HET JUBELPARKMUSEUM in Brussel | Afdeling Europese Decoratieve Kunsten | Collectie Luikse Meubelen | Luiks Meubilair

Afdeling Europese decoratieve kunsten

De Collectie LUIKSE MEUBELEN 

van het Jubelparkmuseum in Brussel

In de maand oktober van 2024 gingen er 12 nieuwe zalen open in het Jubelparkmuseum dat gelegen is in Brussel, zalen die na jaren van sluiting, grondig gerenoveerd werden. Voor wie het Jubelpark Museum niet kent, men noemt het ook het Museum voor Kunst & Geschiedenis, het ligt vlak aan Autoworld Museum en het Oorlogsmuseum. 

Het immense Museum heeft een uitgebreide en indrukwekkende collectie Luiks & Akens meubilair in haar collectie. Deze collectie is voor velen een enorme bron van inspiratie. 

Mijn eerste bezoek moet ongeveer 50 jaar geleden geweest zijn, ik hoor mijn vader nog zeggen, Musea met de naam 'Koninklijk'  ervoor zijn steeds gratis. Sindsdien ben ik vele maal terug geweest.  De kunstwerken op zaal zijn maar een klein onderdeel van de collectie, het meeste zit gewoon in depot.

Ik ben speciaal voor jullie in mijn private foto collectie gedoken en naar wat beeldmateriaal gezocht, foto's die ik door de jaren heen nam, om de te laten zien hoe deze collectie /opstelling eruit zag voor de  herschikking. 

Volgens het Brussels Museum werden er inhoudelijke keuzes gemaakt van de kunstwerken in de zalen van de 18de-eeuw. Sommige kunstwerken zijn herschikt andere verwijderd of zelfs uit de reserves gehaald.

Maar uit ervaring weet ik dat Musea steeds minder laten zien en steeds meer kunstvoorwerpen in opslagruimtes / reserves laten belanden. 

Ik verwijs naar het Design Museum in Gent, waar al het mooie 17&18e-eeuws meubilair  in stockage is beland en dat deze zalen nu vol staan met hedendaags design. 

Blijkbaar is het design uit de 17&18de eeuw niet meer hip genoeg.

Ik zal dus dringend naar Brussel moeten afreizen om te gaan zien hoe de opstelling er nu is, en hopen op een overvloed aan Luiks meubilair.

In dit blog onderwerp dus enkel een aantal foto van voor de renovatie.

Veel kijkplezier.

https://www.patrickdamiaens.info

Jean Pierre Putman | Een Luikse houtsnijder uit de 18de eeuw | Subliem verfijnd houtsnijwerk | TEFAF 2022

Jean-Pierre Putman |
Een Luikse houtsnijder uit de 18de eeuw 

 

Jean-Pierre Putman | Een Luikse houtsnijder uit de 18de eeuw
 
Subliem verfijnd houtsnijwerk

In de maand april van 2022 werd ik gecontacteerd door Dhr. Bertrand Gautier van de kunstgalerie Talabardon et Gautier uit Parijs, met de vraag of ik interesse had voor een restauratie van een aantal paneeltjes van de houtsnijders Aubert Parent en Jean-Pierre Putman.

Restauraties zijn niet echt mijn specialisatie, zeker niet als het om topantiek gaat, de onwetendheid van hoe technieken en producten toepassen kunnen deze kunstwerken grote schade berokkenen, het restaureren van zulke voorwerpen is weggelegd voor vaklui die een gecertificeerde opleiding achter de rug hebben. Ik heb dus vriendelijk bedankt voor de eer, ik was al erg aangenaam verrast dat een gerenommeerde kunstgalerie uit Parijs interesse had in mijn beperkte vakmanschap en kennis wat houtsnijwerk betreft.

Om de goede man in Parijs toch op weg te helpen om de juiste mensen te vinden, nam ik al snel contact op met één van mijn cursisten die mij  naar Charles Indekeu verwees, Emeritus docent houtconservatie aan de Universiteit van Antwerpen.

Hij zei me dat dit zeer belangrijke kunstwerken van museale kwaliteit waren, net wat ik ook reeds dacht. En dat het best door een professionele restaurator behandeld moest worden. Behalve kleine lacunes zag hij  geen ernstige degradatie maar de kunstvoorwerpen moeten toch eerst onderzocht worden.

"Het object moet in hoofdzaak droog gereinigd worden" vermoede hij. Hij gaf me een aantal adressen zoals de opleiding restauratietechnieken in Parijs en België, deze heb ik dan ook netjes doorgestuurd aan Dhr. Gautier in Parijs. Maar ondertussen had de goede man reeds een restaurateur in de buurt van Parijs gevonden die deze taak op zich zou nemen.

Dhr. Gautier zei dat de snijwerkjes te zien zouden zijn op zijn stand "Talabardon et Gautier" op de kunstbeurs TEFAF 2022 in Maastricht. Sinds 1989 heb ik misschien een 5-tal edities moeten missen van dit topevenement, maar de snijwerkjes van Putman en Parent waren voor mij een persoonlijke meerwaarde, dat de 2022 editie zeker niet mocht overslaan. Want het zal waarschijnlijk de eerste en laatste keer zijn dat ik van deze objecten kan genieten voordat ze ergens in een prive kunstcollectie terechtkomen. 

(Eén van de volgende publicaties zal ik aandacht schenken aan de twee Aubert Parent snijwerkjes)

Een Luikse houtsnijder
JEAN-PİERRE PUTMAN , (Liège, 1764 – Paris, 1793)

Dit subliem snijwerk van Jean-Pierre Putman is een technisch hoogstandje dat een vaas met revolutionaire allegorieën voorstelt. Als Putman vandaag niet zo bekend is, komt dat omdat hij op jonge leeftijd stierf en zijn werken zeldzaam zijn. 

Ter info :Een andere trofee van zijn hand hangt in Luik, in het Curtius Museum, en dit op een plaats waar het snijwerk niet tot zijn recht komt, en ook hier vertoont het snijwerk lichte beschadiging en is dringend aan verfrissing toe.

Jean-Pierre Putman houtsnijwerk | Curtius Museum Luik

In 1781 begon hij zijn carrière op 16-jarige leeftijd met het tentoonstellen van gebeeldhouwde panelen van vazen of muziektrofeeën in de *Maatschappij van Emulatie van Luik (Société Libre d'emulatie) 

(*De Société Libre d'Emulation de Liège  werd in 1779 opgericht , door François-Charles de Velbrück , Prins-bisschop van Luik , om de kunsten, letteren en wetenschappen te promoten)

Zo werd hij bekend door deze nieuwe trend van houten panelen-trofeen die zich rond 1745-1775 in Luik verspreidde in concurrentie met stucadoors, geïnspireerd door de Franse decoratie. Dit is misschien de reden waarom Putman zich rond 1784 in Parijs vestigde. 

Zijn eerste deelname aan de Parijse Salon is in 1793, het jaar van zijn zeer vroege dood. Deze bloemenvaas met revolutionaire allegorieën, gedateerd 1790, toont een vaas met een versiering van Lictorenbundel (Faces) en militaire helm, symbool van Gerechtigheid, omringd door twee medaillons van de Republiek en het Offer in het midden, de allegorie van Handel, symbool van vrede, onder de gelaatstrekken van een vrouw met cornucopia rechts, en de allegorie van Oorlog onder de gelaatstrekken van Minerva links. 

Op het hoofdgestel bevinden zich vier medaillons (Benjamin Franklin, Voltaire en Rousseau), portretten van persoonlijkheden die verwijzen naar vrijheid en gelijkheid. Onder het hoofdgestel worden vier leeuwen verpletterd door het gewicht van de Republiek en de Vrijheid. Dit beeld is duidelijk een verwijzing naar het Perroen van Luik, een beroemd Renaissance monument van de stad, symbool van vrijheid, dat Putman zeker kende. 

Het subliem snijwerk toont ook een leeg medaillon zonder portret. We kunnen veronderstellen dat Putman in 1790 Mirabeau zou hebben gebeeldhouwd als een belangrijke figuur van de Revolutie, maar het schandaal van het ijzeren kabinet in 1792, waarbij aan het licht kwam dat Mirabeau (brieven) uitwisselde met Lodewijk XVI, heeft Putman mogelijk doen besluiten om het portret niet te snijden op de plaats die voorzien was.

Hier een aantal detail opnames van het subliem snijwerk

 van Jean-Pierre Putman uit Luik.

_____________________________

Jean-Pierre Putman | Een Luikse houtsnijder uit de 18de eeuw |
Subliem verfijnt houtsnijwerk

Herkomst en geschiedenis:

JEAN-PİERRE PUTMAN (Liège, 1764 – Paris, 1793)

Bloemenvaas met Revolutionaire Allegorieën, gesneden reliëf in lindehout.

Afmetingen 54.9 cm x 37.7 cm

Gesigneerd en dateerd, Fecit. Putman. sculp. 1790.

Herkomst:

- Edward Joseph, art dealer;

- his sale, London, Christie, Manson & Woods, May 6 and following days, 1890, lot 171;

- The Connoiseur Gallery, London, in 1905;

- William Frederick Barton Massey-Mainwaring (1845-1907), politician and collector, London;

- his sale after his death, London, Christie, Manson & Woods, March 11-16 and 18, 1907, lot 230.

Tentoonstelling :

Probably Paris, Salon of 1793, n°26 (« Un Vase de fleurs. Bas-relief. 2 pieds de haut, sur 18 pouces

de large ») or n° 382 (« Un Cadre contenant un Vase de fleurs. Bas-relief en bois »).

Literatuur:

The Burlington Magazine for Connoisseurs, vol. 7, n°26 (May 1905), preliminary pages, repr.

The photograph credit is : 

Talabardon & Gautier, Paris / Guillaume Benoit.

https://www.patrickdamiaens.info

Magazine COLLECT | Magazine Collect arts antiques auctions | Luikse meubelkunst in de 18de-eeuw

LUIKSE MEUBELKUNST

De bloeitijd in de achttiende eeuw

In het september uitgave van COLLECT (nr. 447) verscheen een uitgebreid artikel over de 18de-eeuwse Luikse meubelkunst. Voor de echte liefhebber van Luikse meubelen een niet te missen uitgave van Collect. Het magazine is verkrijgbaar in de krantenkiosk en kost 5,90 Euro.

Collect

COLLECT Arts Antiques Auctions is hét magazine voor de kunstliefhebber en kunstverzamelaar. In elk nummer houden we u op de hoogte van de actualiteit in de kunst-, antiek- en designwereld. Maandelijks besteden we aandacht aan de beste tentoonstellingen in binnen- en buitenland, nemen we een kijkje bij Belgische galeries, volgen we de trends op het vlak van kunst, antiek en design, en brengen we uit eerste hand verslag uit van de wereld van veilingen en kunstbeurzen. Een handige agenda houdt u bovendien iedere maand op de hoogte van de belangrijkste tentoonstellingen, veilingen en beurzen.





In de achttiende eeuw nam de Luikse meubelkunst een ongekend hoge vlucht. Haar reputatie was te danken aan het massieve en robuuste vakwerk van de meubelmakers. Dat was van uitmuntende kwaliteit en het werd nog aangevuld met bijzonder geraffineerd decoratief snijwerk.

tekst: Gwennaëlle Gribaumont

Tweedelige buffetkast met gebogen
kroon, ca. 1715-1723, gestoken eikenhout.
Collectie Albert Vandervelden,
Luik. © La Mésangère

De lange tijd in gilden verenigde meubelmakers en timmerlieden bewerkten het massieve hout tot meubelen die bestemd waren voor een burgerlijke of religieuze clientèle. Ze maakten echter ook decoratieve lambriseringen voor gebouwen. De meubelmakers namen daarbij het op- en inlegwerk voor hun rekening. Veel vaklieden uit de Maasstreek behoorden tot de beste van Europa. Ze probeerden hun Franse collega’s te overtreffen in vindingrijkheid en dat lukte vaak ook zonder al te veel moeite.

Kloof in de tijd

Kenmerkend voor de meubelkunst van het prinsbisdom Luik was de voorliefde voor eikenhout, daar waar de Franse meubelmakers kozen voor afwisselende houtsoorten en kleuren. Voor zitmeubelen gaf men echter de voorkeur aan het soepeler essenhout. Iepen-, noten- en kersenhout gebruikte men slechts bij uitzondering. Kenmerkend voor de Luikse meubelkunst was ook een zekere kloof in de tijd. De vaklieden namen de Franse stijlen, nauw verbonden met de regeerperioden van hun koningen, met een zekere vertraging over. Hier volgt een overzicht van de opvallendste trends uit de bloeiperiode.

Tussen 1730 en 1780 was de
in twee perioden te verdelen
Luikse régence, de meest representatieve
stijl in de Maasstreek.

Rococo, maar met mate

Terwijl in Frankrijk de stijl van de régence al volop in zwang was, was in de Luikse regio in 1715 tot aan 1730 die van Lodewijk XIV nog in volle ontwikkeling. De sierelementen in het lijstwerk van de statige meubelen waren streng symmetrisch gerangschikt. Tot de meest klassieke versieringen behoorden onder meer de schelp- en acanthusmotieven, palmetten, voluten en ineenvlechtingen. Jammer genoeg zijn er slechts weinig exemplaren uit die tijd bewaard gebleven. De Luikse régence (1730-1780) was in de achttiende eeuw de meest representatieve stijl in de Maasstreek. Hij kan worden verdeeld in twee perioden, van elkaar gescheiden door de Luikse variant van de stijl Lodewijk XV. In de eerste periode ziet men in symmetrische composities heel voorzichtigrocaille-elementen hun intrede doen. Daarna kwam van 1740 tot 1760 het Luikse Lodewijk XV, gekenmerkt door de triomf van het rococo. De compositie was soms asymmetrisch en de motieven raakten versnipperd. Men gaf de voorkeur aan natuurlijke elementen zoals rietstengels, loofwerk, ect. Ook vloeiende elementen werden toegepast. De verbeelding trad meer dan ooit op de voorgrond. Gelukkig lieten de Luikse vaklieden zich niet verleiden tot een exuberante versiering op z’n Frans. Ze haalden zelfs de neus op voor de overdaad en de ‘kitscherige’ kant van het rococo.

Ingetogener

Omstreeks 1765 werd de stijl wat bezadigder. Er werd minder met rondingen gewerkt en de rocailles werden rustiger. Uiteindelijk maakte hij plaats voor de tweede periode van de Luikse régence. Het werd een meer ingetogen stijl, waarbij symmetrische en asymmetrische composities samen konden voorkomen in één en hetzelfde werk. Tussen 1780 en 1830 was de stijl van het Luikse Lodewijk XVI de laatste in de rij. Die was geïnspireerd op het Franse Lodewijk XVI, met motieven ontleend aan de klassieke oudheid. 
Ondanks zijn vele heel eigen decoratieve kenmerken, bleef de meubelkunst van de Maasstreek in de achttiende eeuw altijd robuust van structuur, zoals in de tijd dat men de stijl van Lodewijk XIV nog toepaste. Alleen kon de versiering van de ene tot de andere periode nogal sterk verschillen. Fraaie staaltjes van de Luikse meubelkunst vindt men o.a. in het Musée d’Ansembourg te Luik. Dit voormalige herenhuis, gebouwd omstreeks 1740, is een van de mooiste getuigenissen van het raffinement in de toenmalige kunst en architectuur.

Collect, website

http://www.patrickdamiaens.be