De WARANDE in Brussel | Boiserie en lambrisering met ornamenten | Hôtel Empain, een unieke ontmoetingsplaats in het hart van Brussel

De Warande in Brussel

In het karaktervolle hart van Brussel, opgelijnd tussen de ambassades aan de rand het park van Brussel, ook wel het Warandepark genoemd, vindt je het herenhuis 'De Warande', een ontmoetingsplaats voor Vlaamse ondernemers en hun gasten uit binnen- en buitenland. 
Het werd opgetrokken aan  het einde van de 18de eeuw en was toen gekend als het Hôtel Empain. Bijzonder mooie en elegante lambriseringen (boiserie) decoreren de interieurs van deze residentie. De diversiteit aan stijlperiodes met hun kenmerkende ornamentiek die dit gebouw sieren, biedt de mogelijkheid om in meerdere publicaties dieper in te gaan op de decoratie in deze fraaie Brusselse ontmoetingsplaats.

Herenhuis De Warande, Hôtel Empain 

De Warande, een exclusieve club

De Warande ondergebracht in het voormalige Hôtel Empain en werd 28 jaar geleden opgericht om belangrijke Vlamingen in Brussel een eigen plek te bezorgen waar ze elkaar kunnen ontmoeten in een discrete en ongedwongen sfeer. 
Het leven van personen op hoog niveau is vaak druk en stresserend. Daarnaast verandert onze samenleving aan een razend tempo. De Warande wil een baken vormen om de sociale en professionele activiteiten van haar leden in elkaar te laten overvloeien.

De Warande is een ontmoetingsplaats met vele facetten … De leden kunnen er in het clubrestaurant genieten van een gastronomisch topgerecht, vergaderingen plannen in één van de salons of ze kunnen er aansluiting vinden bij het intellectuele forum dat gevoed wordt door een uitgebreid aanbod van Warande-activiteiten.

De Warande wil een exclusieve club zijn die een ontmoetingsplaats op wereldniveau creëert, met een service op topniveau. Met hun stijlvolle ruimtes en kwalitatief aanbod trachten ze ieder individueel lid een stimulerende ervaring te bieden. Zoals het management stelt: "We scheppen een kader waar vooraanstaande Vlamingen hun netwerk en horizon kunnen verruimen, op hun eigen manier". 

De leden en hun gasten genieten van een uitmuntende service en persoonlijke aanpak.

Situatie, De Warande in Brussel ( Rode stip op de kaart )

De Warande Brussel, de monumentale traphal

De Warande vanuit mijn oogpunt

Medio 2016 kwam ik tijdens mijn opzoekwerk toevallig uit bij de website van 'De Warande' waarop één specifieke foto mijn aandacht trok; een detail van een prachtige lambrisering uit 'De lounge', een mooie compositie met 'Franse invloeden' was het eerste om indruk op mij te maken. Omdat ik steeds op zoek ben naar bijzondere en interessante blogitems nam ik daarom contact op met het management van deze club/ontmoetingsplaats om te informeren naar de mogelijkheid om ook aan 'De lounge' een blogitem te mogen wijden. Snel kreeg ik een positief antwoord en mocht ik rekenen op hun welwillende medewerking. 
Informatie, teksten, archief materiaal werd mij ter beschikking gesteld. Ook vernam ik dat  niet alleen  'De lounge' met een elegante lambrisering gedecoreerd is maar de andere vertrekken van De Warande. Mijn nieuwsgierigheid naar dit moois werd er alleen maar groter door en diezelfde week werd een afspraak voor een bezoek vastgelegd. 
Zodoende trok ik medio juli 2016 samen met één van mijn cursisten ornamentsnijden richting Brussel.

De Warande is gelegen in de Koninklijke wijk, op de hoek van de Hertogenstraat en de Zinnerstraat. Deze laatste fungeert niet echt meer als straat maar eerder als parking voor leden van De Warande. In het gebouwencomplex aan de overzijde van de Zinnerstraat is de Amerikaanse Ambassade onder- gebracht die ook gebruik maken van deze 'straat'. 
Ja, en we zullen het geweten hebben; na een veiligheidscontrole van zo’n 15 minuten werd ons doorgang verleend. Deze ervaring deed me terugdenken aan een grenscontrole tussen Oost en West Berlijn in 1983. Voor een vlottere (grens)afhandeling deed een blikje Coca-Cola of pakje Marlboro daar toen wonderen, maar ik had een vaag vermoeden dat hier en nu niet het geval zou zijn.

Door de communicatiemanager Dhr. Tijs Michiels van De Warande werden we er bijzonder warm ontvangen voor de verkenning de diverse vertrekken waar we ons snel "thuis" voelde in een omgeving waarin de o.i. haast natuurlijke schoonheid nog op het voorplan treedt. 
Hier  biedt de architectuur de kunstenaar een medium om zich te meten met de natuur en er inspiratie in te zoeken voor zijn creativiteit.

De inrichting en decoratie van de interieurs van het Herenhuis De Warande toont aan dat in het begin van vorige eeuw de oude (17^de – en 18^de eeuwse) traditionele ornamentiek van de gebouwen door sommige opdrachtgevers, ontwerpers en ambachtslui opnieuw in ere werd hersteld. Niet dat deze traditie verloren was gegaan, maar ze werd gedurende een korte tijd verdrongen door de "modern style". 
Brussel had rond die tijd zijn sporen verdiend als de wereldstad van de Art Nouveau, de stad waar deze innoverende architectuur was ontstaan en er een zeer grote bloei heeft gekend. De Art Nouveau was in 1907 over haar hoogtepunt en de traditionele krachten, die overigens nooit op hun lauweren waren blijven rusten, eisten weer hun plaats op en kregen die terug onder koning Leopold II die de toen de toon zette.

Lambriseringen met ornamenten (boiserie)

Dit historisch pand gelegen in de Koninklijke wijk te Brussel heeft een aantal opmerkelijke lambriseringen (houten wandbekleding of boiserie)  die de liefhebber van elegant en hoog kwalitatief houtsnijwerk zeker niet onberoerd laten. De diversiteit aan stijlen biedt mij de mogelijkheid om in de toekomst nog een aantal blogitems te publiceren over de lambriseringen en de ornamentiek van De Warande.

Het gebruik van de Franse decoratiestijlen, de uitbundigheid in ornamentiek, de opdeling in de lambriseringen en de composities van het snijwerk zijn erg divers en smaakvol ontworpen. Men zou de interieurs van het Hôtel Empain, uitgevoerd met een hooggekwalificeerd vakmanschap, kunnen gebruiken als voorbeelden voor een les  “architectuurgeschiedenis van de mooie stijlen". Architectonische esthetiek en kunst zijn er een streling voor het oog.

De WARANDE in Brussel | Boiserie en lambrisering met ornamenten 

De vertrekken

De Empianzaal is toegankelijk vanuit de traphal. Ongeveer 50 vierkante meter eikenhouten lambrisering gerealiseerd door de Mechelse beeldhouwer Frans Louis stellen verschillende episodes uit het leven van Jeanne d'Arc voor. Het geheel is uitgevoerd in bijzonder kwalitatief houtsnijwerk. Een authentieke renaissance open haard werd gesculpteerd in marmer en is van Venitiaanse oorsprong. 
Twee gebeeldhouwde met bladgoud gelegde kolommen dragen een tafereel dat het schoorsteenmantel (trumeau) versiert en dat het laatste avondmaal voorstelt. Voorwaar een passend thema voor deze eetkamer. Het gepolychromeerde werk is Italiaans en 17de-eeuws. Het was in die tijd traditie geworden om authentieke kunststukken te verwerken in een interieur samen met nieuw ontworpen decor.

Het clubrestaurant beslaat een aantal bijzonder sfeervolle en intieme vertrekken die in elkaar overvloeien, elk met zijn eigen decoratieve identiteit en een herkenbare stijlperiode. De kwaliteit van de gebruikte materialen en het geleverde vakmanschap is ook hier bijzonder hoog.  Aan de details van de afwerking en het rijk karakter van elk onderdeel van de decoratie zie je dat de opdrachtgever een man met kennis van zake was en er hoogstaande normen op nahield..

In de kleinere vertrekken, waarvan sommige met een lager plafond,vindt men de meer subtiele decoraties, composities en houtsnijwerken. Dit deel van Herenhuis 'De Warande' (Hôtel Empain) straalt een aangename rust uit. Elke kamer heeft haar eigen stijl of stijlperiode met typische kenmerken in de decoratie. Zo zijn er de 18de-eeuwse Luikse stijl, de Régence, de Lodewijk XVI-stijl, de Empire (19^de eeuws),... maar ook composities waarvan we niet echt hoogte krijgen. Waarschijnlijk hebben hier de eigen creativiteit van de ontwerper en/of de persoonlijke wensen van de opdrachtgever de voorkeur of de bovenhand gekregen, eerder dan het blindelings streng volgen van de specifieke 'stijlrichtlijnen’

De lounge, de tuinkamer, Salon Hertog, Salon Arenberg... zijn de grotere formele vertrekken en kunnen door de leden van De Warande gebruikt worden voor feesten, vergaderingen of als lunchruimte. Historisch gezien dienden deze ruimtes om de genodigden te imponeren. Dit zie je aan de decoratie want ze stralen rijkdom en macht uit. Het Salon Arensberg op de benedenverdieping is voorzien van een eikenhouten lambrisering met mooi houtsnijwerk  in Franse Régence-stijl. 

De WARANDE in Brussel | Boiserie en lambrisering met ornamenten

Het groot salon op de eerste verdieping, de Zinnerzaal, ligt tegenover de galerij en sluit zo aan bij de monumentale traphal. Ook hier werden de eikenhouten lambriseringen in Régence-stijl uitgevoerd. Zij reiken tot aan de plafonds, waarvan de boorden versierd zijn met stucwerk.

Vanuit het groot Salon heeft men door een dubbele deur een zicht op het achterliggende kleine Witte Salon. 
Dit is vrijwel volledig in een neo-Lodewijk XVI-stijl uitgewerkt, de stijl van het Koningsplein en van sommige herenhuizen aan het park. Het doet ook typisch 18de-eeuws aan om een "enfilade" van kamers te creëren. Dat is een reeks van aaneensluitende kamers in één as gelegen. Vanuit dit groot salon kijkt men achtereenvolgens doorheen de openstaande deuren in vijf andere vertrekken.

De WARANDE in Brussel | Boiserie en lambrisering met ornamenten

Hôtel Empain, een unieke ontmoetingsplaats in het hart van Brussel

Een paar opmerkelijke persoonlijke ontdekkingen

Aangezien ik dagelijks professioneel bezig ben met het ontwerp en de uitvoering van ornamentiek in hout en met de toepasselijke stijlleren, heb ik door de jaren heen een uitgebreid archief kunnen samenstellen; documenten, oude prenten en boeken met daarin afbeeldingen van interieurs, maar ook recentere naslagwerken en boeken over meubilair, interieurs en kastelen. Daar bovenop komen de gipsafdrukken en studieobjecten die een geweldige bron van inspiratie vormen aan de wanden van mijn houtsnijatelier.

Maar de belangrijkste bron van inspiratie is mijn eigen fotoarchief waaraan ik de afgelopen 30 jaar heb gewerkt. Detailopnames van de toepassingen van ornamenten die ik heb verzameld in musea, antiekbeurzen, privécollecties, private woningen en kastelen. Alle stijlperiodes en de verschillende toepassingen van de  ornamentiek komen hierin aan bod, niet enkel deze uitgevoerd in hout, maar ook in marmer, steen, of brons... Door dit uitgebreid archief heb ik zo een beetje 'een goed visueel geheugen' ontwikkeld als het gaat over ornamentiek.

Het viel me op dat de meubelmakers/ornamentisten die de lambriseringen in het De Warande gecreëerd hebben, ook in bezit geweest moeten zijn van een uitgebreid archief. Ik herkende namelijk een aantal opmerkelijke details in de lambriseringen en deuren, die enkel getekend/ontworpen konden worden door mensen die in het bezit te waren van boeken en/of gipsmodellen van reeds bestaande oudere composities.

Hieronder een aantal voorbeelden die deze bevinding staven.

Salle de Guerre, Kasteel van Versailles

Links, Salle de Guerre Versailles (FR), rechts De Warande hetzelfde motief in steen uitgevoerd

Kasteel van Rambouillet, Frankrijk

Links Château de Rambouillet (FR) |Rechts, zelfde compositie op een deur

Gipsafdruk van gipsgieterij Museum kunst en geschiedenis in Brussel

Musée des Arts et Décoratifs in Parijs

Musée des Arts et Décoratifs in Parijs Zwart/wit foto 

Website De Warande : http://www.dewarande.be


Sta mij toe de bespreking van de vertrekken af te sluiten. Zoals ik reeds vermelde is het aanbod te divers om alle lambriseringen te bespreken in één enkel blogitem. Maar ik hoop dat ik jullie zich een toch een beeld van De Warande, zijn lambriseringen, de stijlperiodes en stijlkamers hebben kunnen vormen. 
Hierna vindt u nog een aantal sfeerbeelden en details van de lambriseringen met ornamenten die daarbij wellicht van nut kunnen zijn.

Boiserie en lambrisering met ornamenten

Hôtel Empain, een unieke ontmoetingsplaats in het hart van Brussel

De WARANDE in Brussel | Hôtel Empain

http://www.patrickdamiaens.be

FB Pagina

De zalen decoratieve kunst van de XVII en XVIII-de eeuw | Louvre | Lambrisering met houtsnijwerk | Ornamenten uit de achttiende eeuw

Ornamenten uit de achttiende eeuw

Het Louvre, Parijs
De zalen decoratieve kunst
van de XVII en XVIII-de eeuw.

In dit blogitem een korte bespreking van de zalen in het Musée Du Louvre waar de decoratieve kunsten uit de XVII-de en XVIII-de eeuw zijn ondergebracht. Na een uitgebreide restauratie van de lambriseringen van deze zalen werden zij in juni 2014 terug opengesteld voor het grote publiek. Tegelijk met de restauratie van de lambriseringen werd ook een aantal kunstvoorwerpen  in oude luister hersteld.

Ter opfrissing van het geheugen, het museum is ondergebracht in het voormalige Palais du Louvre dat bij de Franse revolutie zijn functie als paleis en woonplaats verloor en in plaats daarvan zijn huidige museumfunctie kreeg.

De zalen decoratieve kunst van de XVII en XVIII-de eeuw in het Louvre
De rode pijl duid aan, welk deel we in het Louvre bezoeken

De vernieuwd zalen in het Musée du Louvre

De opening van de vernieuwde zalen in het Louvre te Parijs was een bevoorrecht moment in de geschiedenis van het Museum.  De eveneens vernieuwde afdeling “Objets d’art” (kunstobjecten) beschikt nu over een afdeling die geheel gewijd is aan meubilair en kunstobjecten uit de 17^e – 18^e eeuw en het grote publiek kan nu een van de mooiste collecties in de wereld op dat gebied aanschouwen bestaande uit meer dan 2000 kunstvoorwerpen in een ruimte van 2000 m². 

De Museumcollectie biedt een breed panorama van de interieurdecoratie te beginnen met het koningschap van Louis XIV tot aan de Franse Revolutie, en is voornamelijk van koninklijke en prinselijke origine.

Deze kunstvoorwerpen werden gecreëerd door de grote en zeer bekende ambachtslieden, schilders en designers van hun tijd. 

U vindt er zowel lambriseringen, geschilderde decors als wandtapijten terug. Maar ook meubilair met verguld bronzen ornamenten, marmeren en andere kunstvoorwerpen die door een goudsmid gemaakt of versierd zijn. Bij het meubilair bevinden zich sieradenkasten, opbergkasten voor wetenschappelijke instrumenten en servieskasten voor aardewerk en Europees porselein.

De zalen zijn onderling verbonden door een nieuw parcours dat is opgezet rond het concept van een vernieuwde ‘muséographie’ (museumkunde), dat vanaf de 19^e eeuw werd toegepast door sommige historische musea.  Dit houdt in dat het parcours en de inrichting van de zalen "is gericht op een steeds diverser wordend publiek en met deze zalen willen we de bezoekers een zo goed mogelijk beeld geven van zowel de geschiedenis van de toegepaste technieken en de verschillende stijlen". 
Meerdere thema’s dus.

De decoratieve kunsten uit de XVII et XVIIIe eeuw 

De voornaamste designers van die tijd worden in het museum aan u voorgesteld. Het zijn allemaal grote kunstenaars in de decoratie : de meubelmaker André-Charles Boulle, de goudsmeden Thomas en François-Thomas Germais, de schilders en decorateurs Charles Le Brun en Jean-Baptiste Oudry. 

De presentatie vindt plaats door ze speciale aandacht te geven in de “ Salons” of stijlkamers. Niet alleen wordt de luxueuze levensstijl van een bepaalde periode veel tastbaarder en begrijpelijker voor het publiek, maar ook is het mogelijk om de mooiste werkstukken en technieken van de decorateurs en de meester-ambachtslieden weer te geven in hun natuurlijke omgeving zoals de

salons en de bibliotheek van het hotel Villemaré, de grote salon van het kasteel van Abondant en de paradekamer van het hotel van Chevreuse.

Het hele parcours is chronologische volgorde opgedeeld in drie grote stilistische periodes:

-          1660-1725: de heerschappij van Louis XIV en “la Régence”

-          1725-1755: de bloei van de rocaillestijl of de Louis XV

-          1755-1790: de terugkeer naar het classicisme (neoclassicisme) en de heerschappij van Louis XVI

De decoratieve kunsten onder Louis XIV worden tentoongesteld in de historische zalen van de staatsraad. De rocaille-stijl en het neoclassicisme worden gepresenteerd in de noordelijke vleugel van de "cour carrée van het Louvre" (binnenkoer), en dit aan de hand van thematische uitstalkasten en nagemaakte salons, de zogenaamde “stijlkamers”.

De “stijlkamers” brengen de weelderige decoratie naar boven van de koninklijke en prinselijke paleizen zoals het kasteel van Saint-Cloud en het “Palais des Tuileries”, de herenhuizen zoals “Le Bas de Montargis, Dangé, Chévreuse” en de verblijfplaatsen op het platteland zoals het kasteel van Voré et Abondant. 

Bijzonder is vooral het decor van dooreengestrengelde bladeren en figuren van het salon van het kasteel van Voré, gerealiseerd door Jean-Baptiste Oudry rond 1720. Deze nationale schat bestaat uit 9 panelen die het landelijke tijdverdrijf voorstellen. 

Een ander juweeltje in blauwe en gouden tinten is het kabinet van het “Hôtel de Villemaré-Dangé” die de geruisloze sfeer van het midden van de 18^e eeuw tot leven wekt.

De collectie van de kunstobjecten is voornamelijk opgebouwd uit twee grote uitzonderlijke verzamelingen. De meubels en objecten zijn enerzijds afkomstig uit het “Palais des Tuileries” en het kasteel van Saint-Cloud. Ze worden anderzijds vervolledigd door het depot van “Mobilier national” dat meesterwerken van meubels en wandkleden van koninklijke afkomst aangeleverd heeft.

Tussen de meest opmerkelijke stukken zal het publiek de gouden koffer van Louis XIV ontdekken, gemaakt in 1676 door de goudsmid Jean Pitan. De koffer is helemaal bekleed met gouden kant in een bloemenmotief en zij deed dienst als bewaarplaats voor de kostbare sieraden van de koning en de vrouwen van de koninklijke familie. 

Een ander bijzonder element is een kast afkomstig van de “Garde-Meuble de la Couronne” (de dienst die de koninklijke meubels en kunstobjecten van de koninklijke verblijven onder het Ancien Régime beheerde), gemaakt door André-Charles Boulle in 1700-1720, afgewerkt met verguld brons en marquetrie. 

De blauwe commode uit de kamer van Madame de Mailly in rocaille-stijl, gecreëerd in 1742 door Mathieu Criaerd, onderscheidt zich door de harmonie van haar blauwe en witte tinten. 

Een ander zeldzaam overblijfsel van de Franse koninklijke opdrachten tijden de 18^e eeuw, is de ‘chocolatière’, een cadeau van Louis XV aan zijn echtgenote koningin Marie Leczinska ter gelegenheid van de geboorte van de kroonprins. De Nécessaire à thé, chocolat et café, zoals de officiéle naam van het kistje luidt, werd in 1729 door Henri-Nicolas Cousinet vervaardigd. Behalve dat het een bijzonder mooi voorbeeld van de rocaille goudsmidkunst is, markeert het ook het begin van de rocaille-periode.

Detail van een plafondschildering

De stijlperiodes

Perode  van Louis XIV tot “la Régence” (1661-1723)

De eerste jaren van de regeerperiode van Louis XIV zijn bijzonder sprankelend en de  artistieke initiatieven concentreren zich rond “la Couronne”. De initiatieven worden aangewakkerd  door de koning zelf, zijn minister Jean-Baptiste Colbert en de schilder Charles Le Brun. Zij richten academies en manifactures op, wier taak het is om de roem van de koning in de kijker te zetten. Waarom niet.

Het verfraaien van de royale residenties, met Versailles op kop, speelt een essentiële rol. 

Ze staat in dienst van de verheerlijking van de "Le Roi" en van de monarchie, en getuigt van de grootsheid van de Franse productie van “Objets d’art”. 

De fonkelende kleurigheid, de schilderachtige effecten en de overvloed aan kostbare materialen zijn in tegenspraak met het voorgewende classicisme onder Louis XIV. Het is een kunst die gemaakt is om indruk te maken, meer dan te verleiden. Het enige klassieke eraan is dat men probeert de praal en pracht van het antieke de Rome te evenaren. 

Vanaf de jaren 1680 veranderen tegelijkertijd zowel de algemene opvattingen over decoratie als ook de details van de ornamentale vocabulaire onder de groeiende invloed van de architect Jules Hardouin-Mansart. Het is in die tijd dat de harmonie tussen wit en goud zich steeds verder verspreidt, terwijl de stilistische grondslagen van de gebeeldhouwde interieurs en de architecturale woordenschat grondig vernieuwd worden. 

De lijnen worden soepeler en lichter; de gebeeldhouwde vormen, alles bedekkend en heel geraffineerd, loopt door tot over de omlijsting van de lambrisering, die naar binnen krullt en uitgesneden is.  Het iconografisch traditionele allegorische en mythologische repertoire dreigt te verdwijnen ten voordele van nieuwe thema’s die in de mode komen zoals apen, chinoiserieën, muzikanten, Italiaanse komedianten, fantasiedieren, … voorboden voor de kunst van “la Régence”. 

Met “la Régence” (1715-1723) wordt de 18^e eeuw echt geboren. In deze periode is Philip van Orléans regent is en bestuurt hij Frankrijk in naam van de dan nog minderjarige koning Louis XV. De periode kent een diepe politieke breuk, maar kent ook een artistieke periode. De dood van Louis XIV markeert het einde van de grote royale bouwwerken, in het bijzonder Versailles dat door het Hof wordt verlaten, ten gunste  van Parijs, in een zoektocht naar intimiteit en een nieuwe verfijning.

Periode Louis XIV |Decoratieve kunst van de XVII en XVIII-de eeuw

Periode Louis XV: de jaren van de Rocaille (1720-1760)

De mooiste jaren van de regeerperiode van Louis XV (1715-1774),  vanaf het einde van la Régence, zijn stabiele jaren. De artistieke realisaties, die voornamelijk voorkomen uit privéopdrachten, houden de geest van la Régence in stand. Salonkunst eerder dan kunst aan het hof, van sociabiliteit (zin voor het maatschappelijke leven) eerder dan representatie van de koning, van fantasie eerder dan eruditie: de schelp (rocaille) is een moment van triomf van de waarden behorend tot het zintuiglijk genot versus de waarden van de intellectuele appreciatie.

De kunstzinnige rocaille appelleert tevens aan herkennen van het savoir-faire, het vakmanschap van de uitvoerder, eerder dan aan het gezag van de ontwerper. Ze is niet langer onderworpen aan de academische en institutionele bevoogding omdat ze grotendeels niet langer deel uitmaakt van de circuits van officiële opdrachten.

Als een flexibel te modelleren kunstobject laat de rocaille zich in de vervormbaarheid van het gebeeldhouwde hout, in de keramiek en in de goudsmidkunst van haar beste kant zien.

Deze zoektocht naar luxe valt samen met de vooruitgang van de economische activiteiten en de uitbreiding van de handel. 

Die zoektocht naar comfort en gerieflijkheid, met een voorkeur voor de binnenruimte en de intimiteit, wordt gecombineerd met de gerenommeerde inventiviteit van de Franse architecten die met details en perfectie aan het Franse woning een exemplarisch karakter willen geven. 

Het rocaille-interieur wordt bevolkt door kostbare gekleurde en fragile objecten die worden weerspiegeld in de spiegels, de verfijndheid van het verguldwerk, de weelderigheid van de stoffen, de fantasie van de gesculpteerde decors, waarin de inventiviteit van de ornamentsnijder  zich in alle intensiteit ontplooit. Van gerieflijkheid naar comfort, van comfort naar luxe, dat is de hele passie van de tijd van het materiële genot dat in een bestek van enkele jaren een spectaculaire vlucht kent.

Periode Louis XVI: terugkeer naar het classicisme (1760-1792)

Na de Zevenjarige oorlog (1756-1763), komt er in Europa massaal een nieuwe kunstgolf op waaruit de neoklassieke stroming (neoclassicisme) geboren wordt. Het neoclassicisme is begonnen met de zoektocht naar de oorspronkelijke schoonheidsnormen (uit de Oudheid) door de  monumenten uit het verleden te bestuderen, en men keert terug naar de canonieke en meest pure hiërarchische vormen die dan het neoclassicisme gaan bepalen.

Het is een periode waarin er nieuwe stilistische ambities worden versterkt en een generatie vernieuwende artiesten opduikt, in het bijzonder in het gebied van de architectuur en het interieur, die het “terug naar de Grieken” propageren. Het vervaardigen van objecten volgens de wensen van een cliënteel dat hunkert naar vernieuwing loopt vast op de conservatieve praktijken van de ateliers. Een probleem dus en al snel worden er compromissen gevonden met traditie en de klassieke nauwkeurigheid.

Tot aan het einde van het koningschap van Louis XV blijven in de koninklijke en privéopdrachten de vormen van de formele rocaillestijl overheersen. De gebogen poten en gewelfde oppervlakken  blijven regeren in het hele gamma, maar daarintegen grijpt het ornamentele detail terug naar de Oudheid. Bij de dood van Louis XV in 1774 heeft het internationale neoclassicisme zich blijvend gevestigd, onafhankelijk van de nuances: soms landelijk, soms krijgshaftig, en naargelang de gelegenheid, versierd met Etruskische of Egyptische varianten.

De jaren 1780 tonen een heropleving van activiteit in de koninklijke residenties, in het bijzonder door de persoonlijke opdrachten van koningin Marie-Antoinette die, in het domein van de decoratieve kunsten, aanleiding geeft tot schitterende creaties. 

Tot aan het einde van de monarchie in 1792, (dus na de Franse Revolutie), blijft de koninklijke administratie de luxueuze inrichting van de kastelen van Compiègne, Versailles, Fontainebleau, Saint-Cloud of van de Tuileries (financieel) steunen.

Vertaling Leen Nijssen - Willem Van Dort

Mocht u meer informatie wensen of details over de collectiestukken.

Een bijzonder interessant boek, een uitgave van het Louvre.

Een aantal impressies van de zalen decoratieve kunst van de XVII en XVIII-de eeuw in het Louvre

___________________

_______________

Marie Antoinette

Interieur, Lodewijk XVI-stijl

De zalen decoratieve kunst van de XVII en XVIII-de eeuw

Onderdeel van een supraporte ornament | Louvre

Ornamenten uit de achttiende eeuw

http://www.patrickdamiaens.be

FB Pagina