Hôtel de Brienne | Officiële residentie van de minister van Defensie | 18e-eeuws herenhuis in Parijs

 

Hôtel de Brienne Parijs, zicht tuinzijde.

Hôtel de Brienne 

 Officiële residentie van de minister van Defensie

September 2025, open monumenten weekend in Frankrijk (Journées Européennes du Patrimoine), sinds een aantal jaren onze vaste afspraak in Parijs, het perfecte moment om een aantal historische locaties te bezoeken die normaal voor het grote publiek gesloten zijn. 

In dit blog onderwerp het 18e-eeuws herenhuis *Hôtel de Brienne, ook wel de officiële residentie van de minister van Defensie. Net als iedereen die dag was ons bezoek enkel mogelijk op reservatie met tijd slot.

*Hôtel (vaak aangeduid als Hôtel particulier) uit de 18e eeuw betekent een groot, luxueus stadspaleis of vrijstaand herenhuis van de rijke adel of hoge staatsburgers, en dus geen commercieel logiesbedrijf zoals een modern hotel.

Hôtel de Brienne, een beetje geschiedenis.

Het Hôtel de Brienne is een herenhuis uit de 18e eeuw. Het is gelegen aan de Rue Saint-Dominique nr. 14 in het 7e arrondissement van Parijs en huisvest de kantoren van de minister van Defensie.

In 1724 kocht François Duret, voorzitter van de Grote Raad en een belangrijke vastgoedspeculant in de wijk Faubourg Saint-Germain, een perceel tussen de huidige Rue Saint-Dominique en Rue de l’Université, in opdracht van de markiezin van Prie, de minnares van de hertog van Bourbon, die daar een groot herenhuis wilde laten bouwen. Nadat de hertog in 1726 in ongenade was gevallen, zag de markiezin ervan af om haar intrek te nemen in het in aanbouw zijnde herenhuis.

Hôtel de Brienne, cour d'honneur.
 Officiële residentie van de minister van Defensie

Het pand werd vervolgens verkocht aan Françoise de Mailly, weduwe van de markies van La Vrillière, die het op haar beurt in 1733 overdroeg aan Louise Élisabeth de Bourbon, prinses van Conti, die er onder leiding van architect Simonnet ingrijpende decoratieve verbouwingen liet uitvoeren. 

Het huis kreeg toen de naam Hôtel de Conti. Kort voor haar dood, in 1775, schenkt de prinses van Conti het hotel aan haar kleinzoon, Louis-François-Joseph de Bourbon, graaf van La Marche. Deze draagt het het jaar daarop over aan Louis-Marie-Athanase de Loménie, graaf van Brienne, die in 1787 tot staatssecretaris van Oorlog wordt benoemd. 

Het gebouw kreeg toen de naam Hôtel de Brienne, die het tot op de dag van vandaag nog steeds draagt, en huisvestte voor het eerst in zijn geschiedenis een minister van Oorlog.

Kort na de dood van de graaf van Brienne, die in mei 1794 werd onthoofd, werd het Hôtel in beslag genomen door de revolutionaire regering, die er de Commissie voor Handel en Bevoorrading vestigde. 

Het Hôtel werd in 1795 teruggegeven aan de gravin van Brienne, maar werd al in 1798 verkocht aan de echtgenote van François Séguy, algemeen aannemer voor de militaire bevoorrading, die er onder leiding van architect Lavoyepierre talrijke renovatiewerkzaamheden liet uitvoeren.

Door financiële moeilijkheden moest het echtpaar Séguy hun nieuwe aanwinst snel van de hand doen. In 1800 werd het herenhuis door de civiele rechtbank van eerste aanleg van het departement Seine toegewezen aan Joseph Lanfrey, een medewerker van het bureau voor militaire bevoorrading, die het verhuurde aan Lucien Bonaparte, de broer van Napoleon, die toen minister van Binnenlandse Zaken was. 

Al in 1802 kocht Lucien Bonaparte het pand, waarna hij het interieur en de indeling van het meubilair herinrichtte, om het vervolgens in 1805 door te verkopen aan zijn moeder, Maria Letizia Ramolino. Het gebouw werd toen ‘het paleis van Madame, moeder van de keizer’.

Het Hôtel de Brienne werd in 1817 door de staat van Madame Mère gekocht en werd vanaf dat moment de vaste verblijfplaats van de minister van Oorlog en later van de minister van Defensie. In die hoedanigheid was het gebouw getuige van grote politieke gebeurtenissen.

Clemenceau & de Gaulle

Op deze plek organiseerde Georges Clemenceau in 1917 de overwinning. Zijn kantoor, dat verdwenen was, werd daar in november 2014 op initiatief van Jean-Yves Le Drian identiek nagebouwd. Ook generaal de Gaulle had hier zijn zetel, eerst als staatssecretaris van Oorlog in juni 1940, en vervolgens als hoofd van de voorlopige regering van 25 augustus 1944 tot 26 januari 1946. 

Zijn kantoor is sinds die tijd in originele staat bewaard gebleven.

Bureau Charles de Gaulle, Hôtel de Brienne

Bureau G.Clemenceau, Hôtel de Brienne

Interieur, Hôtel de Brienne, Parijs

Zoals jullie reeds konden lezen hebben veel stijlperiodes invloed gehad op de aankleding van het interieur. Er zijn een aantal zeer mooie 18de-eeuwse stijlkamers met vergulde lambriseringen in Regence-stijl. Een aantal kamers met mooie boiserie in grijze tinten en de Napoleon I stijl is heel prominent aanwezig.

Het Hôtel de Brienne bezit nog steeds een groot deel van het meubilair van zeer hoge kwaliteit dat tijdens het Eerste Keizerrijk voor de familie Bonaparte werd vervaardigd: consoletafels en stoelen van gebeeldhouwd en verguld hout, meubels van hoogwaardig houtwerk, kroonluchters, kandelaars, klokken, fakkels en andere verlichtingsvoorwerpen van geciseleerd en verguld brons. Het geheel staat sinds 1934 vermeld in de inventarissen van het Mobilier national.

De moderne en hedendaagse wandtapijten van binnenlandse fabrikanten passen perfect in deze historische interieurs. De composities ‘Emanation’ en ‘Solfège’, geweven naar ontwerpen van Yaacov Agam, hebben in 2008 twee 17e-eeuwse wandtapijten van de Gobelins uit de reeks ‘Sujets de la Fable’ vervangen op de grote trap. 

Een stalen kroonluchter, naar een ontwerp van Philippe Montels, in de vorm van een maliënkolder, vormt een mooi contrast met de oude harnassen die op de overloop van de eerste verdieping zijn geplaatst.

Een aantal impressies van het interieur.

 

Hôtel de Brienne, bureau van de minister van Defensie

Vauban,  Franse militaire ingenieur