Een bezoek aan het Paleis van VERSAILLES | Kasteelbezoek | Cursisten opleiding houtsnijden bezoeken Versailles

Een bezoek aan het Paleis van VERSAILLES

Een bezoek aan het Paleis van VERSAILLES

______________________

26 juli 2019 
Met de hoge snelheidstrein Thalys vanuit Brussel naar Paris Nord. Een aantal maanden voordien had één van de cursisten me er opmerkzaam op gemaakt dat er zomer promo tickets aangeboden werden op de site van Thalys, (een enkele reis aan 20 Euro) Het leek hem een geweldige gelegenheid om met een kleine groep cursisten en partner(s) naar de Franse hoofdstad te trekken.

We hadden voor 10 personen geboekt die dag maar door persoonlijke omstandigheden was de groep afgeslankt naar 7 reizigers.

Cursisten opleiding houtsnijden bezoeken Versailles |
Het Grote Trianon 

Volgens ons treinticket was ons vertrek om 6:30 in Brussel voorzien, maar blijkbaar heeft de hedendaagse technologie, een TGV hogesnelheidstrein, ook een treinbestuurder nodig.  Via een aankondiging van de conducteur was er namelijk geen treinbestuurder te bekennen, eigenlijk een beetje hilarisch en surrealistisch dat dit soort situaties nog bestaan in een West-Europees land. Je had het gemor moeten horen in de treincoupé, de vele passagiers die afspraken en een eventuele verbindingen met vliegtuig en/of openbaar vervoer in Frankrijk zouden missen. Met een uur vertraging  hebben we dan onze reis aangevat. Wat wel meezat, was het weer, gewoon perfect, 26 Graden en droog.

Bij aankomst in Paris Nord is het met een aantal Metrolijnen en een RER lijn een uurtje tot aan het treinstation Rive Gauche in Versailles, vandaar uit is het 13 minuten lopen tot aan het kasteel.

De tickets waren reeds online aangekocht, dus aanschuiven aan de ticketbalie moest er niet gebeuren, maar niettemin was de lange rij erg imponerend. Aan de infobalie verzekerde een vriendelijke dame ons dat het zeker één uur wachten zou zijn vooraleer men binnen geraakte. 
Maar uit ervaring weet ik dat dit aanschuiven een steeds terugkomend tijdelijk probleem is  tenzij je om 9:00-9:30 in de ochtend reeds aanwezig bent, dus leek het mij zinvoller om eerst de fantastische tuinen en het Grote en Kleine Trianon, twee kleinere kasteeltjes die op 30 minuten wandelen van het kasteel van Versailles liggen,  te bezoeken. 
De bloglezer-cursist die me reeds vergezelde naar het kasteel van Versailles kent deze 'steeds terugkomende situatie', eerst de tuin bezoeken, dan het kasteel van Versailles. Voor onze daguitstap hadden we het Passport ticket (27 Euro P.P) aangekocht, het geeft toegang aan alle tentoonstellingen, tuinen en kastelen.

Versailles in cijfers:

-In het kasteel werken 900 personen van wie 400 in de bewaking.

-Jaarlijks komen er ongeveer 20 miljoen bezoekers van wie 7 miljoen speciaal voor de tuin.

-Er zijn 700 kamers, gangen en zalen. Een 70-tal trappen.

-De gevels tellen 2513 ramen.

-Tijdens het Ancien Régime waren er 1252 schouwen, nu slechts 352.

-Meer dan 500 spiegels sieren de salons en zalen.

-Ongeveer 13 ha aan loden dakbedekking (ongeveer 26 voetbalvelden).

-De tuin is 800 ha groot, waarvan 300 ha bos en woud.

-In de oranjerie worden 1080 sinaasappelbomen in kuipen bewaard; sommigen al langer dan 200 jaar.

-Elk jaar worden 210.000 bloemen geplant.

-De tuin wordt ommuurd door een muur van meer dan 40 km lengte.

-In de stallen was plaats voor de 600 paarden van de koning.

_________________________________

_______________________

De tuin
De ligging van het paleis op een heuveltop was bepalend voor de aanleg van de tuinen van Versailles. Lodewijk XIII liet een centrale hoofdas en wijdvertakte lanen aanleggen. Le Nôtre, de tuinarchitect, was verantwoordelijk voor de perspectivische werking, die werd benadrukt door waterbekkens waarin de veranderlijke luchten boven het Île-de-France weerspiegelen.

Tussen de bosschages staan meer als 300 vazen en beelden van lood, marmer en brons. Onder de beelden bevinden zich onder andere kopieën van antieke beelden. Deze kopieën zijn beeldhouwwerken van de leerlingen van de net opgerichte’ Académie de France’ in Rome en dan zijn er nog de 24 marmeren beelden te zien van de ‘Grande Commande’ uit 1674. Deze werden  vervaardigd naar schetsen van Le Brun, op verzoek van Colbert, de schatbewaarder. 

De afmetingen van deze tuin zijn enorm en de tuin omvat vele vijvers, zuilengalerijen, paviljoenen, bloemperken, lusthofjes, een oranjerie, een grot en een groot kanaal van  !! 1650 meter lang. Versailles is wereldberoemd om de grote hoeveelheid werkende fonteinen.

Van op de parterre in Versailles |
 Allée du Roi en het Grand Canal.

De aanleg van de tuinen van Versailles was een gewaagde onderneming gezien het reliëf en de onvruchtbare bodem. Naast drooglegging van de moerassen was er ook het probleem van de watervoorziening voor fonteinen en beplanting. Dit werd gedeeltelijk opgelost door de scheprad / pomp machine van Marly. Hierdoor werd het water uit de Seine via aquaducten naar de tuinen vervoerd.

In de tuin van Versailles |  Bassin du Miroir

Een aantal beelden gesitueerd aan het Bassin Apollo |
Tuin van Versailles

De zonnekoning zelf schreef een boekje voor de bezoekers van de tuinen en waterpartijen:’ Manière de montrer les jardins de Versailles’. De tuinen lopen door tot aan het voormalige dorpje Trianon en vormden het kader van weelderige feesten.  Het viel me wel op dat  sinds mijn laatste bezoek in 2014 de tand des tijds heeft toegeslagen en dat er dringend restauratiewerken nodig zijn aan een aantal fonteinen en tuininfrastructuur.

Meer info, de water bevoorrading voor de tuin :

________________________________________

__________________________

Het kleine Trianon in Versailles

Kleine Trianon

Het kleine Trianon (Le Petit Trianon) is een lustpaviljoen gelegen in de Franse tuin van het Kasteel van Versailles, niet ver van het Groot Trianon.

Het paviljoen werd gebouwd tussen 1762 en 1768 door Ange-Jacques Gabriel als een klein kasteel met een vierkante plattegrond. De vier gevels zijn onderling verschillend van stijl. De voorgevel heeft vier hoge Korinthische zuilen.

Inkomhal kleine Trianon

Het Kleine Trianon was een geschenk van Lodewijk XV aan madame de Pompadour. Omdat zij vóór de voltooiing stierf, nam hij het gebouw in gebruik met Madame du Barry, een van zijn andere maîtresses. Marie Antoinette kreeg het in 1775 cadeau van Lodewijk XVI.

Petit Trianon  en Grand Trianon op Youtube:

Het Grote Trianon

Grote Trianon

Het Grote Trianon (Frans: Le Grand Trianon) is een groot lustpaviljoen in de kasteeltuin van Versailles, genoemd naar een voormalig gehucht.

Het gehucht Trianon werd in 1668 gekocht door Lodewijk XIV. Hij verenigde dat met het Domein van Versailles en liet het vervolgens geheel slopen om er in 1670 een paviljoen te laten bouwen. 
Bij deze eerste versie, van architect Louis Le Vau, werden de gevels bekleed met blauwe en witte porseleinen tegels en werd zodoende het Trianon de Porcelaine genoemd. In 1687 besloot Lodewijk XIV dit paviljoen te vervangen door een groter gebouw.

Galerie Cotelle in le Grand Trianon

Het huidige gebouw (1687-1688), van architect Jules Hardouin-Mansart, bestaat uit twee vleugels in lichtgeel marmer, die door een galerij (Robert de Cotte) met gekoppelde Ionische zuilen uit rood marmer, verbonden werden. Naar aanleiding van de decoratie werd dit het Trianon de Marbre genoemd.

__________________________________

___________________

Op de terugweg naar het kasteel leek het mij een goed idee even halt te houden bij het restaurant La Petite Venise, een charmant verscholen oase vlak aan het basin Apollo. Geen massatoerisme hier, een aanrader als je even smaakvol wil vertoeven in het groen. Je voelt je even royalty.

restaurant La Petite Venise a Versailles

Restaurant La Petite Venise a Versailles

__________________________________________

_______________________

Na een vijf tal uurtjes in de aangename tuinen en in de twee charmante Trianon kastelen te hebben vertoefd,  staan we terug aan de inkom van het kasteel van Versailles. De lange rij wachtenden is volledig verdwenen en we wandelen zonder aanschuiven de vernieuwde inkomhal van het kasteel binnen.

Château Versailles, rechtervleugel

Trofee met als thema 'oorlog' en 'jacht' in steen | 
Balustrade van het dak, kasteel van Versailles

De 650 meter lange gevel van het kasteel van Versailles |
Zicht vanuit de tuin (Parterre)

Het laatste onderdeel van ons bezoek kan beginnen, in de volgende twee uur proberen we ons een beter beeld te vormen van de verschillende fasen van bouwen en verbouwen.

Niet alle verbouwingen zijn behoorlijk gedocumenteerd en ook de kenners zijn het over de volgorde en datering niet altijd eens. Aan het kasteel is door opeenvolgende generaties meer dan driehonderd jaar gebouwd. 

Bijzonder aan het gebouw is dat de opeenvolgende Franse koningen het gebouw eerder aanvulden dan grondig verbouwden. Lodewijk XIV heeft veel moeite gedaan om de gevels die door zijn vader waren gebouwd te bewaren. Dat de stijl van Lodewijk XIII niet meer in de mode was, deed er voor hem niet toe. De onder Lodewijk XIV gebouwde tuinfaçade is 670 breed en werd door het nageslacht ongewijzigd bewaard. De gevels aan de stadskant zijn wél ingrijpend verbouwd maar Lodewijk XV en Lodewijk XVI bezaten niet de middelen om hun plan, naar ontwerpen van Gabriel, in hun geheel uit te voeren.

In het interieur is veel uit de regeringsperioden van Lodewijken bewaard gebleven. Aan deze vertrekken in de stijl van de barok, de rococo en het classicisme zijn tussen 1830 en 1848 ( Louis-Philippe periode) nog zalen en galerijen in de stijlen van de vroege 19e eeuw toegevoegd. Er zijn in het gebouw quasi-middeleeuwse romantische en neo-gotische schilderijenzalen ingericht.

Mochten er bloglezers zijn die meer info willen ivm de Grote Vertrekken (Pronkkamers) van de Koning , hieronder een link naar een ouder blogitem uit 2012.
LINK GROTE VERTREKKEN VAN DE KONING


Heden

De verschillende restauratieopvattingen van de 19e en 20e eeuw hebben ook hun sporen nagelaten. De vele beelden van het nationalistische en educatieve museum dat koning Lodewijk Fillip ( Louis-Philippe, koning Frankrijk van tussen 1830-1848 ) in Versailles inrichtte zijn grotendeels verwijderd door latere conservatoren. Nu wordt het gebouw en het voorplein zo veel mogelijk teruggebracht in de toestand van 1789.

Vestibule,  koninklijke kapel in Versailles

In 2009 was een deel van de daken van het centrale corps de logis opnieuw verguld. De vergulde smeedijzeren hekken tussen het cour d'honeur en het voorplein zijn weer in ere hersteld en de bestrating van het voorplein is opnieuw gelegd. Het 19e-eeuwse ruiterstandbeeld van Lodewijk XIV is verplaatst naar een plek buiten de hekken van het museum, dicht bij de stallen.

Versailles | Galerie des Glaces

Bezoek aan het Paleis van VERSAILLES |
Standbeeld Lodewijk XIV | Venus Salon

En op onze terugweg  naar het station  keek ik op naar het ruiterstandbeeld van Lodewijk XIV op de Place d'Armes, en grapte over de strik in de staart van het paard. Totdat de 16 jarige dochter van één van mijn cursisten vroeg of ik wist waarom dit was, wel ik wist het niet om eerlijk te zijn, maar zij wel. Een paard met een strik of lint in zijn staart geeft aan dat dit paard schopt, (de beeldhouwer zal op dat moment wel Lodewijk XIV daarmee bedoeld hebben, kijk uit 'ik schop'), maar ik was aangenaam verrast door de kennis van de 16 jarige jonge dame. Weer iets bijgeleerd dacht ik. 
Hopelijk is het ook een leerzame dag geweest voor mijn medereizigers die net als ik, volgens de stappenteller van een cursist, 16 kilometer hadden afgelegd die dag.

Lodewijk XIV op de Place d'Armes in Versailles

Een aantal leuke impressies van het interieur en  ornamenten gefotografeerd op 26 juli 2019.

__________________________

_____________

Houtsnijwerk aan lambriseringen |
Petit Trianon, Versailles

Vergulde ornamenten in het kasteel van Versailles

Verguld houtsnijwerk aan monumentale deur |
Vestibule kapel kasteel van Versailles

Monogram van Lodewijk XIV

De kamer van de lijfwacht van de Koningin | Versailles

Versailles | Salon van de oorlog

Salon Mars | Versailles

Slaapkamer van de Koningin | Versailles

Salon van Diana

Het Salon van de overvloed, Versailles

Impressie van de 17de-eeuwse expositiezalen over de
 bouwgeschiedenis van Versailles

Verguld houtsnijwerk in het kasteel van Versailles

https://www.patrickdamiaens.nl

DE HOORN DES OVERVLOEDS | DE CORNUCOPIA ALS ORNAMENT | HET ORNAMENT HOORN DES OVERVLOEDS

Hoorn des Overvloeds in lindehout gesneden 

Patrick Damiaens
Ornamentsnijder

De Hoorn des Overvloeds, Cornucopia 
(in het Latijn ook cornucopiae)

De Hoorn des Overvloeds (Cornucopia) in hout of als Ornament.
De Hoorn des overvloeds is een symbool van overvloed, rijkdom en voedsel,  een grote hoorn-achtige koker overvol met fruit, groenten, bloemen, noten of andere symbolen, zoals geldstukken. Van oorsprong stamt ze uit de klassieke oudheid. In onze  hedendaagse Westerse cultuur heeft het verder geen symbolische waarde, maar in Noord-Amerika  wordt ze vooral geassocieerd met Thanksgiving.

Klassieke mythologie, De Hoorn des Overvloeds

De tuinen van Versailles, Allée du Roi   Marmeren Cornucopia

Klassieke mythologie biedt meerdere verklaringen voor de oorsprong van de Hoorn des Overvloeds. Een van de bekendste omvat de geboorte en verzorging van het kind Zeus , die moest worden verborgen voor zijn verslindende vader Cronus. In een grot op de berg Ida op het eiland Kreta werd baby-Zeus verzorgd en beschermd door een aantal van de goddelijke bedienden, met inbegrip van de geit Amalthea,die in feite een nimf was. Ze voedde hem met haar melk.

De zuigeling (Zeus), de toekomstige koning van de goden, had ongewone vaardigheden en kracht, en bij het spelen met zijn kindermeisje (Amalthea) brak hij per ongeluk een van haar hoorns. Hij gaf de hoorn een heel bijzondere kracht: de hoorn liet zich vullen met alles wat de bezitter maar zou wensen.

Later gaf hij als dank de hoorn aan de dochters van de koning en vanaf dat moment werd de hoorn een symbool voor overvloed. Wie hem bezat, zou nooit honger lijden.

De tuinen van Versailles, een bronzen Hoorn des Overvloeds

In een andere mythe werd de hoorn des overvloeds gemaakt toen Heracles (Romeinse Hercules), die worstelde met de rivier god Achelous, en in dit gevecht zou een hoorn afgebroken zijn.  Riviergoden werden soms afgeschilderd als gehoornden.  
De Najaden (waternimfen) ontfermden zich over de hoorn en vulden hem met geurige bloemen. Later kreeg de godin van de overvloed Copia de hoorn en in haar bezit kreeg het de naam hoorn des overvloeds.

Twee Cornucopia en heraldiek, in de straten van Heidelberg

De hoorn des overvloeds werd het attribuut van verschillende Griekse en Romeinse goden , met name die in verband met de oogst, voorspoed en spirituele overvloed, zoals personificaties van de Aarde ( Gaia of Terra ), de nimf Maia en Fortuna.

Hedendaagse voorstellingen
De gebruiken en Symboliek van de Hoorn des Overvloeds (Cornucopia)

In de moderne voorstellingen is de hoorn des overvloeds een typisch holle, hoorn-vormige rieten mand gevuld met diverse soorten feestelijk fruit en groenten. In Noord-Amerika is de hoorn des overvloeds gekomen geassocieerd te worden met Thanksgiving en de oogst. Cornucopia is ook de naam van het jaarlijkse Festival Wine and Food gehouden in November te Whistler , British Columbia, Canada. 

Great seal of North Carolina

Twee cornucopias staan afgebeeld in de vlag  van de staat Idaho. The Great Seal van North Carolina toont een staande Liberty en een zittende overvloed met een hoorn des overvloeds.  Colombia, Panama, Peru en Venezuela hebben allemaal een hoorn des Overvloeds in hun wapen.

De Hoorn des Overvloeds wordt ook als symbool vaak gebruikt in de heraldiek.

Seal of IDAHO

De Cornucopia als ornament
Het maken van een hoorn des Overvloeds  in hout, steen of klei

Bij mijn vele bezoeken aan musea, kastelen of antiekbeurzen kom je ze heel vaak tegen als decoratief ornament verwerkt in zijn architectuur, of als ornament in of op stenen vazen, beelden of zelf fonteinen. 

In de  meubelkunst en kunstschrijnwerk kunnen ze verwerkt zijn als een decoratief element in een compositie van ornamenten, verwerkt in de houten lambriseringen of gesculpteerde boiserie van interieurs. De dikte van  ornamenten bij een boiserie is altijd groter dan bij Luiks meubilair, het is dan ook gemakkelijker deze Cornucopia in hout in een compositie te verwerken met meer diepgang en karakter.
 

Omdat de Hoorn des Overvloeds een  minimum dikte aan hout vraagt, en dit om het karakter van het ornament tot zijn recht te laten komen, zal ze in de meubelkunst het meest voorkomen in de vorm van of verwerkt worden in de  kuif of fronton.

Het is dus een ornament, dat, als je er echt begint op te letten, zeer veel gebruikt wordt in de ornamentiek en in de meest uiteenlopende toepassingen.

Hoorn des Overvloeds, Kasteel van Versailles

De Cornucopia en figuur als onderdeel van een meubel,  Musée des arts décoratifs Parijs

Hoorn des Overvloeds op een deur, Maaseik

Cornucopia in hout

Een Hoorn des Overvloeds in hout gesneden

WEBSITE