WELKOM OP MIJN BLOG

Deze blog heeft als doel houtsnijwerk en ornamentiek in de kijker te plaatsen. Een bezoek aan een museum of een kasteel zijn onderwerpen die aan bod komen. Maar deze blog laat jullie ook kennis maken met mijn eigen vakmanschap. Veel leesplezier.

Posts tonen met het label 'Kennis van de ornamenten'. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 'Kennis van de ornamenten'. Alle posts tonen

dinsdag 1 oktober 2019

Koninklijke monogram van Lodewijk XIV | Decoratiestijl Versailles | Monogram als symbool in de ornamentiek | De Zonnekoning

Het monogram van Lodewijk XIV | Versailles


Het Koninklijke monogram van koning Lodewijk XIV, de  L  in spiegelschrift verweven.
Een persoonlijk monogram van de zonnekoning
 Louis XIV,  Koning van Frankrijk.

Als je in de Franse koninklijke kastelen komt word je er overal mee geconfronteerd. De bezoeker kan er niet naast kijken, en dat was ook de bedoeling, door middel van een monogram wordt je getoond dat je je in een koninklijke residentie bevindt.

Het monogram als ornament

Een monogram is een figuur dat opgebouwd is uit twee of meer letters en/of andere grafische tekens om zodoende een soort van logo of herkenbaar symbool te maken. Waar een logo er steeds hetzelfde uitziet, kan een monogram steeds in een andere vorm optreden zolang de letters of tekens maar herkenbaar blijven.

De vaak gekroonde, monogrammen van vorsten zijn veel gebruikt,. Op postzegels, munten, linnen, gebruiksvoorwerpen en ridderorden werden hun monogrammen afgebeeld. Bekend zijn de monogrammen van de Engelse koningen die in Londen veel lantaarnpalen en in heel Groot-Brittannië de postbussen sieren.
Bij koningen is het gebruikelijk om een R voor REX of REGINA bij koninginnen (Latijn: koning of koningin) in het monogram op te nemen.
De I in een vorstelijk monogram staat voor Imperator of Imperatrix (Latijn: keizer of keizerin), Voor een adellijk monogram de D voor Dux (Latijn: hertog), en de C voor Comes (Latijn: graaf).

Versailles

Overal combineert het decor van Versailles de koninklijke emblemen: de dubbele L, de koninklijke kroon, de scepter en de hand van gerechtigheid.
Dit monogram is te vinden op lambriseringen en deuren van de appartementen van de koning maar ook op poorten en gesmeed hekwerk.
Het monogram bestaat uit de beginletter van een naam, verdubbeld en verweven in een enkel teken, zoals hier de letter L van Louis (Lodewijk). Er wordt aangenomen dat het monogram een koninklijke handtekening is.



Hier volgt een aantal voorbeelden van de dubbele L in de decoratie. 
De foto's zijn voornamelijk genomen 
in de kastelen van Versailles en Fontainebleau.

Versailles, Salon van de Oorlog




Versailles | Koninklijke monogram van Lodewijk XIV

Versailles, in de tuinen van het kasteel |
Ornament op een deur

Het Grote Trianon, Versailles

Detailopnames van gesculpteerde lambriseringen |
Vergulde ornamenten | Versailles ornamentiek


Een vergulde cartouche met kroon en het symbool van de koning |
Grand Trianon, Versailles

Kasteel van Versailles |
Het symbool van Louis vereeuwigd in een beeldhouwwerk

Versailles, Vestibule van de kapel op de 1ste etage

Kasteel van Versailles 
Kasteel van Fontainebleau 
Kasteel van Fontainebleau | 
Koninklijke monogram van Lodewijk XIV in palmtak vorm

Deel van de balustrade in de Koninklijke kapel
| Kasteel van Fontainebleau

Gesmeed hekwerk met het symbool van Lodewijk XIV


De zon als embleem.

Een ander typisch ornament van Lodewijk de XIV dat veel gepaard gaat in composities van ornamenten en in de versiering van zijn kastelen is het embleem van de zon. De God Apollo omringd met zonnestralen. De zon werd geassocieerd met Apollo, god van vrede en kunst, en de zon was ook het hemellichaam dat leven gaf aan alle dingen, alles regelde terwijl het opkwam en onderging.

Net als Apollo bracht de krijger-koning Lodewijk XIV vrede, was hij beschermheer van de kunsten en gaf hij zijn milddadigheid uit. De regelmaat van zijn werkgewoonten en zijn rituele stijgingen en pensioneringen (steiger en couchee) waren een ander punt van zonne-vergelijking.

In Versailles worden in decoraties afbeeldingen en attributen van Apollo (laurier, lier, statief) gecombineerd met de portretten en emblemen van de koning (het zonnemotief, de scepter en de hand van gerechtigheid die deze deur verfraaien).



De jonge Louis XIV hield van dansen en spelen in verschillende hofuitvoeringen. Ooit moest hij de rol van de  zon spelen in het Ballet de la Nuit. Na die uitvoering besloot hij de zon als zijn symbool te kiezen. Tot op de dag van vandaag staat hij bekend als de Zonnekoning (Le Roi Soleil).

De zon als embleem | De Zonnekoning

Het hekwerk van het Kasteel van Versailles |
Zonnestralen, de God Apollo en het monogram van Louis XIV

Marmeren vaas in de tuinen van het Kasteel van de Zonnekoning |
Kasteel van Versailles

Zonnestralen en de God Apollo |
Koninklijke monogram van Lodewijk XIV
https://www.patrickdamiaens.nl 
FB pagina link



donderdag 1 februari 2018

De LICTORENBUNDEL als ornament | Symboliek in de ornamentiek | FASCES in hout, steen en ijzer uitgevoerd

Lictorenbundel | Fasces | Château de Compiegne

Al sinds mijn opleiding ornamentsnijden kom ik in het straatbeeld, museum of op meubilair een symbool tegen, waar ik eerst niet al te veel aandacht aan schonk. Sinds Marc van de Cruys, redacteur van het magazine  Heraldicum Disputationes* er een artikel aan wijdde, heb ik mij alsnog in dit symbool verdiept. Wat ik over het symbool ontdekte  bleek dermate interessant dat  ik het in dit blog onder de aandacht wil brengen.

* Heraldicum Disputationes is een Belgisch magazine gespecialiseerd in het thema heraldiek. Het blad verschijnt 4x per jaar en een Jaarabonnement kost slechts 20 Euro.


Het symbool fasces (Lictorenbundel)

Het symbool waar het om gaat is de ”Fasces” of “Lictorenbundel”.
De fasces (Latijn, enkelvoud “fascis”, meervoud “fasces”) is een roedenbundel, een bundel van stokken die een bijl insluiten en dat wordt samengebonden met een riem. Als je niet weet wat de juiste betekenis van dit symbool is, dat ziet het eruit als elk ander decoratief ornament. Het tegendeel is waar, het symbool heeft een unieke betekenis.
De roeden, gewoonlijk berken maar soms iepen stokken, waren een symbool voor de “macht om te straffen”. Het bijl symboliseerde de “macht over leven en dood” en de roodleren riemen de “macht om te arresteren”.  De fasces vormen dus een symbool van het gezag van de hogere magistraten en dateert uit de tijd van de oude Romeinen.
Wanneer onze Romeinse gezagsdragers een officiële rondgang maakten, werden zij vooraf gegaan door de faces als tekens van gezag die door ambtenaren (de Lictores) werden meegedragen. Vandaar dat de fasces ook wel lictorenbundel wordt genoemd.

Het aantal meegevoerde fasces voor een magistraat kwam overeen met zijn positie. Zo werd een Romeins consul bij plechtigheden geëscorteerd door 12 lictoren en een praetor (soort rechter) door slechts 6 stuks.


Lictoren dienden niet alleen als entourage, maar zij waren ook belast met het uitvoeren van gezagsbesluiten zoals het zich toegang verschaffen tot gebouwen of het openen van deuren en het arresteren en straffen van mensen.
Lictoren moesten vrije burgers zijn, sterk gebouwd en zij droegen een toga. Het woord lictor kan zijn afgeleid van ligare, wat de betekenis heeft van: binden
In de oorspronkelijke betekenis van de fasces diende de bundel takken om mensen mee te slaan  en de bijl om hen zo nodig te onthoofden. Maar na de 5e eeuw was deze betekenis al een dode letter geworden, want het besluit tot executie kon toen al niet meer door een enkele magistraat worden genomen. De symbolische betekenis van gezag gaat tot onze tijd.

LICTORENBUNDEL | Fasces

In de iconografie zijn de fasces een attribuut van de gepersonifieerde rechtvaardigheid. Daarom is dit symbool aangebracht in de Amerikaanse senaat aan weerszijden van de zetel van de voorzitter. Ook zijn de fasces het symbool van eendracht, bijvoorbeeld in het huwelijk. Dan wordt het gedragen door Amor.

De Romeinen ontleenden het symbool aan de Etrusken waar het een koninklijk symbool was en meer dan waarschijnlijk stond voor 'macht en eenheid'. Eén enkele tak is gemakkelijk te breken, terwijl een bundel vrijwel onmogelijk is doormidden te breken is.
Toen in 1792 de Eerste Franse Republiek werd uitgeroepen, greep men terug op de Romeinse Republiek en daarbij werden onder meer de fasces gebruikt als symbool voor de republiek.

Boiserie met houtsnijwerk |
Links op de foto, het ornament Fasces of Lictorenbundel


Later

Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond in het Koninkrijk Italië het fascisme, dat de roedenbundel begon te gebruiken als symbool van nationale eenheid. Mussolini richtte in 1921 de Partito Nazionale Fascista op met de fasces in het partijlogo. Sinds die tijd noemt men rechts-dictatoriale regiems, gebaseerd op discriminatie, fascistisch. Het symbool zal zich (net als de swastica) wel nooit meer van deze negatieve lading kunnen ontdoen.


Ingang Château de Compiègne (FR)

Smeedijzeren bovenlicht in de straten van Parijs.


Links boven op de foto, de lictorenbundel
Musée Carnavalet, Parijs

Symboliek in de ornamentiek | Musée Des Arts Décoratifs, Paris 
Detail vergulde lijst |  Musée Des Arts Décoratifs, Paris




Château de Chantilly (FR) | Supraport, paardenstallen
Rechts, de lictorenbundel

HET HOSPICE COMTESSE MUSEUM in Lille |
Aan de linkerzijde nog duidelijk herkenbaar, de lictorenbundel 
aan de rechterzijde is de lictorenbundel zwaar beschadigd.

Detail buffetkast | Musée des Arts Décoratifs, Parijs

Parijs, Musée de la Légion d'honneur et des ordres de chevalerie

Supraporte met ornamenten uitgevoerd in plaaster | 
Ansbach (D) Residenz

Koninklijk Paleis Brussel | Plafondschildring  trofee met attributen oorlog

Detail, Lictorenbundel
Sint-Catharina martelaarschap, P.P. Rubens +/- 1615 |
Lille, Musuem van Schone Kunsten

Detail, Lictorenbundel
Lictorenbundel als gevelversiering in de straten van Parijs

Symboliek in de ornamentiek | FASCES in steen uitgevoerd
Bibliotheek Parijs Site Richelieu
Lictorenbundel in combinatie met familiewapens | Decoratie plafond
Familie De Graeff | Herengracht Amsterdam


https://www.patrickdamiaens.nl

Onze FB Pagina link

vrijdag 2 november 2012

DE HOORN DES OVERVLOEDS | DE CORNUCOPIA ALS ORNAMENT | HET ORNAMENT HOORN DES OVERVLOEDS



Hoorn des Overvloeds in lindehout gesneden 
Patrick Damiaens
Ornamentsnijder

De Hoorn des Overvloeds, Cornucopia 
(in het Latijn ook cornucopiae)

















De Hoorn des Overvloeds (Cornucopia) in hout of als Ornament.
De Hoorn des overvloeds is een symbool van overvloed, rijkdom en voedsel,  een grote hoorn-achtige koker overvol met fruit, groenten, bloemen, noten of andere symbolen, zoals geldstukken. Van oorsprong stamt ze uit de klassieke oudheid. In onze  hedendaagse Westerse cultuur heeft het verder geen symbolische waarde, maar in Noord-Amerika  wordt ze vooral geassocieerd met Thanksgiving.


Klassieke mythologie, De Hoorn des Overvloeds

De tuinen van Versailles, Allée du Roi   Marmeren Cornucopia
Klassieke mythologie biedt meerdere verklaringen voor de oorsprong van de Hoorn des Overvloeds. Een van de bekendste omvat de geboorte en verzorging van het kind Zeus , die moest worden verborgen voor zijn verslindende vader Cronus. In een grot op de berg Ida op het eiland Kreta werd baby-Zeus verzorgd en beschermd door een aantal van de goddelijke bedienden, met inbegrip van de geit Amalthea,die in feite een nimf was. Ze voedde hem met haar melk.

De zuigeling (Zeus), de toekomstige koning van de goden, had ongewone vaardigheden en kracht, en bij het spelen met zijn kindermeisje (Amalthea) brak hij per ongeluk een van haar hoorns. Hij gaf de hoorn een heel bijzondere kracht: de hoorn liet zich vullen met alles wat de bezitter maar zou wensen.
Later gaf hij als dank de hoorn aan de dochters van de koning en vanaf dat moment werd de hoorn een symbool voor overvloed. Wie hem bezat, zou nooit honger lijden.

De tuinen van Versailles, een bronzen Hoorn des Overvloeds

In een andere mythe werd de hoorn des overvloeds gemaakt toen Heracles (Romeinse Hercules), die worstelde met de rivier god Achelous, en in dit gevecht zou een hoorn afgebroken zijn.  Riviergoden werden soms afgeschilderd als gehoornden.  
De Najaden (waternimfen) ontfermden zich over de hoorn en vulden hem met geurige bloemen. Later kreeg de godin van de overvloed Copia de hoorn en in haar bezit kreeg het de naam hoorn des overvloeds.

Twee Cornucopia en heraldiek, in de straten van Heidelberg

De hoorn des overvloeds werd het attribuut van verschillende Griekse en Romeinse goden , met name die in verband met de oogst, voorspoed en spirituele overvloed, zoals personificaties van de Aarde ( Gaia of Terra ), de nimf Maia en Fortuna.

Hedendaagse voorstellingen
De gebruiken en Symboliek van de Hoorn des Overvloeds (Cornucopia)

In de moderne voorstellingen is de hoorn des overvloeds een typisch holle, hoorn-vormige rieten mand gevuld met diverse soorten feestelijk fruit en groenten. In Noord-Amerika is de hoorn des overvloeds gekomen geassocieerd te worden met Thanksgiving en de oogst. Cornucopia is ook de naam van het jaarlijkse Festival Wine and Food gehouden in November te Whistler , British Columbia, Canada. 

Great seal of North Carolina

Twee cornucopias staan afgebeeld in de vlag  van de staat Idaho. The Great Seal van North Carolina toont een staande Liberty en een zittende overvloed met een hoorn des overvloeds.  Colombia, Panama, Peru en Venezuela hebben allemaal een hoorn des Overvloeds in hun wapen.
De Hoorn des Overvloeds wordt ook als symbool vaak gebruikt in de heraldiek.

Seal of IDAHO

De Cornucopia als ornament
Het maken van een hoorn des Overvloeds  in hout, steen of klei
Bij mijn vele bezoeken aan musea, kastelen of antiekbeurzen kom je ze heel vaak tegen als decoratief ornament verwerkt in zijn architectuur, of als ornament in of op stenen vazen, beelden of zelf fonteinen. 

In de  meubelkunst en kunstschrijnwerk kunnen ze verwerkt zijn als een decoratief element in een compositie van ornamenten, verwerkt in de houten lambriseringen of gesculpteerde boiserie van interieurs. De dikte van  ornamenten bij een boiserie is altijd groter dan bij Luiks meubilair, het is dan ook gemakkelijker deze Cornucopia in hout in een compositie te verwerken met meer diepgang en karakter.
 

Omdat de Hoorn des Overvloeds een  minimum dikte aan hout vraagt, en dit om het karakter van het ornament tot zijn recht te laten komen, zal ze in de meubelkunst het meest voorkomen in de vorm van of verwerkt worden in de  kuif of fronton.

Het is dus een ornament, dat, als je er echt begint op te letten, zeer veel gebruikt wordt in de ornamentiek en in de meest uiteenlopende toepassingen.

Hoorn des Overvloeds, Kasteel van Versailles


De Cornucopia en figuur als onderdeel van een meubel,  Musée des arts décoratifs Parijs
Hoorn des Overvloeds op een deur, Maaseik

Cornucopia in hout


Een Hoorn des Overvloeds in hout gesneden
WEBSITE