Tijdschrift MONUMENTEN | Restauratie Houtsnijwerk | Restauratie Houten Kroonluchter

Tijdschrift Monumenten Maart 2013

Tijdschrift MONUMENTEN

Magazine voor erfgoed en restauratie

Enkele maanden geleden hebben we de eer gehad een bijzonder interessante restauratie te hebben mogen uitvoeren. 
In het nummer van Maart 2013 zal het gerenommeerde Nederlandse Magazine 'Monumenten' een uitgebreid redactioneel artikel publiceren over deze unieke restauratie. 

Schloss Lembeck

Een vergulde kroonluchter die reeds vele generaties in het Kasteel van Lembeck hangt, te Dorsten (Westfalen) in de Schlaun'sche Hall. De kroonluchter is gesneden in lindehout en samengesteld uit vele afzonderlijke ornamenten. De stijl is Rococo ook wel laat-Barok genoemd. 

De luchter heeft tijdens en na de tweede wereldoorlog stevige schade opgelopen. Om nu te voorkomen dat er door de tand des tijds nog meer schade zou ontstaan waardoor er dan geen of te weinig onbeschadigde ornamenten zouden overblijven om dan de kroonluchter nog naar behoren te kunnen restaureren werd besloten tot restauratie van de luchter. 

Houten Kroonluchter (Detail)

Die restauratie werd in 2012 uitgevoerd en het werd een job van verschillende maanden.

Het besluit tot restauratie was op tijd genomen, want het bleek nu al een hele opgave te zijn om uit te vinden hoe de ontbrekende ornamenten of beschadigde delen er uitgezien hadden of konden hebben.

In het nummer van MONUMENTEN, dat verschijnt in maart 2013 zal er een uitgebreid artikel gepubliceerd worden over deze restauratie.

http://www.patrickdamiaens.be

 Monumenten: Website

RESTAURATIE van een houten kroonluchter | RECONSTRUCTIE en Restauratie houten luchter | KASTEEL van LEMBECK | Restauratie van houtsnijwerk | Houten Kroonluchter

Patrick Damiaens
Ornamentsnijder - Restauratie Ornamenten
Restauratie van historische interieurs voor particulieren

Restauratie van een houten, vergulde Kroonluchter ,Kasteel Lembeck (D)

Kasteel van LEMBECK , Westfalen  Duitsland
De geschiedenis

 



In 1017 gaf Henry II grote delen van het land  aan de  Paderborn kathedraal en legde op die manier aan de Heren van Lembeck een eed van trouw af aan de kathedraal.
In 1190 bouwde de Heren van Lembeck een verdedigingstoren (de zogenaamde "Motte"), op moerassig terrein ongeveer in het gebied in het noorden van de huidige vleugel van het hoofdkasteel.  
Deze stichtingen kunnen nog steeds worden getraceerd in de stof van het kasteel. In de daaropvolgende 450 jaar bestaan van de toren werd er geleidelijk uitgebreid tot een versterkte middeleeuwse burcht. De site van dit kasteel is ongeveer waar het Schlaun'sche hal nu is gevestigd.

In 1526, Bertha van Lembeck, dochter van Johannes van Lembeck, trouwde Bernhard von Westerholt uit het naburige Vest Recklinghausen.
Tijdens de 16e en 17e eeuw had de regio sterk te lijden van de verwoestingen van de Spaans-Nederlandse oorlog (die duurde 80 jaar).  
Tijdens Deze oorlog, verliet de familie Westerholt met zulke grote schulden dat ze gedwongen in 1631 hun bezittingen moesten  verkopen aan de Nederlandse tak van de Westerholt-Hackfurt familie. De Dertigjarige Oorlog eindigde in 1648 met de Vrede van Westfalen ondertekend in Munster.

De Heer van het kasteel in de late 17e eeuw, Conrad Dietrich von Westholt-Hackfurt, stierf in 1702. Hij veronderstelde dat de verschrikkingen van deze oorlog een les zouden zijn voor de mensheid en dat ze nooit zou worden herhaald.  
Geïnspireerd door deze hoop op duurzame vrede, bouwde hij in de tweede helft van de 17e eeuw het barokke waterburcht in zijn huidige vorm geopend, terwijl op hetzelfde moment uitbreiden verleidelijke leek, maar In plaats van versterkte muren geniet de bezoeker nu het voordeel van het brede uitzicht over het omringende landschap.

Deze waterburcht, gelegen op twee eilanden, is typerend voor de stijl van kasteel gebouw in Westfalen. De gebouwen op het eerste eiland (Vorburg) werden gebruikt voor administratie en landbouw tot 1887. Op het tweede eiland van het hoofdkasteel (Hauptburg) ligt, bewoond door de Heren van de tijd. Een zuidelijke vleugel van het hoofdkasteel was gepland, maar niet gebouwd. 
De natuurstenen vrijdragend van het metselwerk zijn nog steeds zichtbaar en zijn verwijzingen naar dit bouw plan. In de afgelopen drie eeuwen, hebben deze gracht wateren en het open uitzicht op het mooie park en het omliggende platteland ervoor gezorgd dat dit kasteel zijn kenmerkende charme verkrijgt.

In 1708, is Maria Josefa von Westerholt getrouwd met Droste Ferdinand Dietrich Freiherr von Merveldt van Westerwinkel. Tijdens de 18e eeuw werd door de  Westfaalse architect Johann Conrad Schlaun (1.695 -1.773) een nieuw deel toegevoegd aan het complex en in 1717 ontwierp hij de Schlaun'sche Hall, een klein juweeltje van barokke architectuur. 
In 1726, is in opdracht van de weduwe van wijlen Conrad Dietrich Adolf, ook St Michael’s Chapel gebouwd gelegen op twee kilometer afstand ten westen van Lembeck dorp is.

In 1887 is de noordelijke vleugel van het Vorburg, met zijn twee torens, door brand verwoest. De overblijfselen van een van deze torens geeft nog steeds de locatie van de voormalige noordwestelijke grens muren weer.
Schloss Lembeck behoort nog steeds tot de Merveldt familie die zouden Reichsgraf geadeld zijn in 1726.

In de afgelopen driehonderd jaar, hebben generaties van eigenaars, diep gewortelde  Westfaalse tradities behouden, bewaard gebleven van het kasteel zijn, zijn  oorspronkelijke barokke stijl. Schloss Lembeck dankt zijn huidige authenticiteit aan hun zorgvuldige onderhoud aan dit historische gebouw.

Website SCHLOSS LEMBECK
  
http://www.schlosshotel-lembeck.de











Tekst Schloss Lembeck

  De restauratie van de houten vergulde kroonluchter in de Schlaun'sche Hall 

De Schlaun'sche Hall in Kasteel van Lembeck (D)

Deze in Rococo stijl vergulde houten luchter hangt reeds vele generaties in het Kasteel van Lembeck in de Schlaun'sche Hall. De kroonluchter is gesneden in lindehout en samengesteld uit vele afzonderlijke onderdelen, waarvan draai, ornamenten en snijwerk het grootste deel ervan innemen. De stijlperiode is Rococo. 

De foto's die ons door de Gravin von Merveldt ter beschikking werden gesteld tonen de luchter in een toestand van rond de eeuwwisseling  (1920) en hoe hij eruit zag voor de restauratie eerder dit jaar (2012).

Het bleek een hele opgave om uit te vinden hoe de ontbrekende ornamenten of delen van  ornamenten  er uitgezien hadden of konden hebben.

 

De Houten kroonluchter rond 1920

De Houten Kroonluchter voor de Restauratie

De elektriciteitsdraden zijn duidelijk zichtbaar

De centrale klos in het midden van de houten luchter

Afgebroken delen van het Acanthusblad

Dit zijn enkele foto's over het verloop van de restauratie

Patrick Damiaens bij de restauratie van de houten kroonluchter armen

Om de kroonluchter de nodige sterkte en stabiliteit te geven zijn in de pendel en de armen met kaarsenhouders  ijzeren staven  aangebracht. Bij de pendel gaat het ijzer door de ornamenten heen, eenvoudig  dus. Bij de armen ligt het anders. 
Daar zijn de ornamenten in 2 identieke helften van lindenhout gemaakt met een uitsparing in het midden voor het ijzeren staafje.  Na het lijmen zijn de ornamenten gesculpteerd en verder passend  gemaakt.
 

Het werk van de houtornamentist kan beginnen. Goed rekening houden met het origineel en proberen het karakter ervan te imiteren in de restauratie.

De kroonluchter bestaat grofweg uit een pendel met daaraan op 3 niveaus ornamenten en armen met kaarsenhouders. Het bovenste niveau is een klos rond de pendel met 8 console- volute achtige ornamenten. 

Van de oorspronkelijke 8 stuks (zie foto 1920) hebben slechts 3 exemplaren de tand des tijds vrij goed overleefd. Een ornament met aan beide zijden acanthusbladeren en volutes.
 

Houten kroonluchter, de 8 console- volute achtige ornamenten

de 8 console- volute achtige ornamenten

 

Het middelste niveau bestaat uit 3 armen met ieder een kaarsenhouder. Daarvan ontbrak een arm volledig. Dus deze moest in zijn geheel worden bijgemaakt.

Het onderste niveau is een grote ring waaraan de 6 kroonluchter armen bevestigd zijn. 

Ook hier ontbrak een aantal belangrijke ornamenten, een ornament met bloemen, roosjes, volutes en een agrafe. Er waren nog 2 exemplaren aanwezig waarvan slechts eentje in originele toestand. In lindehout met een reliëf-hoogte van 6,5cm.

Ook hier is het uiterst belangrijk dat het ornament niet te mooi te maken.Ik bedoel hiermee , dat je moet proberen het origineel te respecteren zodat het verschil tussen kopie en origineel niet meer zichtbaar is. 

Ik weet maar al te goed hoe moeilijk dat dit is voor mij. Ik probeer steeds de beste kwaliteit te brengen, en soms moet ik daarbij mijn stijlopvatting ondergeschikt maken aan die van de oorspronkelijke houtsnijder.

Eén van de kaarsen houders (een getorst acanthusblad vorm) was volledig verdwenen, er is in een vorige restauratie, we vermoeden midden jaren 60 een nieuwe kaarsenhouder gemaakt. Maar deze kaarsenhouder was enkel gedraaid en zonder snijwerk, niet verguld en was erg opvallend simpel . Deze was niet mooi en er moest natuurlijk ook  nieuw gemaakt worden.

 

Een groot aantal kaarsenhouders was verbrand doordat de kaarsen te lang hadden gebrand. Die verbrande houders moesten helemaal vervangen gedraaid worden.

Vermoedelijk midden jaren '60 is de luchter voorzien van elektrische kaarsen. De kaarsenhouders, of wat er nog van overbleven was, werden met gips opgevuld om de fittingen vast te zetten. 

De bedrading hing van de 6 kroonluchter armen naar het midden. (zie foto 1960). Onze opdracht was om de kaarsenhouders in hun oorspronkelijke staat terug te brengen.

Er werden in totaal 136 onderdelen in lindehout vervangen, gerestaureerd of volledig bijgemaakt. 

houtsnijwerk en ornamenten voor de houten luchter

De luchter rond 1920

Op de foto van rond 1920 konden we zien dat er 6 slingers met elk 7 stuks gedraaide ornamenten van de kroonluchter armen naar het centrale punt aan het plafond gaan. 
Helaas zijn deze slingers volledig verloren gegaan. 

De restaurateur heeft met behulp van de foto’s een zo correct mogelijke reconstructie van deze slingers gemaakt.

  De restauratie is af, de kroonluchter kan opnieuw verguld worden

De in Rococo stijl  houten Kroonluchter

 

Voor meer informatie :

http://www.patrickdamiaens.be

  Patrick Damiaens is lid van

Pearls of Craftsmanship

http://www.pearlsofcraftsmanship.com