LUIKSE ORNAMENTIEK | LUIKS SNIJWERK | LUIKSE ORNAMENTEN | De Luikse stijl

Patrick Damiaens, houtornamentist

Patrick Damiaens
Ornamentsnijder - Luikse Meubelen

Luiks Snijwerk, Luikse ornamentiek en het Luikse meubel

De verschillende stijl periodes

De vergelijkende chronologische tabel van de luikse meubelstijlen

met de Franse meubelstijlen in de 18de eeuw.

De vergelijkende chronologische tabel van de luikse stijl of meubelstijlen

Luikse 3-deurs Bahut,  d'Ansembourg Museum Luik

De classicistische Luikse stijl (1715-1730)

alias stijl Louis XIV

Deze meubelstijl verschijnt in Luik na het overlijden van de Zonnekoning te Versailles (Frankrijk) in 1715. Het Prinsbisdom Luik volgt de modetrends  van Parijs met een tijdsverschil van meer dan 10 jaar, maar behoudt van een unieke originaliteit. De ornamenten, het snijwerk, de ornamentiek en composities zijn symmetrisch.

De schelp heeft de vorm van de Sint-Jacobs schelp. Het palmet lijkt op een gerafeld stuk stof. De fond of achtergrond is dikwijls gedecoreerd  met een ruitvormig vlechtwerk  in de compositie. Heel typisch zijn de met een acanthusblad versierde moulures. 

De Luikse vroege Rococo (1730-1740)

 alias Régence

Het houtsnijwerk wordt sierlijker en levendiger, de asymmetrie word geleidelijker in composities verwerkt. De primitieve rocaille verschijnt, eerst vrij naïef en nog sterk op een   schelp gelijkend. Het verwerken van natuurgetrouwe motieven ,uit de natuur onttrokken kenden een succes zonder voorgaande. Loofwerk en bloemetjes op fijne steeltjes, elegante twijgen , blaadjes en vruchten , de palmet in de vorm van een vleermuisvleugel, de typische "hanenkam" en de asymmetrie , C en S vormen in de compositie.

Symmetrie, Een naïeve rocaille en de verschillende soorten Culot ( = naam van een ornament dat steeds, of toch bijna altijd op het einde van een compositie word aangebracht.

Detail van de Boiserie in het d'Ansembourg museum te Luik

Het d'Ansembourg Museum te Luik

Luiks snijwerk

De Luikse hoog Rococo (1740-1760)

alias Louis XV

De composities en ornamentiek  zijn zeer weelderig. De Luikse ornamenten kronkelen zich in een fantasievolle compositie vol expressie en leven. De symmetrische ornamentiek verdwijnt bijna volledig. De rocaille wordt het hoofdmotief in de Luikse composities. Het acanthusblad volgt de vorm van de rocaille, architecturale motieven worden geïntroduceerd, (Typisch Maastricht Regio) ,het gebruik van trofeeën ,thema’s van  muziek, oorlog, wetenschap,..  engelfiguren of Putti's, vleugels van vogels…

Rijke vormgeving en karakter volle composities, de rocaille overheerst, gebruik van architecturale motieven.

Luikse Lodewijk XV-stijl, detail van een biechtstoel

De Luikse verzadigde Rococo (1760-1780)  

alias Régence 2^e fase

We komen stilaan op een hoogtepunt, de Rococo en totale asymmetrie verdwijnt stilaan.  De ornament snijders gaan terug in de tijd om uit het ornamenteel repertorium van de vorige stijlperiodes, met in bijzonder de classicistische periode inspiratie te putten.

Symmetrische schelpen, C en S vormen in de compositie, acanthusbladeren. En van de vroege rococo: de palmet in de vorm van acanthusbladeren en "hanenkam". Het rocaille motief verliest haar dominerende invloed. Maar het architecturaal karakter en de natuurlijke vormen blijven behouden.

Luikse Garde-Robe kast , detail

Het Luikse Neoclassicisme (1780-1820)

alias Louis XVI

De ornamentiek , snijwerk en de composities worden geïnspireerd door de klassieke Romeinse versieringen (opgravingen Pompeï en Herculaneum). Ornamentiek en versieringen uit de oudheid, zoals rais-de-coeur, de parellijst en de lijst met de olijfvorm, het lint, trofeeën, laurier en olijfbladeren, rozetten, vervangen stilaan de versieringen van vorige stijlperiodes.

Luikse commode in Lodewijk XVI-stijl, typisch versieringen zijn de guirlande en de rais-de-coeur lijst . Met gedraaide  balustervormige poten.

Luikse commode in Lodewijk XVI-stijl

Detail  van een Luikse commode, gesneden in Luikse Lodewijk XVI-stijl, duidelijk te herkennen in de compositie ,de ovale of ronde vorm, de strik ,de rais-de-coeur lijst en de hoorn des overvloeds.

Luiks snijwerk, Lade van een Luikse Lodewijk XVI-stijl

Detail van een Luikse Garde-Robe kast in het d'Ansembourg museum te Luik, Luikse L.XVI stijl Duidelijk te herkennen aan de parellijst, de trofee met als thema 'muziek' , de rozet, de strik en het lint.

Luikse Garde-robe, Detail Luikse snijwerk

WEBSITE PATRICK DAMIAENS

DE HOORN DES OVERVLOEDS | DE CORNUCOPIA ALS ORNAMENT | HET ORNAMENT HOORN DES OVERVLOEDS

Hoorn des Overvloeds in lindehout gesneden 

Patrick Damiaens
Ornamentsnijder

De Hoorn des Overvloeds, Cornucopia 
(in het Latijn ook cornucopiae)

De Hoorn des Overvloeds (Cornucopia) in hout of als Ornament.
De Hoorn des overvloeds is een symbool van overvloed, rijkdom en voedsel,  een grote hoorn-achtige koker overvol met fruit, groenten, bloemen, noten of andere symbolen, zoals geldstukken. Van oorsprong stamt ze uit de klassieke oudheid. In onze  hedendaagse Westerse cultuur heeft het verder geen symbolische waarde, maar in Noord-Amerika  wordt ze vooral geassocieerd met Thanksgiving.

Klassieke mythologie, De Hoorn des Overvloeds

De tuinen van Versailles, Allée du Roi   Marmeren Cornucopia

Klassieke mythologie biedt meerdere verklaringen voor de oorsprong van de Hoorn des Overvloeds. Een van de bekendste omvat de geboorte en verzorging van het kind Zeus , die moest worden verborgen voor zijn verslindende vader Cronus. In een grot op de berg Ida op het eiland Kreta werd baby-Zeus verzorgd en beschermd door een aantal van de goddelijke bedienden, met inbegrip van de geit Amalthea,die in feite een nimf was. Ze voedde hem met haar melk.

De zuigeling (Zeus), de toekomstige koning van de goden, had ongewone vaardigheden en kracht, en bij het spelen met zijn kindermeisje (Amalthea) brak hij per ongeluk een van haar hoorns. Hij gaf de hoorn een heel bijzondere kracht: de hoorn liet zich vullen met alles wat de bezitter maar zou wensen.

Later gaf hij als dank de hoorn aan de dochters van de koning en vanaf dat moment werd de hoorn een symbool voor overvloed. Wie hem bezat, zou nooit honger lijden.

De tuinen van Versailles, een bronzen Hoorn des Overvloeds

In een andere mythe werd de hoorn des overvloeds gemaakt toen Heracles (Romeinse Hercules), die worstelde met de rivier god Achelous, en in dit gevecht zou een hoorn afgebroken zijn.  Riviergoden werden soms afgeschilderd als gehoornden.  
De Najaden (waternimfen) ontfermden zich over de hoorn en vulden hem met geurige bloemen. Later kreeg de godin van de overvloed Copia de hoorn en in haar bezit kreeg het de naam hoorn des overvloeds.

Twee Cornucopia en heraldiek, in de straten van Heidelberg

De hoorn des overvloeds werd het attribuut van verschillende Griekse en Romeinse goden , met name die in verband met de oogst, voorspoed en spirituele overvloed, zoals personificaties van de Aarde ( Gaia of Terra ), de nimf Maia en Fortuna.

Hedendaagse voorstellingen
De gebruiken en Symboliek van de Hoorn des Overvloeds (Cornucopia)

In de moderne voorstellingen is de hoorn des overvloeds een typisch holle, hoorn-vormige rieten mand gevuld met diverse soorten feestelijk fruit en groenten. In Noord-Amerika is de hoorn des overvloeds gekomen geassocieerd te worden met Thanksgiving en de oogst. Cornucopia is ook de naam van het jaarlijkse Festival Wine and Food gehouden in November te Whistler , British Columbia, Canada. 

Great seal of North Carolina

Twee cornucopias staan afgebeeld in de vlag  van de staat Idaho. The Great Seal van North Carolina toont een staande Liberty en een zittende overvloed met een hoorn des overvloeds.  Colombia, Panama, Peru en Venezuela hebben allemaal een hoorn des Overvloeds in hun wapen.

De Hoorn des Overvloeds wordt ook als symbool vaak gebruikt in de heraldiek.

Seal of IDAHO

De Cornucopia als ornament
Het maken van een hoorn des Overvloeds  in hout, steen of klei

Bij mijn vele bezoeken aan musea, kastelen of antiekbeurzen kom je ze heel vaak tegen als decoratief ornament verwerkt in zijn architectuur, of als ornament in of op stenen vazen, beelden of zelf fonteinen. 

In de  meubelkunst en kunstschrijnwerk kunnen ze verwerkt zijn als een decoratief element in een compositie van ornamenten, verwerkt in de houten lambriseringen of gesculpteerde boiserie van interieurs. De dikte van  ornamenten bij een boiserie is altijd groter dan bij Luiks meubilair, het is dan ook gemakkelijker deze Cornucopia in hout in een compositie te verwerken met meer diepgang en karakter.
 

Omdat de Hoorn des Overvloeds een  minimum dikte aan hout vraagt, en dit om het karakter van het ornament tot zijn recht te laten komen, zal ze in de meubelkunst het meest voorkomen in de vorm van of verwerkt worden in de  kuif of fronton.

Het is dus een ornament, dat, als je er echt begint op te letten, zeer veel gebruikt wordt in de ornamentiek en in de meest uiteenlopende toepassingen.

Hoorn des Overvloeds, Kasteel van Versailles

De Cornucopia en figuur als onderdeel van een meubel,  Musée des arts décoratifs Parijs

Hoorn des Overvloeds op een deur, Maaseik

Cornucopia in hout

Een Hoorn des Overvloeds in hout gesneden

WEBSITE

GIPSORNAMENTEN | GIPSEN AFGIETSELS | GIPSEN BEELDEN | Afgietsels van historische ornamenten | Ornamenten uit gips

Afgietselwerkplaats van het Museum

Patrick Damiaens
Ornamentsnijder

Afgietsels van Historische Ornamenten en gipsen Beelden

Museum van kunst en Geschiedenis in Brussel
 

De Afgietselwerkplaats van het Museum van Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark ,Brussel
Gipsornamenten,Ornamenten van gips, Gipsen afgietsels en beelden

Zoals u reeds kon lezen in andere blog-items is de zoektocht naar nieuwe ornamentale voorbeelden, vormgeving en inspiratie een belangrijk onderdeel in de vorming van een goed houtornamentist -houtornamentsnijder.

Niet alleen schetsen en fotomateriaal, hetgeen sinds de invoering van de digitale camera een steeds groter en belangrijker onderdeel geworden is in het vergaren van kennis, ook tastbare voorbeelden in allerlei materialen blijven de belangrijkste vorm van inspiratie.  Aangezien voorbeelden in hout, steen of klei niet zo evident zijn om te verwerven, zijn gipsornamenten, ornamenten uit gips, gipsen afgietsels , gipsen beelden en plaastermodellen  de ideale  vervangers  voor de houtsnijder.

Ornamenten uit gips

Prachtige modellen en voorbeelden , gipsornamenetn

Deze ornamenten uit gips, gipsen beelden en afgietsels hebben van een grote educatieve waarde.  Ze laten de ornamentist daadwerkelijk zien hoe vormgeving en karakter van een bepaalde stijlperiode eruit ziet of welke ornamenten typisch zijn voor een bepaalde stijlperiode.

Als ik in het buitenland bij collega-ornamentsnijders op bezoek ben, gaat automatisch mijn volle aandacht eerst naar hun persoonlijke collectie plaastermodellen, ornamenten uit gips en afgietsels van gips die de muren sieren van hun atelier.  Dit is een enorme rijkdom aan informatie die ervoor zorgt dat je weer ‘goesting’ krijgt in het snijden van nieuwe uitdagingen.

Bas-reliëf van gips

4000 verschillende gietvormen gipsen afgietsels en gipsen beelden en ornamenten van gips 

Ook bij mijn jaarlijkse bezoek aan het Houtsnijders atelier van l’Ecole Boulle’ in Parijs, waar de muren afgeladen vol hangen met mooie ‘goodies’, overvalt me steeds dat hebberig gevoel van ‘die moet ik hebben’ of ‘was dat maar van mij’.  Op dat moment is de enige oplossing veel foto’s nemen.  Zo creëer je een mooi educatief archief, een persoonlijk archief dat nuttig is om later te raadplegen.

Maar zoals ik al zei, het is echt geen vervanging van ‘ the real thing ‘.  Figuren en gipsornamenten, gipsen afgietsels blijven  van essentieel belang voor de houtsnijder.

Hoofdingang van het Museum

Brussel, Museum voor Kunst en Geschiedenis

Zo nu en dan kom ik in Brussel en één van mijn vaste gewoontes is een bezoek aan het Museum kwartier van het Jubelpark of Cinquantenaire.  Mijn absolute favoriet is het Museum van Kunst en Historie, het grootste Museum van België.  In het Jubelparkmuseum wandelt u van prehistorische vuistbijlen naar Egyptische mummies. 

U snuistert door het Delfts aardewerk en zet een stap achteruit om de indrukwekkende Brusselse wandtapijten te bekijken. U gaat de oosterse toer op tussen de Aziatische boeddha’s en reist naar de andere kant van de wereld om een reuzenbeeld van Paaseiland te zien. En dan is er nog de mooie collectie van Belgische art nouveau… Kortom, in het Jubelparkmuseum doorkruist u de continenten van de prehistorie tot de 20ste eeuw. 

Je loopt er heerlijk in verloren. Dit Museum heeft een afdeling ‘Atelier de Moulages’ of afgietselwerkplaats.  Je kunt er vrij rond lopen.  De mensen zijn supervriendelijk en het aankopen van gipsmodellen, afgietsels van ornamenten, gipsen beelden en bas-reliëfs aan betaalbare prijzen bestaat tot de mogelijkheid.

Je vraagt het best aan het loket van het Museum waar het zich bevind.

Een beetje geschiedenis.

Afgietselwerkplaats van het Museum, gipsen beelden en bas-reliëfs

Afgietselwerkplaats

Gipsen beelden, afgietsels en bas-reliëfs

De afgietselwerkplaats van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis werd opgericht in de 19de eeuw gedurende de regering van koning Leopold II. Zij beheert een collectie van ongeveer 4000 gietvormen van kunstwerken die dateren van de prehistorie tot de 18de eeuw, en baat die ook uit.


Gespecialiseerde vaklui maken elk afgietsel volgens oude technieken, en dat zowel bij het gieten van de afgietsels als bij het patineren. Kom eens kijken naar dat productieproces en de unieke collectie. Door afgietsels te koop aan te bieden, helpt het atelier ook kunst te promoten. Een keuze van kleine exemplaren is in voorraad. Grotere, zoals bustes, beelden ten voeten uit en reliëfs, kunnen worden besteld. Waarom je niet laten bekoren? 

Beelden en bas-reliëfs  van gips, afgietselwerkplaats van het Museum

Museum van kunst en historie, de afgietwerkplaats Ornamenten en afgietsels van gips

Enkele afgietsels en gipsornamenten zijn ook te vinden in de museumshop.

De toegang tot de afgietselwerkplaats is vrij. De Educatieve en culturele dienst van het Jubelparkmuseum organiseert er rondleidingen op aanvraag.
Meer info over Gipsen afgietsels , afgietsels en ornamenten van historische ornamenten uit gips.

WEBSITE MUSEUM

WEBSITE Werkplaats 

Openingstijden

van dinsdag tot vrijdag: 9:30 - 12:00 en 13:30 - 16:00
gesloten op maandag, zaterdag, zondag,
gesloten op feestdagen en 01/01, 02/11, 15/11, 16/11 en van 25/12 tot 31/12

WEBSITE