De Käppele in Würzburg | Bedevaartskerk van de Kapucijner Orde | Een Rococo interieur | Balthasar Neumann

Würzburg, De Käppele

De Käppele  
Gelegen net buiten het historische centrum van Würzburg op de prachtige beboste flanken van de Nikolausberg, en waarschijnlijk door deze unieke ligging dat dit monument uit de late Barok het bombardement van het voorjaar 1945 door de geallieerden strijdkrachten heelhuids heeft doorstaan een  bombardement dat 90% van de Barokke stad Würzburg in puin legde.

De achterkant van de Käpelle, het leien dak is een knap stukje vakmanschap

Würzburg
De historische kern van Würzburg ligt op de rechteroever van de Main. Van de verschillende bruggen over de rivier is de Alte Mainbrücke de oudste en de mooiste. Deze middeleeuwse brug werd in de 18de eeuw voorzien van twaalf barokke heiligenbeelden. De Domstraße vormt de verbinding tussen de brug en de Sint-Kilianusdom gelegen in het centrum van de stad.
Op een heuvel aan de rand van de stad bevindt zich de vesting Marienberg, die thans het Mainfränkisches Museum huisvest. 
Van 1253 tot 1719 resideerden hier de prins-bisschoppen van Würzburg, totdat ze naar de Residentie verhuisden, dit nieuwe paleis gesitueerd zich aan de rand van de oude stadskern. Dit laat-barokke paleis, dat in 1744 gereedkwam, geldt als een van de belangrijkste in zijn soort. Het werd ontworpen door Balthasar Neumann. Tot het complex behoren ook de hofkerk en de hoftuin.
In de oude binnenstad bevindt zich de Sint-Kilianusdom (Dom St. Kilian), de op drie na grootste romaanse kathedraal van Duitsland. Bij de naoorlogse wederopbouw werd de kerk voor een groot deel van haar niet-oorspronkelijke barokke elementen ontdaan. Wel barok is de grafkapel voor de bisschoppelijke familie Schönborn, die evenals de residentie van de hand van Balthasar Neumann is en in 1736 werd ingewijd. De dom bevat ook jongere elementen, zoals de neoromaanse westfaçade.

Vanop de Nikolausberg, met op de achtergrond Würzburg

De Käppele in Würzburg

Vanop de linkeroever van de Main start ik mijn wandeling richting de käppele, en dit via de kruisweg (1761-1799), het is de grootste in zijn soort in Duitsland. De kruisweg voert over een trap met 247 treden naar de kapel. De trap wordt onderbroken door terrassen met platanen, waar de 14 kleine kapellen van de staties staan, die van de hofbeeldhouwer Johann Peter Wagner ontworpen kruiswegfiguren beschermen. De kruisweg werd van oktober 2002 tot oktober 2006 voor een bedrag van 4,4 miljoen euro gerenoveerd.
De Käppele is een bedevaartskerk, en de officiële naam van deze bedevaartskerk op de Nikolausberg is Wallfahrtskirche Mariä Heimsuchung (Nederlands: Maria-Visitatiekapel), maar deze wordt weinig gebruikt. Kerk en kruisweg gelden als een belangrijk voorbeeld van de late barok.
In 1650 verving een houten kapel een wegschrijn met een beeld van een piëta waar wonderen zouden hebben plaatsgevonden. De wegschrijn was daar tien jaar eerder door een visser geplaatst. Na de melding van zeven merkwaardige nachtelijke lichtverschijningen in de jaren 1685-1693 nam het aantal bedegangers fors toe. De huidige kerk werd in 1748–1750 naar een ontwerp van Balthasar Neumann naast de herhaaldelijk vergrote kapel gebouwd. Het complex van kerk en kapel wordt sinds 1749 door de Kapucijner orde beheerd.

Kerk en kapel behoren tot de weinige kerkgebouwen in Würzburg die het bombardement van de stad op 16 maart 1945 zonder veel schade hebben overleefd.
Het interieur van de kerk zijn in de stijl van Duitse rococo en het vroege classicisme en dateert uit de jaren 1750-1800.

De Käppele in Würzburg

Rococo ornamenten

Interieur

Het schilderij van het hoogaltaar betreft een voorstelling van de Maria-visitatie geschilderd door Konrad Huber in 1798. De grote beelden naast het hoogaltaar zijn Joachim en anna, de ouders van Maria.

Het rechter zijaltaar bevat een schilderij van de heilige Nicolaas (door Nikolaus Treu, 1768) en een beeld van de heilige Koenraad (Ludwig Sonnleitner, 1934).
Het schilderij van het linker zijaltaar stelt de heilige Franciscus voor met de heiligen van de drie ordes van Franciscus (Andreas Leimgrub, 1865).

De fresco's van het plafond zijn gemaakt door Matthäus Günther in de jaren 1750-1752. 

Boven het hoogaltaar ontvangt prins-bisschop Johann Philipp von Schönborn bericht van wijbisschop Melchior Söllner over het ontstaan van de bedevaart. Boven het orgel geeft prins-bisschop Anselm Franz von Ingelheim toestemming voor de bouw van de bedevaartkerk. 

Boven de ingang van de genadekapel en op de daartegenoverliggende wand zijn oudtestamentische typen van Maria afgebeeld: Abigaïl die de toorn van David verzachtte en Esther die haar volk redt door te pleiten bij koning Ahasveros. 

In de koepel wordt Maria door haar Zoon gekroond en door heiligen uit Franken gehuldigd.In een glazen schrijn boven het hoogaltaar met engelen bevindt zich het genadebeeld, een piëta uit 1640. 

De fresco's uit 1781 zijn van Matthäus Günther (in het koor de kruisafname, in het gewelf Maria met het goddelijk Kind en daar omheen de geschiedenis van de heldhaftige Judith). De ovale schilderijen van de zijaltaren stellen Rochus (links) en Wendelinus (rechts) voor. 

In een nis rechts van het altaar bevindt zich een beeld van Christus als de Man van Smarten. Aan de rechter zijmuur staat een laatgotisch Mariabeeld uit circa 1460.

________________________________________

__________________________

Dit zijn een aantal sfeerbeelden van het interieur 

______________________________________
______________________

Een Rococo interieur, de Käppele Würzburg

Bedevaartskerk van de  Kapucijner Orde

De Käppele in Würzburg

http://www.patrickdamiaens.be

Rococo houtsnijwerk in de kerk van Meerle | Rococo Kerkmeubilair | Interieur en lambriseringen van de St-Salvatorkerk | Kerk MEERLE

Rococo houtsnijwerk in de kerk van MEERLE

 

  Het Rococo houtsnijwerk in de kerk van de H.Verlosser te Meerle, een lezing door Theo Verschueren.

_____________________ 

Op 7 september 2014 gaf Theo Verschueren een lezing over het Rococo houtsnijwerk in de kerk van de H. Verlosser te Meerle, een evenment georganiseerd door Halte Merlet. Deze merkwaardige kerk in drie stijlen opgetrokken, (een laat-romaanse toren, vroeg-gotisch schip en een laat-gotisch koor), heeft in haar bezit schitterend houtsnijwerk. De preekstoel en het koorgestoelte en lambriseringen zijn voor een kleinere landelijke kerk zoals die van Meerle, uitzonderlijk mooi uitgevoerd.

 Rococo Kerkmeubliair

Meerle

Meerle is een dorp in de Belgische provincie Antwerpen en een deelgemeente van de stad Hoogstraten, gelegen vlak aan de grens met Nederland. De eerste sporen van bewoning stammen uit het jaar 992. In een akte uit dit jaar is er sprake van een schenking van enkele goederen te Baarle, de plek waar het dorp op kerkelijk vlak eeuwenlang toe behoorde, aan de abdij van Thorn. De naam zelf duikt dan weer voor het eerst op in een akte uit 1223 toen in de toenmalige kapel een benificie gesticht werd. Meerle was een zelfstandige gemeente tot einde 1976.

Kerk van Meerle
Wie het dorp Meerle binnenrijdt, ziet direct dat deze deelgemeente van de stad Hoogstraten, een zekere 'charme' heeft. Het is geen gemeente zoals vele anderen. Centraal gelegen op het dorpsplein ligt de St-Salvatorkerk, De aantrekkelijke dorpskom met de kerk, het kerkhof, het dorpsplein, de school en het raadhuis, is beschermd als dorpsgezicht. Het raadhuis werd omstreeks 1919 gebouwd in zogenaamde 'Hollandse trant', met stijlkenmerken uit de neobarok en de neorenaissance.
De St.Salvatorkerk is een gotische in baksteen opgetrokken kerk die dateert uit de 15e eeuw. Opmerkelijk is een klein Spaans torentje in de linkerarm van de transept. Het interieur van de kerk bevat drie monumentale altaren, een gebeeldhouwde preekstoel, prachtige lambriseringen in Rococo stijl en een monumentale orgel. Daarnaast bevindt er zich een mariabeeld dat door de familie de Lalaing omstreeks de 16de eeuw uit Hanau in Duitsland werd meegebracht en alzo gevrijwaard bleef van de beeldenstorm. De kerk heeft sinds 1970 de status van beschermd erfgoed en de patroonheilige is Sint-Salvador (een aanduiding voor Jezus Christus als verlosser).

Rococo houtsnijwerk aan het altaar, Kerk Meerle

KERK van Meerle, de uitgebreide geschiedenis
Het ontstaan van de parochie Meerle is niet juist te bepalen, doch ze bestond zeker reeds in 1256. Waarschijnlijk ontstond ze op het einde van de twaafde eeuw. Voordien behoorde Meerle tot Baarle. Bij het begin van de afscheiding van Baarle kreeg Meerle een kleine kapel die nog steeds van de hoofdparochie bleef afhangen. Een manslag ligt aan de oorsprong van de oprichting van de huidige kerk. De plaats waar thans de kerk staat, het centrum van de gemeente, hoorde toe aan een persoon die een moord pleegde. Zijn goederen werden hierdoor aangeslagen en toebedeeld aan de Heer van Hoogstraten. Deze besteedde de verkregen goederen tot de oprichting van een kerk.

Tot in de eerste helft van de 16e eeuw (1550), stelde men het te Meerle met een kleine kerk. Een deel van deze kerk en de toren, zoals ze - voortgaande op de stijlelementen - waarschijnlijk in de eerste jaren van de 15e eeuw gebouwd werden, bestaat nog steeds. 
De basis van de toren is nog echt Romaans en is zeker ouder dan de bovenstaande helft. Waarschijnlijk dateert dit deel uit de 13e eeuw. Deze eerste kerk had geen zijbeuken en geen dwarsbeuken, doch slechts twee kleine zijkapellen die thans nog bestaan. (Doopkapel en Kapel van O.L.Vrouw van Meerle)
In 1526 telde Meerle 180 huizen, waarvan één met twee haardsteden. Dit brengt ons ertoe het inwonersaantal te ramen op 1260 zielen. Voor die tijd een vrij talrijke bevolking. In hetzelfde jaar maakte men waarschijnlijk een aanvang met de bouw van het thans nog bestaande koor van de kerk en de dwarsbeuken. 
Deze bouwwerken werden in opdracht van de Graaf van Hoogstraten uitgevoerd. De invloed van de Graaf van Hoogstraten is o.m. af te leiden uit de aanwezigheid van een sluitsteen in de dwarsbeuk waarop zijn wapen staat. Ook het jaartal 1529 vinden we terug. De parochie zelf moest echter een groot deel van de kosten betalen, waarvoor verschillende leningen werden aangegaan door het kerkbestuur.

Het hoofdaltaar in de St-Salvatorkerk, Meerle

Het procedé dat men bij de bouw van de kerk volgde, was dezelfde als bij de bouw van de kerk van Hoogstraten. Men bouwde de nieuwe kerk over de oude heen en deze laatste werd stelselmatig afgebroken.
Wie de architect van de kerk was, weet men niet. Velen veronderstellen dat het Rombout Kelderman is geweest, die tezelfdertijd te Hoogstraten aan het werk was. Alhoewel iets kleiner in afmetingen vertoont het koor van de kerk van Meerle inderdaad veel gelijkenis met de kerk van Hoogstraten: de hoge koorramen, een torentje op het kruis van de dwarsbeuken, een spaans torentje....
De bouw van de kerk is helaas niet tot een einde kunnen komen. De oorzaak hiervan is waarschijnlijk een gebrek van gelden. De Graaf van Hoogstraten moest zelfs snoeien in de plannen van zijn eigen kerk; waarom zou men in Meerle dan niet heel wat zuiniger moeten zijn? Meerle had al genoeg schulden en kon zich geen bijkomende leningen veroorloven.

Dientengevolge heeft men na de dwarsbeuken de bouwwerken aan de kerk stopgezet. Men heeft eenvoudig het dak terug laten zakken naar het niveau van het oude dak. Hierdoor heeft de kerk van Meerle - door de eeuwen heen - een bijzonder kenmerk gekregen: zijn romaanse, vroeg- en laatgotische stijl verenigd in een prachtig geheel.
De geldnood van destijds maakt de kerk nu meer interessant. In deze kerk zijn de kenmerken van de gotische bouwstijl meer waar te nemen dan elders. Men ziet de evolutie in deze bouwstijl, het ontstaan van de gotiek in onze streek, nog dicht bij de romaanse stijl, samen met de laatgotiek, de vlamgotiek, waaraan onze streek zo rijk is.

Lambrisering met houtsnijwerk , cartouches

Interieur 

Drie barokke portiekaltaren en hoofdaltaar met beeldengroep, toegewijd aan de Verlosser uit het vierde kwart van de 17de eeuw - eerste kwart 18de eeuw zijn de blikvangers. Het in 1783 gemarmerd en verguld hoofdaltaar uit hout is gemarmerd en beschilderd door P. Lacosta, tevens gesigneerd en gedateerd.
Het zijaltaar in het noordelijk transept is toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw, dit gemarmerd en beschilderd zijaltaar uit de 17de eeuw is uit hout vervaardigd.( J. Henemans, Turnhout).
Het zijaltaar in het zuidelijk transept is toegewijd aan het Heilig Kruis, 17de eeuw,
Biechtstoelen met hermen zijn vervaardigd uit eikenhout, midden 18de eeuw. De preekstoel uit het vierde kwart van de 18de eeuw is net zoals communiebank (deels bewaard), midden 18de eeuw uit eikenhout vervaardigd. (door M. Somers)
In het noordelijk en zuidelijk transept bevinden zich een rococo lambrisering met gefigureerde cartouches, dit houtsnijwerk is apart gesneden en verlijmd op de lambrisering, vervaardigd door P. Hoenders, vierde kwart 17de eeuw.
Rococo koorgestoelte en lambrisering met gefigureerde cartouches uit het midden van de 18de eeuwook door M. Somers vervaardigd; Een gesculpteerde tabernakeldeur met vergulde voorstelling van de Emmaüsgangers in grijsgeschilderde omlijsting gedecoreerd met putti, guirlandes en de pelikaan met zijn jongen (sacristie).
Doksaal met fraaie leuning, uitgewerkt met muziekinstrumenten, midden 18de eeuw, eik; Het orgel uit 1779 gebouwd door de Duitse orgelbouwer J.R. Tits (Hoofdwerk) en de orgelkast door J. Peeters en het loofwerk en ornamentiek door P. Somers. In 1804 toevoeging van het Positief door Ch. en L.C. Van Peteghem (Gent), wijzigingen in de eerste helft van de 17de eeuw.

Gesculpteerde tabernakeldeur, Meerle

Rococo Ornamenten
Van oorsprong kunsthistorische term is afgeleid van het Franse rocaille, ‘schelp’, omdat de schelpvormige uitgerokken versiering kenmerkend is voor het rococo.(1730-1770) 
De Rococo of de Lodewijk XV stijl is een bouw en decoratie stijl uit het midden van de 18e eeuw, het is een voortvloeiing en reactie op de Barok. Het interieur heeft lichte kleuren, de ornamenten zijn luchtig en zwierig, niet symmetrisch.. Rechte lijnen worden vermeden, het geheel is veel minder grof dan in de Barok, maar elegant en sierlijk. Vooral in Duitsland
Als hoogtepunten van deze stijlperiode kunnen genoemd worden de luchtig geschilderde taferelen van Watteau, Fragonard, Boucher en Tiepolo, de uitbundige Zuid-Duitse rococokerken, enkele zeer rijk gedecoreerde paleizen in Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Rusland (sommige met rococotuinen) en de elegante Franse meubels, klokken, serviezen en zilverwerk uit deze periode.

In België en Nederland zijn relatief weinig Rococo bouwwerken te vinden en de weinige gebouwen die er zijn, verwijzen eerder naar de Franse dan naar de Duitse Rococo mode. Ook de meeste uitbundige 18e-eeuwse barokinterieurs van Belgische en Nederlandse kerken (bij voorbeeld de Abdijkerk van Grimbergen, de Sint-Nicolaaskerk in Eupen, de Sint-Gerlachuskerk in Houthem en de Oud-Katholieke Kerk in Den Haag) komen niet in de buurt van de Zuid-Duitse rococo-kerkinterieurs.
Hoe verder je je bevindt van de oorsprong of ontstaan van een stijl, (voor de Rococo of eerder de Lodewijk XV-stijl,Parijs dus), hoe meer plaatselijke invloeden of trends in het ornament of composities verwerkt worden. In het interieur van de St-Salvatorkerk in Meerle is duidelijk nog een hoge dosis van Barok aanwezig.  Een buikgevoel zegt me dat de plaatselijke vakman midden 18de-eeuw het bijzonder moeilijk heeft gehad de meer traditionele stijlperiodes zoals Barok, een stijlperiode die in onze regio veel werd toegepast, deze volledig weg te laten en puur over te schakelen op het zwierige Rococo motief. Dit waarschijnlijk omdat hij nog niet vertrouwd was met deze Rococo trend van decoreren en snijden.

Theo Verschueren, in de kerk van Meerle

Organisatie : Halte Merlet
Waar : Kerk H. Verlosser Meerle
Wanneer : Zondag 7 september 2014 om 14 uur
Inkom : 5 euro / leden : 3 euro ( inschrijven niet nodig )

Enkele detailopnames van het houtsnijwerk in de kerk van Meerle

_________________________________________________________

______________________________________________

Kerk van Meerle, Preekstoel

Preekstoel, Detailopname

Meerle, trap preekstoel

Bron van inspiratie. Bijzonder mooi uitgewerkt ornament, licht beschadigd

Lambriseringen in de kerk van Meerle

Romeinse soldaten zetten Jezus een doornenkroon op zijn hoofd

Biechtstoel, Meerle

Meerle, Apsis en priesterkoor

Grote cartouche, de figuren zijn bijzonder mooi gesneden in detail,

Jezus en de Samaritaanse vrouw bij de waterput

Jezus, Bergrede, Detail

De cartouche met snijwerk is opgelijmd

Bijzonder mooi gedetailleerd houtsnijwerk
  

De barmhartige samaritaan

http://www.patrickdamiaens.be