Handmade in Belgium. De houtsnijblog van PATRICK DAMIAENS een Houtornamentist -
houtbeeldhouwer uit Maaseik. Gespecialiseerd in ornamenten in hout en heraldische familiewapens. Patrick is ornamentsnijder - houtsnijder één van zijn specialisaties zijn heraldische familiewapens in hout. Sinds de oprichting in 1990 heeft het atelier een uitstekende reputatie verworven in het artisanaal vervaardigen van ornamenten, houtsnijwerk en beeldhouwwerk. Ik sta u graag verder te woord mocht u vragen hebben
WELKOM OP MIJN BLOG
Deze blog heeft als doel houtsnijwerk en ornamentiek in de kijker te plaatsen. Een bezoek aan een museum of een kasteel zijn onderwerpen die aan bod komen. Maar deze blog laat jullie ook kennis maken met mijn eigen vakmanschap. Veel leesplezier.
Het Groot Trianon (
Le Grand Trianon) is een groot lustpaviljoen in de kasteeltuin van Versailles,
genoemd naar een voormalig gehucht Trianon. De ceremoniële gebruiken dwongen de
koning zelfs de meest intieme zaken te delen met het hof- van het opstaan in de
morgen (lever) tot het 's avonds naar bed gaan (coucher).
Het koninklijke
verlangen naar een beetje privacy resulteerde in de bouw van twee lustkastelen
in het park: enerzijds het gracieuze Grand
Trianon dat in 1687 in Italiaanse stijl door Jules Mansart werd gebouwd en uit twee vleugels bestaat, die door
een zuilengalerij van roze marmer met elkaar verbonden zijn en anderzijds de Cotelle Galerij die haaks op de
rechtervleugel werd aangebouwd
Het Grote Trianon in de tuin van Versailles
Galerij Cotelle
Deze lange en slim geplaatste galerij beschermt de parterre bloembedden van het Grand Trianon tegen het ergste winterweer. De
galerij heeft elf ramen over de volle lengte van het gebouw op het zuiden
gericht en slechts vijf aan de noordkant. De galerij is versierd met 24 schilderijen - waarvan 21 door Jean Cotelle,
vandaar de naam - die de bosquet van Versailles en Le Trianon weergeven zoals
ze waren toen deze doeken in geschilderd werden in 1687. Ze bieden een waardevol inzicht in de aanleg van de tuinen toen ze voor het
eerst in de zeventiende eeuw werden aangelegd. De nissen in deze galerij
bevatten oorspronkelijk banken, die Louis-Philippe had vervangen door twee
bassins van Languedoc-marmer uit de collecties van Louis XV.
Onder elk schilderij is een elegante console in (? Empire stijl) aanwezig.
Normaal is deze galerie niet te bezichtigen, enkel de eerste twee meter van
de galerij is voor het publiek toegankelijk en in deze twee meter afgebakend met een dikke koord bevindt zich
ook het einde van je bezoek, aan het Grand Trianon. Wat is er nu zo speciaal aan deze galerij denk je? Toen ik hier voor
het eerst vele, vele jaren geleden voor het eerst kwam,
was het me al opgevallen dat er rond deze 24 schilderijen bijzondere
mooie vergulde lijsten aanwezig waren, en in het bijzonder het onderste deel. Een centraal schelpmotief met een mooie vergulde guirlande van bloemen. De
twee lijsten die zich in het deel bevonden dat
voor de bezoeker toegankelijk is, had ik reeds een aantal keren gefotografeerd.
Op afstand kon ik herkennen dat deze super mooie guirlandes van bloemen wel
eens allemaal verschillend konden zijn. Een bron van inspiratie voor de
houtsnijder, dacht ik nog. Maar foto's maken kon niet, zeer jammer. In 2014 was in deze galerij een tijdelijke tentoonstelling maar door de
opstelling was het jammer genoeg niet mogelijk om deze 'andere' vergulde bloemen guirlandes te fotograferen. 26 juli 2019, was er opnieuw een tijdelijke expositie (moderne kunst) met deze keer een opstelling centraal in de
galerij.
Van geluk gesproken ! Er konden naar hartenlust foto's gemaakt worden van de
ontwerpen en combinaties van de vergulde guirlandes. De verbeelding van deze
houtsnijders moet enorm geweest zijn om al deze combinaties van bloemen te
tekenen en te creëren in hout. Waarschijnlijk zijn de lijsten in een zachte
houtsoort vervaardigd alhoewel ik hier niet
zeker van ben, maar aan de beschadigingen van het verguldsel te zien zag ik een
houtsoort van lichte tint verschijnen. Ik laat jullie zelf even meegenieten van
het vakmanschap, verbeelding en combinaties van de guirlandes van
bloemen. Hopelijk is het een bron van inspiratie voor jullie.
Vergulde lijst met guirlandes
De COTELLE Galerij van het Grote Trianon in de tuin van Versailles | Vergulde lijst met guirlandes
De COTELLE Galerij van het Grote Trianon in de tuin van Versailles | Vergulde lijst met guirlandes
Prachtig verguld snijwerk van bloemen
De COTELLE Galerij Versailles | Vergulde lijst met guirlandes als inspiratie voor de houtsnijder
De eerste keer dat ik in contact kwam met het werk van de
17e-eeuwse Britse houtsnijder Grinling Gibbons was in 1998. Ik had al een
aantal jaren een abonnement op het Britse Magazine Woodcarving en in één van de
edities van 1998 zat een speciale bijlage over een nieuwe publicatie over het
leven van Gibbons. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt na het zien van de
adembenemende afbeeldingen op de flyer en ben ik snel tot aankoop van het boek
"Grinling Gibbons and the art of carving" overgegaan. Dit boek,
tevens naslagwerk was geschreven door
David Esterly en is voor een houtsnijder absoluut een bron van inspiratie. Het is
een boek dat je zeker in je persoonlijke bibliotheek moet hebben.
Woodcarving Magazine
Een aantal maanden later verscheen in Woodcarving Magazine
een artikel over de Britse houtsnijder Grinling Gibbons (editie 46, januari-februari 1999).
Nu begreep ik ook waarom het boek 'Grinling Gibbons and the
art of carving' op dat moment verscheen. De uitgever was namelijk het Londense Victoria
& Albert Museum. De verschijning van boek ging hand in hand met een overzichtstentoonstelling in het V&A
Museum over het werk en leven van Gibbons. 14 unieke snijwerken in hoog
reliëf waren samengebracht, waaronder zelfs het Cosimo paneel van Pitti Museum
(Palazzo Pitti) in Florence.
Letterlijk een unieke expositie van topwerken van
Gibbons en een dergelijke expositie 'waarschijnlijk' nooit meer voorkomen. Op
bepaalde perioden werden er ook demonstraties 'houtsnijtechniek in de trant van
Grinling Gibbons' gehouden door ervaren houtsnijders. David Esterly was de
curator van deze uitzonderlijke tentoonstelling. De basis voor deze
tentoonstelling was gelegd door de brand in het Paleis Hampton Court in 1986
waarbij belangrijke stukken decoratief hoog-relief houtsnijwerk van Grinling
Gibbons waren beschadigd en deels ook verbrand. David Esterly heeft de
restauratie van dat houtsnijwerk uitgevoerd.
Ik had zo graag naar deze expositie in Londen toe willen gaan
maar heb het niet gedaan en nu heb ik er nog altijd spijt van dat ik niet
gegaan ben.
Ik heb er wel een verklaring voor. Ik zat in die periode nog
volop in mijn 'Luikse stijl' periode vanwege mijn opleiding. Alles draaide bij
mij rond deze techniek en stijl.
Ik kende Grinling Gibbons niet en in onze
contreien was Gibbons niet gekend, laat staan diens snijtechnieken. Er was
gewoon geen vraag naar. Dus waarom zou ik naar Londen gaan om iets te gaan zien
waar ik commercieel geen belang mee had. Het bleek een harde les en nu weet ik
wel beter, dat er ook nog andere technieken en stijlen zijn dan het Luikse
snijwerk en deze stijlen het Luikse ook
kunnen overtreffen.
Je moet weten dat het in die tijd ook niet gemakkelijk was
om aan voorbeelden van houtsnijwerk te geraken.
Het was in musea en
bibliotheken die ook niet in de buurt lagen. Eigenlijk was het vaak puur toeval
iets anders te zien. Tegenwoordig is er dankzij het internet een bijna
onuitputtelijke bron van beeldmateriaal en bijbehorende documentatie.
Je hoeft
maar een zoekterm in te geven en na uren zoeken
kom je uiteindelijk bij het beeldmateriaal waarnaar je zoekt; maar begin
jaren 90 was dat wel anders. Laat staan de periode toen ik nog studeerde in
Luik, kostte een fotorolletje van 36 opnamen wel wat geld; dus veel
beeldmateriaal kon je niet verzamelen en maar steeds hopen dat de opnames die
je maakte ook naar wens waren.
Vele jaren later en door toedoen van oud student Willem Van
Dort kwam ik meer te weten over het werk van David Esterly. Willem was zijn
tijd vooruit en had dus een computer. Hij heeft mij op de computer kennis laten
maken met het werk van David Esterly. Ik wist tot op dat moment niet dat deze bijzondere
meneer zo een prachtig snijwerk maakte. Ik was bijzonder onder de indruk over
hoe zulke creaties tot stand kwamen en vroeg mij af hoe Esterly dat deed. Enkele jaren later, toen ik zelf ook een
computer had, kon ik de verschillende objecten van David Esterly uitvoeriger
bestuderen. Ik nam mij voor om te proberen een aantal adaptaties te maken op het werk van
David Esterly. Ik heb hem toen ook via email gevraagd of hij er niets op tegen
had dat ik zijn werk als voorbeeld nam. Hij had er geen probleem mee. Ik
stuurde hem ook na elke creatie evolutiefoto's van mijn sculpturen. Hij merkte bij
gelegenheid eens op dat ik een andere aanpak had dan hijzelf maar dat vele
wegen naar Rome leiden. Dat is juist, zowel van de aanpak als de weg naar Rome.
Ik heb David Esterly ook bewonderd vanwege zijn
belangstelling voor anderen en in dit geval voor mijn activiteiten getuige de
email van 17 feb 2011 van David Esterly
“” I don't mind at all
that you have copied my little carving and added your own
elements. And I'm fascinated by your
step-by-step photographic
documentation of your work. It shows,
very interestingly, the
somewhat different approach you have taken to the dividing of the
composition into separate elements, and to the sequence of
carving. Of course there is no right or
wrong here.
Different paths can lead
to the same destination, and you have produced a fine and
attractive carving. (By the way, four
weeks seems very fast to
me!) Your garlics and scallions and
tomatoes seem particularly nicely finished.””
In de tijd dat ik zo bezig was met de Esterly/Gibbons
techniek zei Willem wel eens “zeg Patrick, zullen op het vliegtuig stappen en
naar Esterly gaan?” En helaas, toen dacht ik dat het als een grap bedoeld was.
Indirect heeft David Esterly mij geïnspireerd actief op zoek
te gaan naar andere vormen van decoratief houtsnijwerk. Zo kwam ik terecht bij
Aubert Parent en Jean Desmontreuil. Twee houtsnijders met een eigen visie op
decoratief hoog-relief houtsnijwerk zoals David Esterly met diens visie.
In 2011 had ik de kans hem te ontmoeten in Winchester
Cathedral (UK). David Esterly zou er een lezing geven over een kleine
restauratie van een Gibbons ornament die hij net voltooid had in zijn atelier
in Barneveld in New York (USA). Ondanks aandringen van Willem heb ik ook toen
die kans niet gegrepen om hem persoonlijk te ontmoeten. Een tweede gemiste kans.
Een derde kans zal er nooit komen; immers op 15 juni 2019 is David Esterly
overleden. Als er iets is wat je hieruit kan leren is het dit: grijp de kans,
stel het niet uit en begin eraan, want voor je het weet is je tijd om.
Ik hoop in de toekomst nog een aantal van deze Grinling
Gibbons stijl ornamenten te mogen snijden , ook al is deze manier van
houtsnijden geen echte commerciële hoogvlieger in onze contreien. Getuige de
opdrachten aan David Esterly denkt men er in de Verenigde Staten anders over.
Het snijden in hoog-relief blijft een uitdaging en ik ben
blij dat David Esterly me de weg toonde naar een nieuwe manier van houtsnijden,
zoals Gibbons dat toonde aan David Esterly. Hij zal de geschiedenis van
decoratief houtsnijwerk ingaan als de man die de techniek van Grinling Gibbons
naar een hoger en hedendaags niveau bracht. Hopelijk blijft zijn website online;
het is absoluut de moeite waard om eens te gaan kijken wat deze man in zijn mars
had. De ziekte ALS heeft het leven van David Esterly abrupt ingekort. David
Esterly werd 75 jaar (10 mei 1944 - 15 juni 2019).
Hieronder staan enkele foto’s van mijn drie houtsnijwerken
op basis van het originele werk van David Esterly. Op iedere foto staat links het origineel en
rechts mijn interpretatie afgebeeld.
In 2006 (Lelies) was mijn eerste kennismaking met de houtsnijtechniek van Grinling Gibbons, het heeft dus nog 8 jaren geduurd (tussen aankoop van het boek (1998) en een eerste poging. Waarschijnlijk was ik te erg geïntimideerd door de complexiteit van de sculpturen van David Esterly en Grinling Gibbons om me er vroeger aan te wagen. Hieronder mijn resultaten.
Een adaptatie op het werk van David Esterly (2006) Links op de foto het originele werk.
Houtsnijden in de stijl van Grinling Gibbons, David Esterly | Limewoodcarving
Trofee met als thema tuin, links het originele werk van David Esterly Een adaptatie uit 2009
Houtsnijden in de stijl van Grinling Gibbons | Limewoodcarving Master carver DAVID ESTERLY
Trofee met als thema 'groenten en keuken' Een adaptatie uit 2011
Houtsnijden in de stijl van Grinling Gibbons | Limewoodcarving
Het laatste interview met David Esterly. (Zeer de moeite om eens even te kijken)
De Langeman in Maastricht, Rederijkerskamer De Roode Roos
Don Christoph, De Langeman van Hasselt in Maastricht
____________________________________________
Op zondag 2 juni trok ik
nog eens naar de historische binnenstad van Maastricht.
Afgezien van mijn bezoeken
aan de TEFAF in de beursgebouwen MECC die zich buiten het centrum bevinden, is
het reeds vele jaren geleden dat ik het historische centrum heb bezocht. Ik heb
met opzet Maastricht wat links laten liggen omwille van het beleid dat gevoerd
wordt inzake parkeren, de hoge kosten daarvan en het kortzichtige beleid van
bepaalde parkeerwachters. Door deze factoren reken ik de laatste jaren andere
steden tot mijn favorieten en heb daarmee dus ook mijn geldbuidel gespaard voor de plaatselijke horeca, winkelier en de Maastrichter stadskas.
Maar op zondag 2 juni
kon ik de afspraak met Don Christoph, de Langeman uit Hasselt niet missen. Een
mail van Michel Ilsen van Rederijkerskamer De Roode Roos (Hasselt ) was de
aanleiding.
Ter herinnering, een
aantal jaar geleden had ik de eer om voor de Rederijkerskamer De Roode Roos een
nieuw embleem te mogen maken en dat in hout gesneden en gepolychromeerde
embleem zou worden gebruikt bij officiële gelegenheden en bij de weinige keren
dat Don Christoph van stal gehaald wordt.
Ter info, voor de rest
van zijn tijd bevind deze reus Don Christoph zich in het stadsmus van Hasselt.
Don Christoph, De Langeman van Hasselt in Maastricht | De Roode Roos, Rederijkers van Hasselt
Michel Ilsen bracht me
op de hoogte van de uitzonderlijke deelname van de bekende Hasseltse reus aan
de reuzenstoet in Maastricht en ook het embleem van Rederijkerskamer De Rode
Roos zou in de stoet te zien zijn.
De maidentrip van het
nieuwe embleem van de Rederijkerskamer De Roode Roos Hasselt was in augustus
2017 op de Virga Jesse feesten van Hasselt en dat was ook de eerste keer dat ik
mijn creatie mocht gaan bekijken in de entourage waarvoor het embleem bedoeld
was.
Op 2 juni in de namiddag
was het op de markt van Maastricht verzamelen geblazen. Meer dan 50 Reuzen uit
Nederland, België, Frankrijk en Spanje waren er samengebracht in gezelschap van
diverse muziekgezelschappen en culturele groeperingen.
Om een indruk van het
spektakel te geven Don Christoph is 6 m hoog en zo’n formaat hebben die andere
reuzen ook.
Om 2 uur werd het
startschot gegeven voor de bekende reuzenstoet, die in het teken stond van het
50 jarig bestaan van de Maastrichtse reus Gigantius.
Een heel kleurrijk
spektakel en het was voor mij de eerste keer dat ik een dergelijk evenement
bijwoonde.
Maastricht reuzenstoet in 2019 | Steltenlopers van Merchtem
Twee Spaanse reuzen
Ook werd het een hernieuwd terugzien van één van mijn creaties. Het
zou een bijzonder leuke en bijzonder warme dag worden en ik beklaagde een
aantal personen van de diverse culturele groeperingen in hun traditionele
kleding en niet te vergeten de dragers van de reuzen. Zij zullen 2 juni 2019 zeker
niet snel vergeten.
Een aanrader deze
reuzenstoet. Zeker de moeite om eens te bezoeken en wees er op tijd bij want
als het weer mee zit is het een druk bezocht Maastrichts evenement. Volgende reuzenstoet
is in 2024; dan waarschijnlijk zonder Don Christoph.
Rederijkerskamer De Roode Roos (Hasselt )
Don Christoph, De Langeman van Hasselt in Maastricht
Rederijkerskamer De Roode Roos (Hasselt )| Houten embleem voor optochten
Gigantius, Bron, Interview Michel Ilsen door Hilde Lieten,VRT
Gigantius dateert van de 16e eeuw, maar werd in 1969 opnieuw
gemaakt. De stoet wordt georganiseerd voor de 50e verjaardag van de
Maastrichtse reus. En omdat Don Christoph, of de Langeman, destijds peter werd
van de Maastrichtse reus, moet hij er zondag natuurlijk bij zijn op het
verjaardagsfeestje.
Gigantius en de reuzenstoet in 2019 | Maastricht
Don Christoph voor de 2e keer weg uit Hasselt
"Reus Don Christoph verlaat maar heel uitzonderlijk
Hasselt", vertelt Michel Ilsen van rederijkerskamer De Roode Roos.
"Het is nog maar de 2de keer dat hij naar het buitenland gaat. Vorige keer
was in 1971 en ook toen reisde hij naar Maastricht. De reus is dan ook meer dan
200 jaar oud en waarschijnlijk de oudste reus die zondag meerijdt in de
stoet."
Intrede van een staatshoofd
"De verhuizing van zo'n reus is echt niet
makkelijk", vertelt Ilsen. "Hij is nogal fragiel en het is zeker geen
goede zaak om hem regelmatig uit elkaar te halen. Bovendien zijn mensen van het
stadspersoneel enkele dagen bezig om hem uit elkaar te halen en opnieuw te
monteren en dat is toch wel een dure zaak. En het is eigenlijk ook de bedoeling
dat de reus alleen buitenkomt bij speciale gelegenheden, de Zevenjaarlijkse
Virga Jessefeesten en bij de blijde intrede van een staatshoofd. Dit bezoek aan
Maastricht is dus heel uitzonderlijk", besluit Ilsen.
Er zullen zo'n 50 reuzen uit verschillende landen meedoen
zondag. Ze maken met hun gezelschap en met een aantal muziekmaatschappijen een
tocht door het centrum van Maastricht. Het weer zit mee voor de reuzen want het
gaat niet regenen maar voor de begeleiders wordt het waarschijnlijk erg warm
want die zijn in "uniform" en dat zal toch wel zweten worden",
lacht Ilsen.
Duits fabrikant van beitels voor beeldhouwwerk en schrijnwerk stopt met productie | Het merk DASTRA sculpteerbeitels
Duits fabrikant van sculpteerbeitels en steekbeitels
voor meubelmakerij en schrijnwerker stopt met de productie.
Het merk DASTRA ____________________________
Naar mijn persoonlijke mening is de basis voor deze
teloorgang reeds enkele jaren geleden gelegd en hebben de huidige
ontwikkelingen het sluitingsproces doen versnellen.
Er zijn nog onderhandelingen gaande om het merk Dastra en
haar kwaliteit beitels niet verloren te doen gaan, echter deze beitels en
gutsen uit de eigen smederij-slijperij is definitief verleden tijd.
EEN ASPECT DAT BIJ
KLEINE BEDRIJVEN EEN GROTE ROL SPEELT EN ZO OOK BIJ DASTRA EEN GROOT OBSTAKEL
BLEEK, IS DE SOCIALE WETGEVING. DE HUIDIGE SOCIALE WETGEVING LEGT BIJ HET ZIEK
WORDEN, ARBEIDSONGESCHIKTHEID OF GEDWONGEN ONTSLAG VAN EEN WERKNEMER GROTE
FINANCIËLE DRUK OP DE ONDERNEMER EN VOOR DE KLEINE ONDERNEMER IS DIE
KATASTROFAAL. BLIJFT VOOR DE LAATSGENOEMDE OVER OF DOORMODDEREN OF SLUITEN.
In maart 2019 heb ik met een aantal cursisten de ateliers
van Dastra in Ronsdorf bezocht en er dierbare herinneringen aan over gehouden.
ONDERSTAANDE FOTO'S GEVEN EEN LAATSTE IMPRESSIE.
Het merk DASTRA sculpteerbeitels | immaterieel erfgoed verloren
Een kort en laatste bezoek aan DASTRA in maart 2019.
Het merk DASTRA sculpteerbeitels | immaterieel erfgoed verloren
Het merk DASTRA sculpteerbeitels | immaterieel erfgoed verloren
