brienne is een herenhuis uit de 18e eeuw. Het is gelegen aan de Rue Saint-Dominique nr. 14 in het 7e arrondissement van Parijs en huisvest de kantoren van de minister van Defensie.

In 1724 kocht François Duret, voorzitter van de Grote Raad en een belangrijke vastgoedspeculant in de wijk Faubourg Saint-Germain, een perceel tussen de huidige Rue Saint-Dominique en Rue de l’Université, in opdracht van de markiezin van Prie, de minnares van de hertog van Bourbon, die daar een groot herenhuis wilde laten bouwen. Nadat de hertog in 1726 in ongenade was gevallen, zag de markiezin ervan af om haar intrek te nemen in het in aanbouw zijnde herenhuis.

Hôtel de Brienne, cour d'honneur.
 Officiële residentie van de minister van Defensie

Het pand werd vervolgens verkocht aan Françoise de Mailly, weduwe van de markies van La Vrillière, die het op haar beurt in 1733 overdroeg aan Louise Élisabeth de Bourbon, prinses van Conti, die er onder leiding van architect Simonnet ingrijpende decoratieve verbouwingen liet uitvoeren. 

Het huis kreeg toen de naam Hôtel de Conti. Kort voor haar dood, in 1775, schenkt de prinses van Conti het hotel aan haar kleinzoon, Louis-François-Joseph de Bourbon, graaf van La Marche. Deze draagt het het jaar daarop over aan Louis-Marie-Athanase de Loménie, graaf van Brienne, die in 1787 tot staatssecretaris van Oorlog wordt benoemd. 

Het gebouw kreeg toen de naam Hôtel de Brienne, die het tot op de dag van vandaag nog steeds draagt, en huisvestte voor het eerst in zijn geschiedenis een minister van Oorlog.

Kort na de dood van de graaf van Brienne, die in mei 1794 werd onthoofd, werd het Hôtel in beslag genomen door de revolutionaire regering, die er de Commissie voor Handel en Bevoorrading vestigde. 

Het Hôtel werd in 1795 teruggegeven aan de gravin van Brienne, maar werd al in 1798 verkocht aan de echtgenote van François Séguy, algemeen aannemer voor de militaire bevoorrading, die er onder leiding van architect Lavoyepierre talrijke renovatiewerkzaamheden liet uitvoeren.

Door financiële moeilijkheden moest het echtpaar Séguy hun nieuwe aanwinst snel van de hand doen. In 1800 werd het herenhuis door de civiele rechtbank van eerste aanleg van het departement Seine toegewezen aan Joseph Lanfrey, een medewerker van het bureau voor militaire bevoorrading, die het verhuurde aan Lucien Bonaparte, de broer van Napoleon, die toen minister van Binnenlandse Zaken was. 

Al in 1802 kocht Lucien Bonaparte het pand, waarna hij het interieur en de indeling van het meubilair herinrichtte, om het vervolgens in 1805 door te verkopen aan zijn moeder, Maria Letizia Ramolino. Het gebouw werd toen ‘het paleis van Madame, moeder van de keizer’.

Het Hôtel de Brienne werd in 1817 door de staat van Madame Mère gekocht en werd vanaf dat moment de vaste verblijfplaats van de minister van Oorlog en later van de minister van Defensie. In die hoedanigheid was het gebouw getuige van grote politieke gebeurtenissen.

Clemenceau & de Gaulle

Op deze plek organiseerde Georges Clemenceau in 1917 de overwinning. Zijn kantoor, dat verdwenen was, werd daar in november 2014 op initiatief van Jean-Yves Le Drian identiek nagebouwd. Ook generaal de Gaulle had hier zijn zetel, eerst als staatssecretaris van Oorlog in juni 1940, en vervolgens als hoofd van de voorlopige regering van 25 augustus 1944 tot 26 januari 1946. 

Zijn kantoor is sinds die tijd in originele staat bewaard gebleven.

Bureau Charles de Gaulle, Hôtel de Brienne

Bureau G.Clemenceau, Hôtel de Brienne

Interieur, Hôtel de Brienne, Parijs

Zoals jullie reeds konden lezen hebben veel stijlperiodes invloed gehad op de aankleding van het interieur. Er zijn een aantal zeer mooie 18de-eeuwse stijlkamers met vergulde lambriseringen in Regence-stijl. Een aantal kamers met mooie boiserie in grijze tinten en de Napoleon I stijl is heel prominent aanwezig.

Het Hôtel de Brienne bezit nog steeds een groot deel van het meubilair van zeer hoge kwaliteit dat tijdens het Eerste Keizerrijk voor de familie Bonaparte werd vervaardigd: consoletafels en stoelen van gebeeldhouwd en verguld hout, meubels van hoogwaardig houtwerk, kroonluchters, kandelaars, klokken, fakkels en andere verlichtingsvoorwerpen van geciseleerd en verguld brons. Het geheel staat sinds 1934 vermeld in de inventarissen van het Mobilier national.

De moderne en hedendaagse wandtapijten van binnenlandse fabrikanten passen perfect in deze historische interieurs. De composities ‘Emanation’ en ‘Solfège’, geweven naar ontwerpen van Yaacov Agam, hebben in 2008 twee 17e-eeuwse wandtapijten van de Gobelins uit de reeks ‘Sujets de la Fable’ vervangen op de grote trap. 

Een stalen kroonluchter, naar een ontwerp van Philippe Montels, in de vorm van een maliënkolder, vormt een mooi contrast met de oude harnassen die op de overloop van de eerste verdieping zijn geplaatst.

Een aantal impressies van het interieur.

 

Hôtel de Brienne, bureau van de minister van Defensie

Vauban,  Franse militaire ingenieur

Familiewapen ELENBAAS | Het wapenschild Elenbaas in hout gemaakt | Heraldiek in hout uitgevoerd.

 

Familiewapen ELENBAAS 

Het wapenschild Elenbaas in hout gemaakt

In 2024 had ik de eer om het Nederlandse familiewapen Elenbaas te snijden, een bijzonder mooie afbeelding  van hun familiewapen. Het helmkleed was erg bijzonder in de vormgeving en zou zeker een uitdaging worden. 
De trotse eigenaar is Leonard Elenbaas, hij is een gepassioneerde chef-kok met jarenlange ervaring in de culinaire wereld. Zijn toewijding aan de horeca, uitgebreide vakkennis en liefde voor koken resulteerden in de publicatie van elf BBQ-receptenboeken, het geven van workshops en BBQ-trainingen, en het organiseren van evenementen wereldwijd.  
Het familiewapen Elenbaas zou een prominente plek gaan krijgen in zijn werkplek.

Atelier-keuken Leonard Elenbaas

In 2026 had ik dan weer de eer om ditzelfde ontwerp voor een tweede keer te creëren, dit keer voor R. Elenbaas van Carrosserie Elenbaas uit het Nederlandse Tholen. Ook hij zou het familiewapen een prominente plek geven in zijn bedrijf. 
Ik vind het altijd bijzonder dat klanten de link leggen tussen mijn vakmanschap en hun persoonlijk bedrijf of passie, en op deze wijze totaal verschillend vakmanschap in de kijker plaatsen en ben hun dan ook erg dankbaar voor deze opdracht.
Al onze familiewapens zijn uniek en probeer toch kleine details te veranderen ( met goedkeuring van de klant) Beide familiewapens hebben kleine afwijkingen  die enkel te zien zijn als beide langs elkaar liggen. Maar het meest opvallende is dat het familiewapen R. Elenbaas een klaverblad amulet heeft hangende rond de hals en het L.Elenbaas een ovaal medallion aanwezig is.
Ook vertoont het R. Elenbaas familiewapen een sierlijk lint met daarop zijn naam. Zo heeft steeds de klant de zekerheid dat elk familiewapen uniek is.
Dhr. Rens Elenbaas is persoonlijk zijn opdracht komen ophalen in ons atelier.

Dhr. R. Elenbaas

www.patrickdamiaens.info

Wapen van de Clan Colquhoun | Een Heraldisch wapen in hout | Clan Colquhoun

Wapen van de Clan Colquhoun 
  Heraldisch wapen in hout  Clan Colquhoun

Dit heraldisch wapenschild van de clan Colquhoun werd in 2026 vervaardigd.De naam komt uit Schotland (Dumbartonshire / de regio rond Loch Lomond). 

Een historische Highland-clan waarvan het hoofd de titel Chief of Colquhoun and Luss draagt (momenteel Sir Malcolm Colquhoun). 

Hun leuze (motto) is "Si je puis" ("Als ik kan").
Het komt niet vaak voor dat ik een wapen voor een clan in hout mag maken en die dan voorzien is van de heraldische kleuren aangebracht in de techniek van de iconen.

De opdrachtgever uit de VS was nauw betrokken bij de creatie.
Het uiteindelijke resultaat voldeed volledig aan de wensen van de klant en zal dienen als een decoratief element voor zijn woning.

www.patrickdamiaens.info

Het familiewapen LOENEN in hout uitgevoerd | Familiewapen met schildhouders | Heraldisch wapenschild in hout.

Het familiewapen LOENEN in hout uitgevoerd .
 Familiewapen met schildhouders

Dit heraldisch wapenschild werd in 2025 vervaardigd, het stelt het familiewapen Loenen voor, een familie uit Nederland.

Het komt niet vaak voor dat ik een familiewapen in hout mag maken die voorzien zijn van schildhouders.

De opdrachtgever was nauw betrokken bij de creatie en heb een aantal maal gezoek gehad van hem om in ons houtsnijatelier de verschillende fases op te volgen. 

Het uiteindelijke resultaat voldeed volledig aan de wensen van de klant.

Opdrachtgever Loenen op bezoek
in ons atelier.

In een tweede fase werd  het familiewapen Loenen van heraldische kleuren voorzien, waardoor het een meer wauw karakter kreeg. De wens voor heraldische kleuren is een persoonlijke keuze en niet iedere klant laat dit uitvoeren.

Maar het was bijzonder leuk project om te maken.

www.patrickdamiaens.info

Een heraldische leeuw in hout snijden | Schildhouder in hout uitgesneden | Schildhouder

 

Een heraldische leeuw in hout snijden 

Schildhouder in hout uitgesneden

Deze heraldische leeuw werd in 2026 vervaardigd, het is een onderdeel van een Nederlands  familiewapen. 

Deze klauwende heraldische leeuw kan in principe ook gebruikt worden als schildhouder, je heb er dan wel twee nodig en dit aan beide zijden van het wapenschild, waar ze visueel de indruk geven het schild vast te houden.

De heraldische leeuw werd in lindehout vervaardigd.

Het was bijzonder leuk project om te maken.

www.patrickdamiaens.info

Het Familiewapen BOON | Wapenschild Jean-Paul Boon in hout uitgevoerd | Familiewapenschild in hout laten maken

Het Familiewapen BOON

Familiewapenschild in hout laten maken

2018 Een nieuwe heraldische opdracht is klaar, op maat gemaakt voor de Belgische familie Boon.

De creatie van dit familiewapen in hout gebeurde op basis van het toegezonden design ontworpen door Prisca Van Dessel dat de klant mij toezond.

Het familiewapen Boon is gesneden in Lindehout is ongeveer 50 cm hoog en van heraldische kleuren voorzien. 

www.patrickdamiaens.info

Het familiewapen PUT | Familiewapen Put in hout uitgevoerd | Heraldisch houtsnijwerk

Het familiewapen PUT in hout uitgevoerd 

Het familiewapen PUT in hout uitgevoerd 

  Heraldisch houtsnijwerk

2026 Een nieuwe heraldische opdracht is klaar, op maat gemaakt voor de Nederlandse familie Put.

De creatie van dit familiewapen in hout gebeurde op basis van het toegezonden design dat de klant mij toezond.

Het familiewapen Put is gesneden in Lindehout is ongeveer 50 cm hoog en van heraldische kleuren voorzien. 

www.patrickdamiaens.info

Schloss-Residenz Ansbach | Duitse Barok & Rococo ornamentiek | Duitse architectuur uit de 18de-eeuw.

 

Schloss-Residenz Ansbach   Duitse Barok & Rococo ornamentiek 

 Duitse architectuur uit de 18de-eeuw. 

In 2017 ondernam ik een trip naar de stad Neurenberg in de deelstaat Beieren en kon ik het niet laten even te stoppen in Ansbach. Bij het plannen van mijn trip had ik al online reeds info en beeldmateriaal gevonden van dit stadje en was aangenaam verrast. 

Om Ansbach te situeren, het is gelegen ( ongeveer) tussen de toeristische trekpleisters Rothenburg ob der Tauber en Neurenberg, het is een stadje dat vrij onbekend is bij het grote publiek en zeker bij de massatoerist. 

En zodra je het stadje binnenrijd merk je aan de statige gebouwen en vakwerkbouw dat deze plek iets uitstraalt, speciaal is. 

Schloss-Residenz en de historische binnenstad van Ansbach

Het historische centrum van Ansbach

Het historische centrum herbergt een aantal architecturale juweeltjes en Schloss - Residenz Ansbach is de echte blikvanger. Waarom ik zo lang gewacht heb op een publicatie over deze Residentie? 

Net als in zo veel Duitse kastelen en paleizen is het verboden foto's te maken van de interieurs. En een blogonderwerp publiceren zonder het nodige beeldmateriaal is nutteloos.

Schlossführung  Residenz Ansbach

Bayerische Schlösserverwaltung

Maar bij toeval had ik enkele maanden geleden contact met de Bayerische Schlösserverwaltung en vertelde de organisatie over 'mijn probleem', namelijk "foto's maken in kastelen en publicatie op mijn blog", en niet lang daarna kreeg ik een link toegestuurd en de inloggegevens die me toegang gaf tot de fotodatabank van de Bayerische Schlösserverwaltung. 

Door deze databank is het nu heel gemakkelijk jullie van het nodige professionele *beeldmateriaal te voorzien en van de vele Beierse Paleizen en kastelen die ik de afgelopen 15 jaar reeds bezocht heb en nooit een blogonderwerp over schreef ging mijn persoonlijke keuze uit naar Residenz Ansbach.

* ( de afbeeldingen vh interieur blijven wel eigendom van Bayerische Schlösserverwaltung)

Schloss-Residenz Ansbach, zicht vanuit het centrum

Schloss-Residenz Ansbach

              

De residenz van Ansbach is ontstaan uit een middeleeuws complex. In de tweede helft van de 16e eeuw werd de gotische zaal met zijn kruisribgewelf gebouwd, waar tegenwoordig de grootste collectie faience en porselein uit de voormalige fabriek van Ansbach te zien is. 

Het middeleeuwse bouwwerk werd tussen 1705 en 1730 omgevormd tot een moderne residentie.

De Gotische zaal

De residentie staat bekend om de hoogwaardige interieurinrichting, die grotendeels tussen 1734 en 1745 onder de artistieke leiding van architect Leopoldo Retti tot stand kwam. De uitstekende staat van bewaring en de stilistische eenheid van de inrichting hebben een bijzondere reden: de laatste *markgraaf van Brandenburg-Ansbach trad in 1791 af en droeg zijn land over aan het Koninkrijk Pruisen. 

Het residentiepaleis was nu niet langer de zetel van de heerser en er was zelden reden om de pronkzalen te moderniseren.

*Een andere naam voor Markgraaf is Markies

De belangrijkste verdieping of *bel-etage van Residenz Ansbach bestaat uit drie aaneengesloten delen met salons voor aparte functies, alle voor officiële plechtigheden: zoals het appartement van de markgraaf, dat van de markgravin en het gasten appartement. 

*bel-etage (de eerste verdieping boven de begane grond)

Bijzonder bezienswaardig zijn het plafondfresco van Carlo Carlone in de feestzaal, de schilderijengalerij met werken uit de rococoperiode en schilderijen uit de voormalige markgraaflijke galerij, evenals de collectie Meissen-porselein in het spiegelkabinet.

In de historische galeriezalen van het Residenz Ansbach presenteert de Staatsgalerie werken uit de Europese barok- en rococoperiode. Terwijl er een schilderijencabinet is gereserveerd voor de hofschilders die in de Residenz Ansbach woonden (Johann Christian Sperling, Friedrich Gotthard Naumann), worden in de „Grande Galerie” schilderijen van de Vlaamse, Nederlandse en Franse scholen uit de 17e en 18e eeuw tentoongesteld.

Het interieur van het paleis beschikt over een spiegelzaal met Franse rococo-elementen; de grote zaal was voorzien van een beschilderd plafond en de kamers waren betegeld met Ansbach-porseleinen tegels uit de 18e eeuw. 

Dankzij de rijke collectie meubels en kleine kunstvoorwerpen is de sfeer van een absolutistische residentie uit de 18e eeuw goed bewaard gebleven.

Tegenwoordig maakt de voormalige residentie van de markgraaf deel uit van het Beierse Beheer van Staatskastelen, -tuinen en -meren en is het tevens de zetel van de regering van Midden-Franken. De pronkzalen zijn te bezichtigen tijdens rondleidingen; de keramiekcollectie in de Gotische Zaal kan ook op eigen gelegenheid worden bekeken.

In de tegenoverliggende hoftuin met oranjerie zijn een representatief parterre in Franse stijl met zomerbloemen, lindenlanen en talrijke kuipplanten te ontdekken, evenals een geneeskrachtige kruidentuin.

Je komt ze wel eens tegen in Paleizen en kastelen, een spiegelkabinet, ik heb er al een aantal gezien in het verleden, maar het spiegelkabinet in de Residenz van Ansbach is toch erg bijzonder waarschijnlijk omwille van de combinatie met het *Meissen porselein, het ziet er erg indrukwekkend uit. 

* Meissen porselein is aan de onderkant goed herkenbaar door het merkteken van gekruiste zwaarden.

Het stadje Ansbach en de Residenz zijn zeker de moeite voor een kort oponthoud, Een bezoek aan de Residenz is alleen mogelijk in het kader van een rondleiding; de rondleiding begint elk uur op het hele uur en steeds in het Duits.

Inkom volwassen : 6 Euro 

Periodes:

april-september: 9.00-18.00 uur

oktober-maart: 10.00-16.00 uur

maandag gesloten

Hier volgen nog een aantal detailopnames 

van de barok-Rococo versieringen.

 

Het Bruine Salon

Het Marmer Salon

Beelmateriaal blijft eigendom van Bayerischen Schlösserverwaltung en mag niet gebruikt worden zonder schriftelijke toestemming.

www.patrickdamiaens.info