De opleiding houtsnijden aan campus MOSA-RT geschrapt ? | Lobbywerk van industrie? | Leerplancommissie hout | Katholiek Onderwijs Vlaanderen

De opleiding houtsnijden aan campus MOSA-RT geschrapt ?

Al een tijdje is in de wandelgangen te horen dat men de opleiding houtsnijden wil stopzetten in het VVKSO …

Met volgend leerplan:

(HOUTBEWERKING - SNIJWERK DERDE GRAAD BSO LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS VVKSO –

BRUSSEL D/2012/7841/030 (vervangt het schoolleerplan vanaf 1 september 2012).   

Bij het schrijven van een nieuwe matrix voor de houtafdeling /snijwerk wil men dus het houtsnijden gaan  schrappen omdat de houtindustrie zo gezegd er geen toekomst in ziet…

Deze industrie die gericht is het produceren van producten in minimalistische stijl tegen maximale financieel profijt en derhalve zich in sterk geautomatiseerde fabrieken op massa-productie richten.

Deze vernieuwende geautomatiseerde industrieën moeten draaiende gehouden worden met mensen die de juiste ‘competenties moeten hebben. Behalve de grote houtverwerkende industrie is er hier in België een groot aantal werkplaatsen waar men nog sterk ambachtelijk gericht werkt om in de behoeften van de klanten te kunnen voorzien. Ook zij hebben nu en in de toekomst vakmensen nodig die de juiste competenties hebben. Alleen zijn dat competenties van een ander niveau.

Beide sectoren hebben moeite het juiste personeel te vinden en doen een beroep op mensen uit het oostelijk deel van Europa. Waarom juist daar vandaan? Omdat deze mensen nog een ouderwetse vakopleiding hebben gehad.

Leerplancommissie hout.

Nog wel.

Waarom wil men in het onderwijs gaan beperken, excuus, aanpassen aan de tand des tijds?

De kiem van dit alles begint bij de politiek. De politiek/ de overheid heeft een chronisch groeiende uitgavenpost. En om daarin te voorzien moet er dus op andere posten zoals onderwijs worden bezuinigd. Iedere minister van onderwijs heeft onder het mom van vernieuwing, marktgericht onderwijsaanbod gewoon zijn politieke ideeën om te bezuinigen op het onderwijs.

 Een regering die altijd op zoek is naar het creëren van  jobs jobs en nog eens jobs. (Louis Michel) moet zich eerst eens afvragen of het versoberen van onderwijs daarbij past.

Met andere woorden welk inhoudelijk en geluk makend werk een mens moet doen is minder van belang.

Dan te bedenken dat politici, leden van schoolbesturen zoals vele anderen ook in hun vakantie een museum of kasteel bezoeken en na hun rondleiding zich geen moment afvragen hoe interieurs, gebouwen en kunstwerken tot stand zijn gekomen, welke competenties die werklieden van toen moesten hebben en hoe die aan hun competenties zijn gekomen.

Als deze vakantievierders zich dat eens zouden afvragen, kwamen er andere beslissingen zeker op tafel.

Met enig geluk is er in België over 40 jaar geen cultureel erfgoed meer (behoudens wat schilderijen) want dan is alles in verval geraakt door gebrek aan deskundig onderhoud.

Terug naar de school.

Waar ligt de grens van aanpassen van het onderwijs.

Een cruciale vraag in deze is of alle opleidingen uberhaupt een hard economisch nut moeten hebben - lees de knelpuntberoepen van vandaag opvullen.

Als ons onderwijs hier naartoe gaat, wat zal er dan binnenkort met bvb. de opleidingen in het kunstonderwijs gaan gebeuren?

Het is inderdaad zo dat een richting zoals houtsnijden tot een niche behoort, maar er worden in deze opleiding toch ook een aantal basisvaardigheden aangeleerd welke in elke stiel van pas komen en leerlingen die voor een dergelijk specifieke richting kiezen zijn meestal ook meer gemotiveerd.  

De houtopleiding in Vlaanderen is vandaag zo geëvolueerd dat de heren van Brussel beslist hebben dat de elementaire basiskennis niet meer mag aangeleerd worden.

Was het dan vroeger zo slecht dat een leerling een minimum aan houtsoorten diende te kennen, de houtverbindingen welke hij tekende ook effectief diende te maken in het atelier, een aantal basisgereedschappen maakte (hamer, kruishout, gereedschapskoffer, ...) en uiteindelijk ook een meubel of een schrijnwerkconstructie kon maken.

De nodige competentie die volgens de verantwoordelijken vandaag in de industrie noodzakelijk is moet vervat zitten in de nieuwe leerplannen: meer computervaardigheden, CNC, 3D printing, ...  Zitten onze bedrijven op dergelijke mensen te werkelijk te wachten?

Ik vernam recent ook dat de inspectie zo ook de vlak en vandikte schaaf niet meer in de atelier wil en deze wil vervangen door een 4zijdig schaafmachine, of een verbinding afwerken met schuurblokje en schuurpapier kon voor een inspecteur ook niet meer...

Er was zelfs een pedagogische begeleider van het VVKSO die beweerde dat handmatig maken van  basis houtverbindingen ‘pesten van leerlingen’ was…

Leerplancommissie hout.
De opleiding houtsnijden aan campus MOSA-RT geschrapt ?

Hier zal de druk van de grote bedrijven voor iets tussen zitten, maar hoeveel kleine KMO's zijn er niet waar men geen goede vakmannen meer vindt.

Dergelijke beslissingen zijn niet verwonderlijk omdat onze maatschappij evolueert naar een vluchtige en artificiële mentaliteit ten koste van het ambachtelijke en het degelijke.

Vele van de richtingen zoals houtsnijden, modelmaker, traditioneel meubelmaker, meubelstofeerder ... moeten in het secundair onderwijs plaats maken voor de moderne aanpak.

Hiertegenover staat dat deze opleidingen in het avondonderwijs of aan de academie quasi volgeboekt zijn.

Maw mensen zoeken naast hun dagelijkse bezigheden nog een activiteit waar ze creatieve voldoening uit kunnen halen, misschien als reactie op het eentonige en weinig motiverende jobinhoud?

Maar als er binnenkort geen opleidingen meer gegeven worden in dagonderwijs en hier mensen uit laat groeien die nog de nodige vakkennis kunnen opdoen, hoe gaan de avondopleidingen nog aan de degelijke vakleraren komen?

Hoe dan ook de toekomst is aan de jeugd! Welke bagage ze meekrijgen bepaald de industrie lobby wel….

Ps: Misschien dat Ivan Demeyer  (Katholiek onderwijs Vlaanderen) pedagogisch begeleider voor studiegebiedverantwoordelijke Hout en bouw nog het roer kan omgooien?

  

Geschiedenis

Geschiedenis van de school Sint Jansberg te Maaseik.

In 1924 werd begonnen met de Vrije Ambachtsschool. Een dergelijk instituut paste in de behoefte aan technici, ontstaan door de industrialisatie van Limburg. Het aantal leerlingen groeide tot ongeveer 1700. In 1934 werd de school omgedoopt tot Vakschool en in 1964 tot Technisch Instituut Sint-Jansberg.

De afdeling houtsnijden werd rond deze tijd opgestart te Sint Jansberg.

Met als inspiratiebron het Luiks snijwerk. Het meest verfijnde houtsnijwerk dat men kan vinden.

Sinds 1999 maakt ze, samen met het College Heilig Kruis - Sint-Ursula, onderdeel uit van de Katholieke Scholengemeenschap Harlindis en Relindis momenteel is deze naam veranderd in Moza-RT .

Het College, dat zich oorspronkelijk in de Pelserstraat bevond, is sinds 1 september 2012 eveneens gevestigd op de campus Sint-Jansberg.

De schoolgebouwen bevinden zich op de plaats van de oude hoeve.

De huidige Sint-Janshoeve bevindt zich meer oostwaarts en dateert van 1875.

De opleiding houtsnijden aan campus MOSA-RT geschrapt ?

http://www.patrickdamiaens.nl

Het INSTITUUT DON BOSCO Liège | De Afdeling HOUTSNIJDEN | Het beroep ornamentsnijder | Het Luikse meubel

Instituut Don Bosco Liège (2010)

Instituut Don Bosco Luik
De Afdeling HOUTSNIJDEN

‘ Wanneer kunst en ambacht elkaar ontmoeten’

Door C. Gillet, 1997

Vertaling Leen Nijssen

In dit blogitem heeft Leen Nijssen voor u een Franstalig artikel uit een krant van 1997 vertaald, een bloemlezing  over het Don Bosco Instituut in Luik (Liège) specifiek zijn afdeling houtbeeldhouwen - ornamentsnijden. Een unieke opleiding die ver buiten onze taal en landsgrenzen naambekendheid had. Helaas bestaat deze opleiding niet meer.
Maar dit is wat men schreef in 1997:

Het beroep van ornamentist aan het Instituut Don Bosco te Luik (België). De school is als een oude dame die, nog mooier dan in haar jeugd, ons charmeert door het in stand houden van de traditie van het Luikse meubel. 

We bereikten na een lange, uitputtende klim het atelier van de afdeling houtsnijden op de bovenste etage van het Don Bosco Instituut in Luik. Bij het betreden van het atelier, werden we niet alleen rijkelijk beloond met een prachtig vergezicht over de stad Luik, maar waren we zeker aangenaam verrast door de bijzondere sfeer die er heerste. 

De Afdeling HOUTSNIJDEN | Instituut Don Bosco Liège

Op een deuntje van Mozart

Er heerste een bijna volledige stilte, nauwelijks verstoord door een leerling die haast fluisterend de aandacht van de docent wilde trekken en ook niet door het fijne geluid van een elektrisch toestel dat aan stond of van een potlood dat een curve corrigeert. 

Men zegt zelfs dat er hier soms een deuntje van Mozart in de lucht hangt … Voorovergebogen op hun werkbank waar een grote hoeveelheid werktuigen met vreemde namen in een rij is uitgestald – gutsen, burijnen, steekbeitels, houten hamers, raspen en schraapstalen – nauwelijks reageerden de leerlingen wanneer enkele indringers hun heiligdom binnendrongen en al helemaal niet, tenminste de dag dat ik daar was, toen de bel weerklonk die de pauze aankondigde. 

Het is onnodig om te zeggen dat hier geen enkele docent klaagde over de afwezigheid van motivatie van de leerlingen, over geweld of agressiviteit, of over de moeite die de leerlingen zouden hebben om zich aan het werk te zetten.

Ornament tekenen | Don Bosco Liège

Traditie en openheid

De opleiding is gespreid over drie jaren en richt zich op leerlingen die, meestal, reeds een opleiding als meubelmaker achter de rug hebben. Vrijgesteld van de algemene vakken, kunnen de meest actieve leerlingen hun volledige uurrooster wijden aan de praktijkoefeningen.

De opleiding maakt van hen houtornamentsnijders, dat wil zeggen specialisten in het uitsnijden van decoratieve,complexe en stijlgebonden motieven in hout. Vooraleer het hout te kunnen bewerken, is het vanzelfsprekend dat ze eerst volledig moeten beschikken over de kunst van het tekenen, zodat curves, vormgeving en het aanbrengen van diepte in het ornament via 'arceren en schaduwlijnen' met alle gemak kunnen worden gerealiseerd. 

Aan de hand van de beheerste tekentechniek, zullen ze zo karakter kunnen geven aan het materiaal, en zullen ze op deze manier er hun stempel op kunnen drukken. Op school oefenen ze op kleine werkstukken en maken ze geen complete meubelstukken. 

Maar natuurlijk bezorgt de opleiding hen enkel de essentiële basis die nodig is om het beroep uit te oefenen en is ze niet voldoende om van hen goede houtsnijders-ornamentsnijders te maken. 

Daarvoor is er minstens tien jaar nodig. De leertijd die op school begint onder begeleiding van de docenten, moet worden verdergezet zodat het leerproces wordt vervolledigd.

De reputatie van de afdeling is zo groot dat ze de taalgrens doet vergeten: verscheidene Vlaamse leerlingen steken iedere dag 'deze grens', die de Vlaamse en Waalse gemeenschap van elkaar scheidt over, om les te komen volgen aan het Don Bosco Instituut in Liège!

Excursie

Een afdeling houtsnijden dus, vanwaar men ergens anders naartoe komt, maar die men ook, af en toe verlaat, om zijn kennis  bij te schaven, om zich te laten ontroeren door de schoonheid van een acanthusblad of door de elegante vormgeving van een rocaille. 

Bestemming: Parijs en het ‘Musée des Arts Décoratifs’, of dichterbij en veel vaker, het ‘Musée d’Ansembourg’, gelegen in het historische hart van Luik en een onuitputbare bron van inspiratie. 

Modelleren van ornamenten en beelden | Instituut Don Bosco Liège

Het Luikse meubel uit de 18^de eeuw
 

In de 18de eeuw kende het Prinsbisdom Luik een grote economische bloei die aanleiding gaf tot een bruisende creativiteit en artisticiteit. De notabelen wilden de rijkelui beconcurreren en hun woningen vullen met mooie meubelen: de ambachtslieden lieten zich inspireren door het Franse meubilair (“Il n’est bon vent que de Paris”/”de goede wind waait uit Parijs”), maar ze pasten het aan. 

Aan een burgerlijk publiek dat bezorgd was om zijn gerieflijkheid en weinig discreet was met betrekking tot het tentoonstellen van zijn financiële welgesteldheid. Hun lusthoven (Hôtels) zijn uitbundig aangekleed met buffetkasten, kleerkasten, klokken, schrijftafels… Het is dat soort meubilair dat de jonge ambachtslieden van het Don Bosco Instituut te Luik leren maken.

Een bank voor een eeuwfeest (1997)

Onlangs vierde de afdeling houtsnijden met veel pracht en praal  haar 100 jarig bestaan (1997) van de oprichting en organiseerde het een expositie in de salons en ontvangstruimtes van een bankkantoor (ASLK) gelegen in het historisch centrum van Luik. De mooiste werken van haar oud-leerlingen werden hier bijeengebracht. 

Het evenement zorgde voor een perfecte harmonie tussen 'kunstwerken' en het bankgebouw: enkele jaren geleden was dit beschermd monument 'een18^deeeuws gebouw ', immers grondig gerestaureerd. Het is in de grote salons op de benedenverdieping en eerste verdieping, historische ruimtes met parketvloeren en met hoge plafonds die versierd zijn met vergulde ornamenten, dat het meubilair en het houtsnijwerk zijn geëxposeerd.

In de tijd waarin het onderwijs onderuitgehaald wordt, waarin de voorkeur eerder uitgaat naar het 'industrieel nuttige', dan naar het esthetische, waarin de efficiëntie, de geduldige zorgvuldigheid uitwist, is het belangrijk om het beeld van een jongere, voorovergebogen vakman op zijn werkbank, doof voor de geluiden van buiten, geconcentreerd op het snijden van 'houten kantwerk', zorgvuldig te beschermen …

Door C. Gillet, 1997

Tentoonstelling 100 jaar opleiding Houtsnijden aan het Don Bosco in Luik

__________________________________
_________________

De foto’s zijn genomen in het atelier van de afdeling houtsnijden  in 2010. 

Het Luikse meubel

Het beroep ornamentsnijder

Het INSTITUUT DON BOSCO Liège

http://www.patrickdamiaens.be

LINK FB Pagina