WELKOM OP MIJN BLOG

Deze blog heeft als doel houtsnijwerk en ornamentiek in de kijker te plaatsen. Een bezoek aan een museum of een kasteel zijn onderwerpen die aan bod komen. Maar deze blog laat jullie ook kennis maken met mijn eigen vakmanschap. Veel leesplezier.

Posts tonen met het label 'Classicistisch ornament'. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 'Classicistisch ornament'. Alle posts tonen

zondag 1 augustus 2021

Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer | Veel voorkomend ornament op meubilair en lambrisering

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer


DE PALMET

Toepassing van het ornament "palmet" bij houtsnijwerk en composities van ornamenten.

De Europese toepassing van het decoratief ornament "Palmet" kent zijn ontstaan in de Griekse oudheid, we zien deze decoratieve motieven veelvuldig voorkomen op en in Griekse tempels of als ornament aangebracht op en aan kunstvoorwerpen. Het palmet is een erg dominant ornament in de oudheid.

Het typische ornament is afgeleid van de Latijnse naam Palma ( Palm), de Franse benaming is Palme en de verkleiningsvorm is Palmette. Van deze laatste is ( waarschijnlijk) de Nederlandstalige benaming van afgeleid. 

Natuurlijk neemt de Romeinse beschaving of zullen we zeggen, de Etruskische, dit ornament over ( Griekenland is op dat moment een bron van inspiratie) en verspreid de toepassing ervan op gebouwen en kunstvoorwerpen over het gehele Romeinse rijk.

Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer | Veel voorkomend ornament op meubilair en lambrisering


In latere stijlperiodes, te beginnen met de Renaissance ( 15de eeuw) word teruggegrepen naar de oudheid, de Griekse en Romeinse klassieken. Renaissance betekend wedergeboorte. 

De Renaissance ontstaat in Italië en wordt reeds in 14de-eeuwse geschriften vermeldt. Vanaf 1500 verspreid zich deze stijlperiode of zullen we zeggen mode trend zich snel over Noord Europa, elk land of regio ervaart deze stijlperiode met zijn eigen unieke en specifieke decoratieve uitvoering en details.. 

Zo herkennen we Franse, Vlaamse, Nederlandse, Duits.... Renaissance, maar de bron van inspiratie blijft steeds de Italiaanse Renaissance. Hierdoor is de Palmet een decoratief ornament geworden dat ook in onze regio midden 15de-eeuw veel werd toegepast op gebouwen en decoratieve kunstvoorwerpen.



Deze waaiervormige meestal symmetrisch palmvormig blad komt vaak terug in composities en ontwerpen van ornament, in de meeste gevallen staat dit decoratief ornament centraal in een compositie of is een alleenstaand ornament dat dient als bekroning op een spiegel of lijstwerk, het is meestal de blikvanger, omdat het ornament een grote massa omvat. 
Een veel toegepaste combinatie is een palmet op een regel of lijstwerk, de palmet die twee lijsten verbindt.
De foto hieronder, een deel van een lambrisering laat zien wat ik hiermee bedoel.

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer
Een palmet aangebracht op een onderdeel van een lambrisering


Hieronder een aantal toepassingen van het ornament palmet verwerkt in een compositie van ornamenten in Luikse stijl. Deze tekeningen zijn van de afdeling ornamentsnijden (Section Sculpture) aan het Don Bosco Instituut in Luik.

Ik heb deze tekeningen van een watermerk voorzien, omdat we reeds meerdere maal online ondervonden heb dat deze ontwerpen op andere websites verschijnen, en dit met  commerciële bedoelingen.

De opleiding ornamentsnijden aan het Don Bosco Instituut bestaat sinds 2011 niet meer, in deze LINK lees je waarom.


Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer


De palmet

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer


Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Veel voorkomend ornament op meubilair en lambrisering

En tenslotte nog een aantal toepassingen van het decoratief ornament "palmet" aangebracht op lambriseringen, deuren en meubilair,  foto's die ik de afgelopen jaren heb genomen in Luik, Brussel, Parijs, het kasteel van Chantilly en het Grand Trianon in Versailles.



Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer


Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer


Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer



Palmet | Het decoratief ornament de PALMET | stijl- en ornamentenleer

WEBSITE: https://www.patrickdamiaens.info

Find us on Facebook and Instagram



woensdag 2 december 2020

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche | Cartouche in hout
De CARTOUCHE in hout en steen


De CARTOUCHE


Een cartouche is een uitgewerkt, uitspringend bolvormig, vaak scrollend en ingesneden vorm dat vanaf de 16e eeuw een integraal sierelement – ornament werd. Er is gesuggereerd dat de cartouche is ontstaan uit de afgeplatte ovale vorm die wordt gebruikt om de namen van de koningen in de oude Egyptische hiërogliefen te accentueren.

Een van de meest gewaardeerde decoraties in alle stijlperioden is de cartouche. Zowel als in hout als in steen. De cartouche heeft als basis een min of meer ovaal- bolvormig vlak met daar rondom sierlijke vormgeving en lijstwerk.


De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

Op het middengedeelte staat informatie zoals tekst, een jaartal, een naam of zelfs een familiewapen, een boodschap die de eigenaar van de cartouche ons wil geven. De omlijsting is weliswaar bedoeld om de boodschap te benadrukken ontwikkelde zich in de loop der tijd tot een waar decoratief element.

Sinds de renaissance gebruiken ambachtslui de cartouche in zowat alle kunstvormen. De cartouche is een zeer decoratief ornament, dat altijd een afspiegeling is geweest van de veranderende mode en smaak. 

Elke stijlperiode heeft zo zijn typische vormgeving, een cartouche in Lodewijk XIV-stijl zal er symmetrisch uitzien en een Lodewijk XV cartouche eerder asymmetrisch en overdadig voorzien van het rocaille motief. 

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche


De versiering of ornamenten rondom een cartouche, kan volgens de ontwerper-uitvoerder volledig volgens eigen smaak en stijlperiode ingevuld worden. Veel voorkomende ornamenten zijn acanthusbladeren, bloemen, loofwerk zoals palmtakken, maskers en gezichten, maar steeds volgens de voorschriften van de toen aanwezige stijlperiode.

Soms zijn er cherubijnen aanwezig aan de zijkant(en) van het bolle centrale deel  of leeuwen aan beide zijden van de cartouche waarop een familiewapen is afgebeeld of een cartouche in combinatie met een overvloed aan fruit en groenten. Of in combinatie met een Hoorn des Overvloeds, een cartouche met als boodschap," de bewoners van dit huis gaat het voor de wind" of "wij hebben het goed".... Zoals ik reeds zei, de mogelijkheden zijn onbeperkt.

Hier zijn een aantal voorbeelden van het ornament cartouche die ik door de jaren gefotografeerd heb ( Lille, Parijs, Kasteel Fontainebleau, Schloss Brühl, Freiburg im Breisgau, Villa Hügel, Kasteel Chantilly)


De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE
De CARTOUCHE in hout en steen | ORNAMENT CARTOUCHE ( In Lille, FR)

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche
Drie cartouches, één uit steen, één als bovenlicht
en dan nog als decoratie op de deur zelf


De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE
In het kasteel van Chantilly (FR)


De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche
In het kasteel van Fontainebleau

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche

Schloss Brühl | De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE | Houten cartouche
Schloss Brühl

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

Freiburg im Breisgau
Freiburg im Breisgau

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE
Freiburg im Breisgau

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE

De CARTOUCHE in hout en steen | Het ORNAMENT CARTOUCHE
Villa Hügel in Duitsland

Patrick Damiaens houtsnijder
https://www.patrickdamiaens.nl




donderdag 1 februari 2018

De LICTORENBUNDEL als ornament | Symboliek in de ornamentiek | FASCES in hout, steen en ijzer uitgevoerd

Lictorenbundel | Fasces | Château de Compiegne

Al sinds mijn opleiding ornamentsnijden kom ik in het straatbeeld, museum of op meubilair een symbool tegen, waar ik eerst niet al te veel aandacht aan schonk. Sinds Marc van de Cruys, redacteur van het magazine  Heraldicum Disputationes* er een artikel aan wijdde, heb ik mij alsnog in dit symbool verdiept. Wat ik over het symbool ontdekte  bleek dermate interessant dat  ik het in dit blog onder de aandacht wil brengen.

* Heraldicum Disputationes is een Belgisch magazine gespecialiseerd in het thema heraldiek. Het blad verschijnt 4x per jaar en een Jaarabonnement kost slechts 20 Euro.


Het symbool fasces (Lictorenbundel)

Het symbool waar het om gaat is de ”Fasces” of “Lictorenbundel”.
De fasces (Latijn, enkelvoud “fascis”, meervoud “fasces”) is een roedenbundel, een bundel van stokken die een bijl insluiten en dat wordt samengebonden met een riem. Als je niet weet wat de juiste betekenis van dit symbool is, dat ziet het eruit als elk ander decoratief ornament. Het tegendeel is waar, het symbool heeft een unieke betekenis.
De roeden, gewoonlijk berken maar soms iepen stokken, waren een symbool voor de “macht om te straffen”. Het bijl symboliseerde de “macht over leven en dood” en de roodleren riemen de “macht om te arresteren”.  De fasces vormen dus een symbool van het gezag van de hogere magistraten en dateert uit de tijd van de oude Romeinen.
Wanneer onze Romeinse gezagsdragers een officiële rondgang maakten, werden zij vooraf gegaan door de faces als tekens van gezag die door ambtenaren (de Lictores) werden meegedragen. Vandaar dat de fasces ook wel lictorenbundel wordt genoemd.

Het aantal meegevoerde fasces voor een magistraat kwam overeen met zijn positie. Zo werd een Romeins consul bij plechtigheden geëscorteerd door 12 lictoren en een praetor (soort rechter) door slechts 6 stuks.


Lictoren dienden niet alleen als entourage, maar zij waren ook belast met het uitvoeren van gezagsbesluiten zoals het zich toegang verschaffen tot gebouwen of het openen van deuren en het arresteren en straffen van mensen.
Lictoren moesten vrije burgers zijn, sterk gebouwd en zij droegen een toga. Het woord lictor kan zijn afgeleid van ligare, wat de betekenis heeft van: binden
In de oorspronkelijke betekenis van de fasces diende de bundel takken om mensen mee te slaan  en de bijl om hen zo nodig te onthoofden. Maar na de 5e eeuw was deze betekenis al een dode letter geworden, want het besluit tot executie kon toen al niet meer door een enkele magistraat worden genomen. De symbolische betekenis van gezag gaat tot onze tijd.

LICTORENBUNDEL | Fasces

In de iconografie zijn de fasces een attribuut van de gepersonifieerde rechtvaardigheid. Daarom is dit symbool aangebracht in de Amerikaanse senaat aan weerszijden van de zetel van de voorzitter. Ook zijn de fasces het symbool van eendracht, bijvoorbeeld in het huwelijk. Dan wordt het gedragen door Amor.

De Romeinen ontleenden het symbool aan de Etrusken waar het een koninklijk symbool was en meer dan waarschijnlijk stond voor 'macht en eenheid'. Eén enkele tak is gemakkelijk te breken, terwijl een bundel vrijwel onmogelijk is doormidden te breken is.
Toen in 1792 de Eerste Franse Republiek werd uitgeroepen, greep men terug op de Romeinse Republiek en daarbij werden onder meer de fasces gebruikt als symbool voor de republiek.

Boiserie met houtsnijwerk |
Links op de foto, het ornament Fasces of Lictorenbundel


Later

Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond in het Koninkrijk Italië het fascisme, dat de roedenbundel begon te gebruiken als symbool van nationale eenheid. Mussolini richtte in 1921 de Partito Nazionale Fascista op met de fasces in het partijlogo. Sinds die tijd noemt men rechts-dictatoriale regiems, gebaseerd op discriminatie, fascistisch. Het symbool zal zich (net als de swastica) wel nooit meer van deze negatieve lading kunnen ontdoen.


Ingang Château de Compiègne (FR)

Smeedijzeren bovenlicht in de straten van Parijs.


Links boven op de foto, de lictorenbundel
Musée Carnavalet, Parijs

Symboliek in de ornamentiek | Musée Des Arts Décoratifs, Paris 
Detail vergulde lijst |  Musée Des Arts Décoratifs, Paris




Château de Chantilly (FR) | Supraport, paardenstallen
Rechts, de lictorenbundel

HET HOSPICE COMTESSE MUSEUM in Lille |
Aan de linkerzijde nog duidelijk herkenbaar, de lictorenbundel 
aan de rechterzijde is de lictorenbundel zwaar beschadigd.

Detail buffetkast | Musée des Arts Décoratifs, Parijs

Parijs, Musée de la Légion d'honneur et des ordres de chevalerie

Supraporte met ornamenten uitgevoerd in plaaster | 
Ansbach (D) Residenz

Koninklijk Paleis Brussel | Plafondschildring  trofee met attributen oorlog

Detail, Lictorenbundel
Sint-Catharina martelaarschap, P.P. Rubens +/- 1615 |
Lille, Musuem van Schone Kunsten

Detail, Lictorenbundel
Lictorenbundel als gevelversiering in de straten van Parijs

Symboliek in de ornamentiek | FASCES in steen uitgevoerd
Bibliotheek Parijs Site Richelieu
Lictorenbundel in combinatie met familiewapens | Decoratie plafond
Familie De Graeff | Herengracht Amsterdam


https://www.patrickdamiaens.nl

Onze FB Pagina link