Houtsnijder Jean Pierre Putman uit Luik | Muziektrofee in hout gestoken, Curtius Museum Luik.

Houtsnijder Jean-Pierre Putman uit Luik |
Muziektrofee in hout gestoken, Curtius Museum Luik.

Houtsnijder Jean-Pierre Putman uit Luik 

Muziektrofee in hout gestoken, Curtius Museum Luik.

De 18de-eeuwse Luikse houtsnijder wiens herinnering we nu gaan oproepen, is vrijwel onbekend bij het grote publiek, want hij wordt slechts twee of drie keer genoemd in documenten uit de tweede helft van de 18de-eeuw.

Deze biografie vertaling (hieronder) is vanuit het Frans overgenomen uit het boek, Chronique Archéologique uit 1927. Op pagina 49 tem 53 kunt u de originele tekst terugvinden.

Door J. Breuer

Het is als gevolg van een gelukkige samenloop van omstandigheden dat ik zijn biografie kan reconstrueren op een fragmentarische manier en dat ik tegelijkertijd de aandacht van de bevolking van Luik op een nieuwe aanwinst kan vestigen, gedaan door het Curtius Museum.

Jean-Pierre Putman werd geboren in Luik en werd gedoopt in kerk van Notre-Dame-aux-Fonts op 27 juli 1764 . Hij was de zoon van Michel Putman, een steenhouwer, en en Anne-Oda Duperron, wonende in de Rue des Sœurs de Hasque, parochie Hasque, parochie van Saint-Martin-en-Ile. 

Als onderdeel van een familie van gezin van acht kinderen, heeft de jonge Jean-Pierre reeds vroeg aan houtsnijwerk gedaan, want hij werd reeds toegelaten op het "Salon" van de Société d'Emulation de Liège, op een leeftijd van 16 jaar oud, in  dit in 1781, 

Ter info:

De Salons van de Société libre d'Émulation de Liège zijn baanbrekende historische tentoonstellingen die in 1779 werden opgericht. Als bakermat van de kunstbevordering in het Prinsdom Luik bood de instelling een belangrijk podium aan lokale kunstenaars en zette daarmee een lange traditie van kunstsalons in de regio in gang.

De catalogus van dat jaar 1781 vermeldt dat M. Putman, een jonge man, de auteur ws-as van een boeket bloemen bewerkt in hout. In 1782, Putman,  16 jaar oud, tentoongesteld: Een boeket van bloemen bewerkt in hout - 2 meter hoog.

Het jaar daarop (1782) verscheen een identieke verklaring in de catalogus, zonder dat de afmetingen gegeven zijn, dus deze waren vermoedelijk dezelfde objecten die Putman had gepresenteerd. Een van hen, de Muziek Trofee, ter waarde van twintig florijnen, werd verworven door de Société d'Emulation de Liège, als een bonus voor de tombola ten gunste van de kunstenaars

We zijn in de aanwezigheid van een zeer vroegrijpe kunstenaar; zijn naam hebben we niet kunnen terug vinden in de huwelijks- of overlijdensregisters van zijn woonplaats, dus kunnen we aannemen dat dit jonge talent zijn fortuin in het buitenland zocht. De catalogi van de Société d'Emulation van na 1783 vermelden niet langer Jean Pierre Putman; het is dus rond 1784 dat hij Luik verlaten heeft.

Een jonge beeldhouwer vol belofte en doordrenkt met moderne ideeën, wat kon hij beter doen dan naar Frankrijk te gaan, naar Parijs, de bron van alle elegantie? Inspiratie, ondersteunende inspiratie, steun en misschien zelfs glorie konden hem ten deel vallen, waar zovele anderen uit Luik reeds in geslaagd waren. 

Dat was, zo lijkt het, het lot van lot van onze artiest. Op zeer jonge leeftijd vertrok hij naar Parijs. de vreugde om een van zijn producties toegelaten te zien tot de Salon van 1793, maar, helaas, hij stierf in hetzelfde jaar.  Dit blijkt uit de volgende documenten. M. Stanislas

Lami (auteur) meldt dat een beeldhouwer genaamd Jean-Pierre Putman overleden in Parijs, rue Saint-Denis, n° 62, op 28 september 1793, nalatende een weduwe Etiennette-Victoire Bichet. 

Deze auteur gelooft terecht dat hij de overleden artiest kan identificeren met een andere beeldhouwer die, ook in 1793, in Parijs had gewoond, Cour du Grand Cerf Parijs, Cour du Grand Cerf, n° 26, tegenover de Filles-Dieu en die twee bas-reliëfs naar de Salon van dat jaar had gestuurd houten bas-reliëfs die bloemenvazen voorstellen. Als men zich herinnert dat Jean-Pierre Putman al boeketten had tentoongesteld van boeketten bloemen in Luik in 1781-1783, zal men geen moeite hebben om te aanvaarden deze hypothese. Putman zou kort na het drukken van de Salon catalogus, in het voorjaar, verhuisd zijn naar het huis waar hij zou sterven, en dit zou het verschil in adressen verklaren.

Bellier de la Chavignerie aan dezelfde beeldhouwer toeschrijft Putman een liggende koe, in terracotta, die verscheen op de Salon  van 1827. Zou het niet eerder een kwestie zijn van een schilder die Putmans heet," vraagt M. S. Lami zich af, van een schilder genaamd Putmans die, in 1831, 1835 en 1836, dierstudies tentoonstelde en die misschien zijn carrière begon bij de Salon met een beeldhouwwerk? Niets is logischer dan dit logischer dan deze observatie. Een dierenschilder zal gemakkelijker modelleren een koe dan een houtsnijder zou doen. Ik denk dat ik kan concluderen, door als vaststaand feit te beschouwen dat de jonge Liégeois, die in 1781 aan de Emulation Emulation, stierf in Paris in 1793, nadat hij de ultieme de voldoening van aanvaard te zijn in de Salon. De leeftijd die hem in de Franse De leeftijd die hem in het Franse document wordt gegeven, achtentwintig jaar, is met één verlaagd, die in de traditie van de Luikse catalogi blijft.

Muziektrofee in hout gestoken, Curtius Museum Luik.

Dit gezegd zijnde, zal ik in het kort het werk beschrijven dat zojuist in de naar het museum

In een eikenhouten lijst, in Lodewijk XVI-stijl, is een zachthouten paneel bevestigd waarin, soms in vrij sterk reliëf, een verzameling muziekinstrumenten en attributen zijn gebeeldhouwd: een knoop, gemaakt van een lint met talrijke plooien en waarvan de twee uiteinden eindigen in eikels, ondersteunt een boeket rozen, dahlia's en anjers, vergezeld van eiken-, wilgen- en laurierbladeren, enz. 

Verder naar beneden, dicht bij een hoorn, zijn een soort mandoline en twee strijkstokken; tenslotte, daaronder, gevangen in een lus van het lint, zijn een lier, een klarinet, een partituur, een panfluit en een sistrum. Het uiteinde van het lint, afgewerkt met een eikel, hangt vrij. Daaronder, rechts, staat in inkt geschreven: trophée de musique par J.-P. Putman, woorden die onmiddellijk doen denken aan de vermelding in de catalogus van Luik van 1782.

Met het frame is het geheel 955 X 590 millimeter; het reliëf alleen (voor zover het precies kan worden gemeten vanwege de overhang van het frame) meet 845x465 millimeter. 

Zoals men kan zien, zijn dit, tot op 2 millimeter nauwkeurig, dezelfde cijfers als in 1782; de identificatie is dus nauwelijks twijfelachtig. Het is heel goed mogelijk dat de kunstenaar hulp heeft gehad bij de samenstelling van het geheel, en als we de twee partituren nauwkeurig bekijken, zullen we iets vinden dat de tussenkomst van een musicus verraadt, of op zijn minst het bestaan van een rigoureus gevolgd model. 

Integendeel, men kan Putman verwijten dat hij de brug van een viool heeft omgevouwen, dat hij een panfluit heeft voorgesteld als een bundel buizen, dat hij de kronkelingen van de hoorn, die bovendien geen mondstuk lijkt te hebben, overdreven heeft vermenigvuldigd; men kan ook een gebrek aan perspectief bespeuren in de de lier. 

Maar naast dit alles, wat een virtuositeit, wat een belofte in de weergave van bloemen en gebladerte! Eén detail lijkt mij nog steeds de jeugdigheid van de auteur te verraden: Putman heeft het midden van het paneel uitgehold om materiaal te winnen en zo het reliëf te accentueren; dit detail is overigens slechts zeer duidelijk in het origineel. Deze enkele gebreken benadrukken nog eens het prille talent van de Luikse beeldhouwer. Ik durf te hopen dat, met een beetje geluk, ooit een werk uit de "Parijse periode" van onze medeburger zal worden gevonden.

De originel tekst : op pagina 49 tem 53

Link: http://www.ialg.be/ebibliotheque/chroniques/capl018.pdf#page=57

Mocht je nog info wensen over JP Putman? In 2022 schreef ik nog een klein artikel over één van zijn zeldzame kunstwerkjes.

Te lezen in deze link:

https://ornamentsnijder.blogspot.com/2022/06/jean-pierre-putman-een-luikse.html

DETAIL OPNAMES

Een aantal detail opnames, het was niet gemakkelijk duidelijk beeldmateriaal te nemen, aangezien de kamer waar het kunstwerk hing er donker was, met fotoshop heb ik ze lichtjes bewerkt en zien er nu acceptabel uit. 

https://www.patrickdamiaens.info