HOUTEN SIERSCHOUWEN | Sierschouw met houtsnijwerk | Ornamenten op een houten schouwmantel | Sierschouw in hout

Houten Sierschouw

Patrick Damiaens
Ornamenten en houtsnijwerk
voor sierschouwen











Oorsprong

Oorspronkelijk was een schouw een stookplaats met daarboven een kap waarin de rook werd opgevangen. De kap hielp mee de warmte van het vuur in de kamer te verspreiden, terwijl de rook toch gemakkelijk de ruimte waarin werd gestookt kon verlaten.  Het was niet ongebruikelijk om in de schouw vlees en worsten op te hangen want die werden op die manier gerookt en dus geconserveerd.

Een schouw is gemaakt van materiaal dat bestand is tegen hoge temperaturen. Omdat het de plaats was waaronder gekookt werd nam het een centrale en belangrijke plaats in. In huizen van  welgestelde burgers  was de schouw vaak een pronkstuk. Dat wil zeggen dat er ter verfraaiing versieringen en extra elementen aan werden toegevoegd. Helaas hebben weinig houten sierschouwen  de tand des tijds doorstaan. Daarom ook zijn er zo weinig authentieke houten sierschouwen beschikbaar. 

Sierschouw met houtsnijwerk

Sierschouw

Een schouw maakt de woonvertrekken compleet en is bijzonder gezellig als centraal punt in een kamer. Wanneer het koken in de keuken gaat plaatsvinden en uit de kamer verdwijnt, behoudt de stookplaats alleen zijn functie als verwarming. Eerst als open vuur, later ook met kachels. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om de schouw ook aan de inrichting van de kamer aan te passen. De sierschouw is dan geboren.

In zijn meest uitgebreide vorm kan een sierschouw bestaan uit de schouwmantel met daarboven een trumeau. Een trumeau is een opzetstuk dat op de schouwmantel wordt geplaatst. In de trumeau kan een schilderstuk zijn aangebracht of een spiegel en een combinatie van de twee is ook mogelijk. 

Deze opzetstukken kunnen in alle stijlperiodes gemaakt worden. (Franse, Luikse, Engelse stijlen, Neo-stijlen of modern)

Sierschouw in hout

Het behoeft geen betoog dat een sierschouw een afspiegeling vormt van de stijlperiode waarin de kamer werd ingericht. Anders gezegd, sierschouwen zijn er in alle stijlperioden,  uiteenlopende materiaalsoorten zoals hout, natuursteen, baksteen.

Sierschouwen zijn een tijd uit de gratie geweest om verschillende redenen. De hedendaagse mens heeft ontdekt wat onze voorouders allang wisten, namelijk dat het verdraaid gezellig is om een centraal punt in de kamer te hebben.  

Handelaren van antieke bouwmaterialen hebben  een grote keuze aan houten stijl –of sierschouwen. Aangezien een houten sierschouw perfect moet passen in de daartoe bestemde plaats is het niet altijd evident de juiste afmeting of stijlperiode van sierschouw  te vinden.  De oplossing is dan een sierschouw laten maken.

VB Een gesneden jachttrofee als centraal motief op de sierschouw

De gesneden schouwmantel of sierschouw

Om meerdere redenen is het verstandig  een houten sierschouw  te laten vervaardigen door een gekwalificeerd vakman . Hij weet als geen ander hoe een sierschouw die perfect past bij het interieur gemaakt moet worden. Vanuit de optiek van de trend naar landelijk wonen is de houten schouwmantel vooral in kwartiers gezaagd eikenhout in trek. Deze schouwen worden ambachtelijk geheel naar wens en op maat vervaardigd. De mogelijkheid bestaat bijvoorbeeld je keuze te laten vallen op een schouwmantel in Luikse stijl. 

Uiteraard kun je ook een houten schouwmantel of sierschouw in een andere stijlperiode laten maken. De keuze aan stijlperiodes is bijzonder groot en de mogelijkheden of toepassingen van ornamenten en snijwerk bijna onbeperkt. Een houten sierschouw kan bijvoorbeeld ook ingepast worden in een totale wandbetimmering of boiserie; het is een smaakvolle optie.

Ornamenten aanbrengen op een sierschouw

Omdat elke gesculpteerde of gesneden sierschouw  uniek en gepersonaliseerd is , en elke decoratieve toepassing van de ornamenten en houtsnijwerk steeds anders is, is de klant er altijd zeker van een uniek hoogwaardig ambachtelijk object te bezitten.

Zo ontstaan exclusieve, en ook unieke en sfeervolle sier- of stijlschouwen met houtsnijwerk. Het toevoegen van een trumeau met een spiegel erin versterkt enerzijds het bijzondere karakter van de sierschouw en anderzijds nodigt de spiegel uit actief gebruikt te worden.

Houten Sierschouwen

http://www.patrickdamiaens.be

Een paneel van Aubert Parent | Snijwerk van een Franse houtsnijder | AUBERT PARENT in het Liebieghaus Museum, Frankfurt am Main

 

Een snijwerk van 

Aubert-Henri-Joseph-Parent

In de collectie van het Liebieghaus

Het werk van Aubert Parent hebben we reeds enkele keren besproken in deze blog over houtsnijwerk, ornamentiek en wat daarmee samenhangt. Een vervolg over Parent.

Bij mijn opzoekwerk over het leven van Aubert Parent kwam ik heel toevallig bij een Frans tijdschrift uit 1988 uit, en daarin stond een bijzonder uitgebreide bijdrage over het leven van Aubert Parent.  In dit  tijdschrift las ik ook dat het Liebieghaus 'een mooi gesneden paneel uit esdoorn' van deze Franse houtsnijder in haar collectie heeft. Ik nam dus contact op met de conservator van het Liebiegmuseum in Frankfurt am Main (Duitsland) met de vraag of men mij meer kon vertellen over dit museum en het bewuste paneeltje.

Dit klein paneeltje van Aubert Parent is uit esdoorn gesneden en is 38cm hoog en 26 cm breed, niet bepaald groot dus, maar we weten dat Parent veel van deze typische paneeltjes gesneden heeft. Het is gesigneerd rechts onder Aubert Parent 1792. Het is afkomstig uit de privecollectie van Johann Friedrich Städel, de oprichter van het Städelmusem in Frankfurt am Main en het Liebieghausmuseum dat een bijhuis van het Städelmuseum is en een grote collectie sculpturen herbergt.

Het paneel van Aubert Parent, Liebieghaus Museum

Met een poot met een klein touwtje aan een haak opgehangen hangt een dode zangvogel. Onder de dode vogel is een smal vooruitstekend latje of plankje genageld met daarop een bedje van eikenbladeren een nestje van twijgen en takjes. Een dikke muis buigt zich over de nestrand heen om zich vol te eten aan het reeds gebroken ei. 

Een gelijksoortige compositie heeft  Parent gebruikt bij een veel imposanter paneel dat zich in het Getty museum in Los Angeles bevindt. Aan het paneeltje zijn slechts enkele kleine beschadigingen te bespeuren; voornamelijk aan de takjes en twijgen van de nest en aan het uiteinde van de  rechtervleugel.

-------------------------

Uit mijn vorige blogitems over Aubert Parent weet u dat het snijwerk en de compositie meestal een diepere betekenis heeft. In dit geval zou de zangvogel zou wel eens een Ortolaan kunnen zijn; deze vogel weerspiegelt namelijk 'de ziel van Frankrijk'. Wanneer we bedenken dat het paneel is gesneden in 1792, dan zou de koningsgezinde Aubert Parent hiermee wel eens Lodewijk XVI bedoeld kunnen hebben. 

Op 10 augustus 1792 werd het Palais de Tuileries in Parijs bestormd waar Lodewijk XVI samen met zijn familie resideerde sinds de afschaffing van de Franse absolute monarchie in 1789. Om acht uur 's ochtends begon een volksopstand die werd gesteund door 500 gewapende sansculotten uit Marseille. De Zwitserse lijfwacht opende het vuur. Vroeg in de ochtend ging Lodewijk XVI de tuin in om de Nationale Garde aan te moedigen. 

De Gardes-Françaises, keerden zich echter tegen de koning en het gepeupel slachtte de Zwitserse lijfwachten af. Om tien uur gaf de koning de Zwitserse Garde het bevel het vuren te staken en ondertekende daarmee zijn eigen doodsvonnis. De koning en zijn familie werden in het oude Tour du Temple gevangen  gezet.

Conclusie,Nu de vogel dood is en het nest niet meer beschermd is kunnen indringers het nest leegroven. In dit geval, de koning is dood en kan zijn volk niet meer beschermen tegen kwaadwilligen.

-------------------------------------------------------------------------

Aubert-Henri-Joseph-Parent

-Voor de bloglezer die nog niet weet wie deze Franse houtsnijder is, in DEZE LINK kunt u meer lezen over zijn werk en leven. 

-Een ander Duits Museum, namelijk het Landesmuseum Oldenburg heeft ook een paneel van Parent in zijn collectie, wil je meer hierover weten klik dan op DEZE LINK.

_______________________________________________________

Liebieghaus sculpturencollectie , Frankfurt am Main
 
Het Liebieghaus heeft een beeldhouwwerk collectie van allerhoogste kwaliteit.
Hier worden werken van Egyptische, Griekse en Romeinse oudheid verbonden met die uit de middeleeuwen, renaissance, barok, rococo en neoclassicistische periode en Oost-Azië en biedt zodoende een overzicht van vijfduizend jaar beeldhouwkunst.
Met zijn collectie van meer dan drieduizend objecten behoort het Liebieghaus tot de meest belangrijke beeldhouwkundige musea internationaal gezien.

© Pictures in this blogitem are and remain the property of the Liebieghaus Museum and may not be reused without written permission.

WEBSITE : LIEBIEGHAUS


Openingsuren:
Maandag Gesloten
Di-Woe-Vrij-Zat-Zon. van 10:00-18:00 uur
Do.van 10:00 tot 21:00 uur

http://www.patrickdamiaens.be

Een boek over LUIKSE MEUBELEN | Le mobilier au Pays de Liège | Afbeeldingen en foto's van Luikse Meubelen

Het Don Bosco Instituut, Luik
Enkele maanden geleden was ik weer te gast in Luik bij het Don Bosco Instituut, de school waar ik mijn opleiding als ornamentsnijder gevolgd heb (tussen 1986-1989). Het Don Bosco instituut had namelijk vorig schooljaar de afdeling houtsnijden volledig opgedoekt en men had aan mij gevraagd of ik interesse had educatief materiaal over te nemen. Op deze manier heb ik enkele restanten van deze prestigieuze opleiding nog kunnen veiligstellen. 
Onder die restanten bevond zich een kleine partij zogeheten recueils met uniek beeldmateriaal die door de afdeling drukkersopleiding van deze school in 1991 zijn samengesteld. Over deze ongebruikte recueils die sinds 1991 verstopt lagen in een kast, wil ik het nu even met u hebben.

Le mobilier au Pays de liège 

Recueil,  Le mobilier au Pays de Liège

'Het meubilair in het land van Luik'

Dit boek of recueil handelt over de Luikse meubelkunst. Een recueil is een thematische verzameling van afbeeldingen, in dit geval afbeeldingen van Luikse meubelen, en is gedrukt op grote losse bladen (40 x 29 cm) van een zware papierkwaliteit.

De recueil is samengesteld door F. Drugmant de toenmalige leraar houtsnijden van het Don Bosco instituut. Professeur Drugmant was niet alleen houtsnijder, maar vooral een kenner van het Luikse meubel. Dat blijkt wel hieruit dat de recueil zo'n goed boek moet zijn dat latere leraars van de afdeling houtsnijden er geen behoefte aan gehad hebben een eigen werk uit te brengen. 

We kunnen dus zeggen dat dit naslagwerk met afbeeldingen van Luiks meubilair en detail-opnames onmiskenbaar een bijbel en handleiding was in de opleiding ornamentsnijden. Het naslagwerk kon enkel aangeschaft worden op de afdeling houtsnijden en het was spijtig genoeg nooit in de boekhandel beschikbaar.

Een boek met afbeeldingen van Luikse meubelen

Le Mobilier au XVIIIe Siécle

Zelf heb ik deze handleiding al sinds 1986 toen ik zelf nog student was op deze unieke opleiding houtsnijden van het Don Bosco Instituut. Deze recueil is uitgegeven in 1984 met een herdruk in 1991 aangevuld met enkele supplementaire pagina's. De afmetingen van deze boek zijn 40cm x 29cm, bijzonder groot dus en het telt 134 losse pagina's. Het zijn allemaal afbeeldingen in zwart-wit van goede kwaliteit en alle types van Luiks meubilair inclusief detail opnames komen aan bod. 

Nee, ik heb mijn recueil niet dagelijks in de hand, maar enkele malen per jaar is het in ieder geval een bron van inspiratie. Soms om een kastconstructie te bekijken en, wat vaker, om mijn kennis over bepaalde Luikse stijlperioden weer op te frissen. Vandaar ook mijn stelling dat het een zeer bijzonder naslagwerk is.

Mocht u interesse hebben in dit stukje Belgische geschiedenis, ik heb nog enkele exemplaren tot mijn beschikking voor de echte liefhebber.

Detailopname van Luikse sculptuur en ornamenten

Meer info

http://www.patrickdamiaens.be